Ο πόλεμος στην Ουκρανία, πέρα από τις καταστροφικές συνέπειες στο πεδίο της μάχης, έχει δημιουργήσει νέες προκλήσεις και για την ουκρανική αριστερά. Μία συζήτηση με ακτιβιστές αποκαλύπτει ένα διπλό στόχο: η αριστερά πρέπει να αγωνιστεί για την υπεράσπιση της δικαιοσύνης και της ισότητας, ενώ ταυτόχρονα να συμμετέχει στον άμεσο αγώνα για τη φυσική επιβίωση της κοινωνίας και της χώρας.

Το γραφείο του αριστερού Sotsialnyi Rukh βρίσκεται στο Podil, μια κεντρική συνοικία του Κιέβου, στη δεξιά όχθη, όπου υπάρχουν πολλά εστιατόρια, καφετέριες και βιβλιοπωλεία. Ο χώρος μοιράζεται με την Pryama Diya (PD, Άμεση Δράση), μια φοιτητική ένωση που αγωνίζεται για εντελώς δωρεάν εκπαίδευση χωρίς διακρίσεις.

Η Φραντζέσκα Μπάρκα, μία δημοσιογράφος από τη συνεργατική δημοσιογραφική ομάδα Come Together, επισκέφτηκε το γραφείο και μίλησε με στελέχη των δύο οργανώσεων.

Πριν από τον πόλεμο, το SR έκανε κυρίως με τον ακτιβισμό του δρόμου, εστιάζοντας στην εργασία και τα δικαιώματα. Σήμερα, η κατάσταση περιπλέκεται από τον στρατιωτικό νόμο που απαγορεύει τις διαδηλώσεις, τις απεργίες και τις διαμαρτυρίες.

Διαβάστε επίσης: Ρωσία / Εξαπέλυσε τη μεγαλύτερη έως σήμερα επίθεση με drones λίγες ώρες πριν από την τηλεφωνική συνομιλία Πούτιν – Τραμπ

Η αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων

Η εισβολή της Ρωσίας τον Φεβρουάριο του 2022, επέτεινε όχι μόνο τις δυσκολίες στην ελεύθερη έκφραση αλλά και τις  κοινωνικές ανισότητες. Η Hanna Perekhoda, ιστορικός και μέλος του SR, τονίζει το δυσανάλογο τίμημα που πληρώνουν οι εργάτες, οι αγρότες και οι εργαζόμενοι.

Πρόσφατες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, όπως η απορρύθμιση του εργατικού δικαίου, έχουν οδηγήσει σε περαιτέρω αποδυνάμωση των εργατικών δικαιωμάτων, διευκολύνοντας τις απολύσεις ακόμη και σε περίοδο πολέμου και κλονίζοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος.

Η Perekhoda κατηγορεί την κυβέρνηση ότι, εμμένοντας σε μια «νεοφιλελεύθερη λογική», υπονομεύει την οικονομική κυριαρχία της χώρας και την κοινωνική συνοχή, στοιχεία απαραίτητα για την επιβίωση μιας κοινωνίας σε πόλεμο.

Αυτή την άνιση κατανομή των βαρών επισημαίνει και ο Vynohradiv, τονίζοντας πως «οι ελίτ, οι πολιτικοί και οι μεγαλοεπιχειρηματίες μπορούν να εγκαταλείψουν τη χώρα και να ξεκινήσουν μια νέα επιχείρηση, ενώ ο υπόλοιπος πληθυσμός έχει μόνο υποχρεώσεις».

Η πίεση στα δημόσια οικονομικά είναι τεράστια, όπως εξηγεί ο Dudin, καθώς οι ανάγκες για τη σίτιση του στρατού, την αγορά όπλων και την ανοικοδόμηση κατεστραμμένων υποδομών (σπίτια, σχολεία, νοσοκομεία) είναι κολοσσιαίες.

