Με χιουμοριστικά AI βίντεο, καυστικά «memes» και κινούμενα σχέδια τύπου Lego – αρκετά με τον Ντόναλντ Τραμπ πρωταγωνιστή – οι ιρανοί δημιουργοί περιεχομένου χρησιμοποιούν το χιούμορ ως «όπλο» στην προπαγανδιστική σύγκρουση με τις ΗΠΑ και κερδίζουν σημαντικό έδαφος.

Ads

Μία από τις πιο παράξενες και απρόσμενες πλευρές του πολέμου Ιράν–ΗΠΑ είναι ότι το Ιράν, μια χώρα που θεωρείται παραδοσιακά κυριαρχούμενη από συντηρητικούς κύκλους, φαίνεται να κερδίζει τον «πόλεμο των social media», αξιοποιώντας νεαρούς δημιουργούς της Gen Z που απευθύνονται στο δυτικό κοινό με σαρκασμό απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με ανάλυση της Guardian.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, αντίθετα —ο οποίος πλέον στις δημοσκοπήσεις κινείται εξαιρετικά χαμηλά —συνεχίζει να κάνει λάθη, διαγράφοντας αναρτήσεις στο Truth Social, όπως εκείνη όπου παρομοίαζε τον εαυτό του με τον Ιησού.

Με χιούμορ και σάτιρα «ξεσκεπάζουν» τον κόσμο της Δύσης

Η παρουσία του Ιράν στα social media, από λογαριασμούς πρεσβειών έως τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχάμαντ Καλιμπάφ, είναι εξαιρετικά αιχμηρή, ειδικά αν ληφθεί υπόψη ότι στη χώρα επικρατεί πάνω από τέσσερις εβδομάδες «ψηφιακό σκότος» από το κυβερνητικά επιβεβλημένο μπλακ άουτ.

Ads

Τα ΜΜΕ της χώρας έχουν περιοριστεί στην αναπαραγωγή ανακοινώσεων του στρατού ή άρθρων δυτικών μέσων που υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ υφίσταται στρατηγική ήττα. Ορισμένες από τις σημαντικότερες εφημερίδες έχουν κλείσει, ενώ οι πολίτες εξακολουθούν να διαμαρτύρονται για την κακή ποιότητα της κρατικής τηλεόρασης.

Μέσα από αυτό το «σκοτάδι» ωστόσο, αναδύεται μια δημιουργικότητα που απευθύνεται προς τη Δύση. Λογαριασμοί δημοσιεύουν AI-generated κινούμενα σχέδια Lego που συνδέουν υποθέσεις του Τζέφρι Έπσταϊν με τον πόλεμο του Τραμπ ή επιστρατεύουν το χιούμορ για να σατιρίσουν και να καυτηριάσουν τις αδυναμίες της Δύσης.


Ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε από την πρεσβεία του Ιράν στη Νότια Αφρική δείχνει τον Ντόναλντ Τραμπ ντυμένο ως ροκ σταρ της δεκαετίας του 1980 με φουντωτά μαλλιά, να τραγουδά μια παρωδία του «Voyage Voyage» της Desireless με τίτλο «Blockade», ενώ παίζει πλήκτρα.

Μέσα σε 24 ώρες η ανάρτηση συγκέντρωσε πάνω από 45.000 likes. Τη νύχτα που ο Τραμπ υποσχέθηκε να τερματίσει τον περσικό πολιτισμό, η ίδια πρεσβεία ανέβασε βίντεο με έναν σκύλο να κοιτά απορημένος την κάμερα ενώ δεν συμβαίνει τίποτα.

Ο λογαριασμός στο X της Explosive Media, με υπότιτλο «Iranian Lego-style animation team. Fast, Instant, Explosive», είναι η πλατφόρμα όπου ανεβάζουν τις αντι-Τραμπ τρολαριστικές αναρτήσεις που απευθύνονται σε τεράστιο κοινό. Στα προπαγανδιστικά βίντεο δείχνουν πόσο καλά κατέχουν τις δυτικές πολιτισμικές αναφορές και αισθητικές.

 

Η νέα γενιά του Ιράν κερδίζει τον πόλεμο της επικοινωνίας

Η Νάργκες Μπατζογκλί, καθηγήτρια σπουδών Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο Τζον Χόπκινς, εκτίμησε ότι ολόκληρος ο μηχανισμός των ιρανικών ΜΜΕ κινήθηκε ταχύτερα από τις ΗΠΑ στη διαμόρφωση και προώθηση του αφηγήματος.

