Σε νέα, επικίνδυνη τροχιά εισήλθαν οι σχέσεις Ινδίας-Πακιστάν την Πέμπτη (24/4), καθώς το Ισλαμαμπάντ ανακοίνωσε το κλείσιμο του εναέριου χώρου του για τις ινδικές αεροπορικές εταιρείες και απέρριψε κατηγορηματικά την αναστολή της κρίσιμης συνθήκης διαμοιρασμού υδάτων από την πλευρά της Ινδίας.

Οι εξελίξεις αυτές έρχονται ως απάντηση στα μέτρα που έλαβε το Νέο Δελχί μετά τη φονική επίθεση ισλαμιστών μαχητών εναντίον τουριστών στο ινδικό Κασμίρ.

Η ινδική κυβέρνηση προχώρησε την Τετάρτη στην υποβάθμιση των σχέσεων με το Πακιστάν, αναστέλλοντας τη Συνθήκη του 1960 για τη διανομή των υδάτων του ποταμού Ινδού και κλείνοντας τη μοναδική χερσαία διάβαση μεταξύ των δύο χωρών.

Η διπλωματική κρίση, που έχει οδηγήσει τις σχέσεις των δύο πυρηνικών δυνάμεων στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών, πυροδοτήθηκε από τη δολοφονία 26 ανδρών σε δημοφιλή τουριστικό προορισμό στο ινδικό Κασμίρ την Τρίτη (22/4). Πρόκειται για τη χειρότερη επίθεση κατά αμάχων στην Ινδία από τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Βομβάη το 2008.

Η αστυνομία της Ινδίας δημοσίευσε ανακοινώσεις που κατονομάζουν τρεις υπόπτους, αναφέροντας ότι οι δύο είναι Πακιστανοί, χωρίς ωστόσο το Νέο Δελχί να έχει προσφέρει αποδείξεις για τους ισχυρισμούς αυτούς ή να έχει δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Ως αντίποινα, το Πακιστάν ανακοίνωσε την Πέμπτη μια σειρά από αυστηρά μέτρα: το κλείσιμο του εναέριου χώρου του για αεροσκάφη που ανήκουν ή λειτουργούν από ινδικές εταιρείες, την αναστολή όλων των εμπορικών συναλλαγών συμπεριλαμβανομένων αυτών μέσω τρίτων χωρών, και τη διακοπή έκδοσης ειδικών νοτιοασιατικών θεωρήσεων εισόδου σε Ινδούς υπηκόους.

Το Ισλαμαμπάντ δήλωσε επίσης ότι θα ασκήσει το δικαίωμά του να θέσει σε αναστολή όλες τις διμερείς συμφωνίες με την Ινδία, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας της Σίμλα του 1972, μέχρι το Νέο Δελχί να σταματήσει να «υποδαυλίζει την τρομοκρατία εντός του Πακιστάν». Η Συμφωνία της Σίμλα, που υπογράφηκε μετά τον τρίτο πόλεμο μεταξύ των δύο χωρών, καθορίζει τις αρχές που διέπουν τις διμερείς σχέσεις, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού της γραμμής κατάπαυσης του πυρός στο Κασμίρ.

Το Κασμίρ, με μουσουλμανική πλειοψηφία, βρίσκεται στο επίκεντρο της εχθρότητας μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, με τις δύο χώρες να διεκδικούν την πλήρη κυριαρχία του και να διοικούν τμήματά του. Έχει αποτελέσει την αιτία για δύο από τους τρεις πολέμους τους, και έχει επίσης γίνει πεδίο μιας αιματηρής εξέγερσης κατά της ινδικής διοίκησης.

Το Ισλαμαμπάντ απέρριψε επίσης κατηγορηματικά την αναστολή της Συνθήκης Υδάτων του Ινδού από την Ινδία, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε απόπειρα διακοπής ή εκτροπής υδάτων που ανήκουν στο Πακιστάν θα θεωρηθεί «πράξη πολέμου και θα αντιμετωπιστεί με πλήρη ισχύ σε όλο το φάσμα της εθνικής δύναμης». Η συνθήκη υδάτων, με τη μεσολάβηση της Παγκόσμιας Τράπεζας, είχε μοιράσει τον ποταμό Ινδό και τους παραποτάμους του μεταξύ των γειτόνων και ρύθμιζε τη διανομή του νερού, έχοντας επιβιώσει ακόμη και από τους πολέμους μεταξύ των δύο χωρών.

Ο Ινδός Πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι ορκίστηκε να καταδιώξει, να εντοπίσει και να τιμωρήσει τους μαχητές που διαχώρισαν τους άνδρες μεταξύ των τουριστών στην περιοχή Παχαλγκάμ του Κασμίρ και τους πυροβόλησαν θανάσιμα. «Θα τους καταδιώξουμε μέχρι τα πέρατα της γης», δήλωσε ο Μόντι, χωρίς να αναφερθεί στις ταυτότητες των επιτιθέμενων ή να κατονομάσει το Πακιστάν.

Οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών ήταν ήδη αδύναμες πριν από την ανακοίνωση των τελευταίων μέτρων, καθώς το Πακιστάν είχε απελάσει τον Ινδό πρεσβευτή και δεν είχε τοποθετήσει τον δικό του πρεσβευτή στο Νέο Δελχί μετά την ανάκληση του ημιαυτόνομου καθεστώτος του Κασμίρ από την Ινδία το 2019.

Η επίθεση της Τρίτης θεωρείται πλήγμα για αυτό που ο Μόντι και το ινδουιστικό εθνικιστικό κόμμα Μπαρατίγια Τζανάτα έχουν προβάλει ως σημαντικό επίτευγμα στην ανάκληση του ειδικού καθεστώτος του κρατιδίου Τζαμού και Κασμίρ και στην επίτευξη ειρήνης και ανάπτυξης στην μακροχρόνια ταραγμένη περιοχή με μουσουλμανική πλειοψηφία.