Ο διπλός αγώνας της αριστεράς

Μέσα σε αυτό το ζοφερό τοπίο, αναδύονται και νέες μορφές αντίστασης και αλληλεγγύης. Η Kseniia, μέλος των Solidarity Collectives (SC), μιας αντιεξουσιαστικής συλλογικότητας που περιλαμβάνει αναρχικούς, μαχητικές φεμινίστριες, προοδευτικούς, οικολόγους και αριστερούς, περιγράφει την πολύπλευρη δράση της ομάδας της.

Ένα μέρος των μελών αποφάσισε να καταταγεί στις ένοπλες δυνάμεις, ενώ ένα άλλο επικεντρώνεται στην παροχή βοήθειας στους αμάχους, με τακτικές αποστολές στην πρώτη γραμμή για την υποστήριξη των τοπικών κοινοτήτων και όσων εγκαταλείπουν τα κατεχόμενα εδάφη.

Ένα άλλο τμήμα της ομάδας ασχολείται με την κατασκευή μη επανδρωμένων αεροσκαφών και την παράδοση τους σε αντιεξουσιαστές ή αριστερούς στρατιώτες στα διάφορα τάγματα.

Παρά τις εσωτερικές προκλήσεις και τις ατέλειες, η Kseniia είναι κατηγορηματική: «Η Ουκρανία δεν είναι τέλεια, αλλά είναι το πιο δημοκρατικό εγχείρημα που υπάρχει στα μετα-σοβιετικά εδάφη. Έχουμε δικαιώματα και έχουν πάντα αγωνιστεί για αυτά τα δικαιώματα».

Η πρόκληση είναι να παραμείνει κανείς πιστός στις αξίες του ενώ διεξάγει αυτόν τον διπλό αγώνα: να αντισταθεί σε έναν εξωτερικό επιτιθέμενο και να εργαστεί για μια πιο δίκαιη και ισότιμη κοινωνία στο εσωτερικό της Ουκρανίας.

Η θέση απέναντι στις ΗΠΑ και την ΕΕ

Η εξωτερική βοήθεια, ζωτικής σημασίας για την άμυνα της Ουκρανίας, προκαλεί προβληματισμό. Ο Vitaliy Dudin, δικηγόρος εργατικού δικαίου και συνιδρυτής του SR, εκφράζει την ανησυχία του ότι «η βοήθεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες δυτικές χώρες φαίνεται να εξαρτάται όλο και περισσότερο από το κέρδος και το όφελος για τις ίδιες».

Όσον αφορά το μέλλον της χώρας και την είσοδο της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Ουκρανοί αριστεροί ακτιβιστές τη βλέπουν ως τη μόνη ρεαλιστική διέξοδο, αν και όχι χωρίς επιφυλάξεις.

«Πιστεύω ότι πριν από τον πόλεμο οι Ουκρανοί είχαν μια κάπως παραμυθένια ιδέα για την Ευρώπη, σαν όλα εκεί να ήταν φανταστικά, χωρίς κοινωνικές διακρίσεις. Η εικόνα έχει αλλάξει, πολλοί βρέθηκαν στην Ευρώπη, και όχι για τουρισμό. Και βλέπουν ότι είναι καλύτερη για πολλά πράγματα, αλλά όχι για άλλα.

Παρόλα αυτά, χρειαζόμαστε την Ευρωπαϊκή Ένωση, για την εφαρμογή του κράτους δικαίου, η Ευρώπη έχει κοινούς θεσμούς και κοινούς νόμους. Δεν πιστεύω ότι η Ευρώπη είναι η απάντηση σε όλα μας τα ερωτήματα, κοιτάξτε μόνο την Ουγγαρία..

..Σε κάθε περίπτωση, δεν εναπόκειται στον κ. Πούτιν να αποφασίσει αν η Ουκρανία θα ενταχθεί στην ΕΕ ή όχι. Αυτό πρέπει να το αποφασίσουν αποκλειστικά οι Ουκρανοί και ο ουκρανικός λαός».