«Οι πόλεμοι διεξάγονται σε δύο πεδία», εξήγησε. «Στο πεδίο της μάχης και στο πεδίο της επικοινωνίας. Το Ιράν έχει σχεδόν μονοπωλήσει τον πόλεμο της επικοινωνίας, ειδικά στα παγκόσμια social media».

Υποστήριξε ότι το Ιράν γνωρίζει πως δεν μπορεί να επηρεάσει τα αμερικανικά κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, καθώς για σχεδόν 50 χρόνια παρουσιάζεται ως τρομοκρατικό κράτος υπό θρησκευτικούς εξτρεμιστές.

«Αυτό που έχουν καταφέρει είναι να καταλάβουν τον δημόσιο διάλογο στα social media», είπε. «Υπάρχει μια γενιά νεαρών δημιουργών περιεχομένου στο Ιράν, millennials και Gen Z, που έχουν πάρει το πράσινο φως να μεταφέρον τον πόλεμο στο κοινό, ειδικά σε όσους είναι online».

Η Μπατζογκλί πρόσθεσε: «Έχω πάνω από δώδεκα λογαριασμούς που παρακολουθώ εδώ και μια δεκαετία σε διαφορετικά πολιτικά περιβάλλοντα. Δεν έχω ξαναδεί θέμα όπου όλοι οι αλγόριθμοί μου να συγκλίνουν έτσι, όπως σε αυτόν τον πόλεμο. Από όλο το πολιτικό φάσμα στις ΗΠΑ—δεξιά, MAGA, μετριοπαθείς Ρεπουμπλικάνοι, φιλελεύθεροι, μέχρι την άκρα αριστερά—όλοι μοιράζονται ιρανικό viral περιεχόμενο καθημερινά».

Τραμπ, Νετανιάχου και στο βάθος Έπσταϊν

Ένας λόγος που οι ΗΠΑ δυσκολεύονται να προωθήσουν το δικό τους αφήγημα, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι και οι περικοπές που επέβαλε ο Έλον Μασκ στο αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών. Όπου υπάρχει δραστηριότητα, το Πεντάγωνο προβάλλει μια πολεμική ρητορική προς το δικό του κοινό. Ο Τραμπ, από την πλευρά του, χρησιμοποιεί κεφαλαία και όλο και μεγαλύτερες γραμματοσειρές στις αναρτήσεις του.

Η Μπατζογκλί υποστηρίζει ότι το Ιράν επηρεάζει έντονα και τον αραβικό κόσμο, προωθώντας τη συζήτηση για την έννοια της κυριαρχίας. Σύμφωνα με την ίδια, το Ιράν επιχειρεί να πείσει τον αραβικό κόσμο ότι το Ισραήλ παρουσιάζει την ιδέα πως μόνο εκείνο δικαιούται κυριαρχία. Έτσι, τίθεται το ερώτημα τι σημαίνει κυριαρχία στην περιοχή, όταν το Ισραήλ λειτουργεί με στρατιωτική ηγεμονία και πλήρη στήριξη των ΗΠΑ. «Αυτό είναι ένα ρήγμα που το Ιράν αξιοποιεί έντονα στον αραβικό δημόσιο λόγο», είπε.

Ένα από τα πιο επιτυχημένα θέματα Lego είναι η υπαινικτική σύνδεση Τραμπ και Νετανιάχου με το σκάνδαλο Έπσταϊν, συγκρίνοντας τη μεταχείριση παιδιών με τους βομβαρδισμούς ιρανικών σχολείων στη Μινάμπ. Στόχος είναι να υπονοηθεί ότι ο Τραμπ ξεκίνησε τον πόλεμο για να αποσπάσει την προσοχή από το σκάνδαλο Έπσταϊν—μια άποψη που ήδη κυκλοφορεί στις ΗΠΑ. Το Ιράν δεν την επινόησε, αλλά την ενίσχυσε.

Ακόμη και ο δολοφονημένος πρώην ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ, που ανησυχούσε για την επιρροή των δυτικών δορυφορικών καναλιών στη νεολαία, είχε αναγνωρίσει τη σημασία των social media.

Σε ομιλία του το 2024 είχε πει: «Τα μέσα ενημέρωσης είναι πιο αποτελεσματικά από πυραύλους, αεροπλάνα και drones στο να αναγκάζουν τον εχθρό να υποχωρεί και να επηρεάζουν καρδιές και μυαλά. Ο πόλεμος είναι εξίσου πόλεμος πληροφόρησης. Όποιος έχει μεγαλύτερη επιρροή στα μέσα ενημέρωσης θα πετύχει τους στόχους του».