Ο Ισπανός, από την αυτόνομη κοινότητα της Γαλικίας, μας μιλάει για τους λύκους και τους ανθρώπους, για την αυτονομία, την ελευθερία και για την τεχνητή νοημοσύνη. Στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, συμμετέχει στην κατηγορία «Ανοικτοί Ορίζοντες», με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του,Wild, Wild – βραβείο καλύτερου ντοκιμαντέρ στο φεστιβάλ της Μάλαγα, κοινωνικο-περιβαντολλογικό βραβείο στο φεστιβάλ της Γκουανταλαχάρα.

Ένα αντι- ντοκιμαντέρ για τη φύση, την αποδοχή, το σεβασμό και τη συνύπαρξη, με πρωταγωνιστές τους λύκους της Ιβηρικής. Μια ιστορία με λύκους που κοιτάζουν πίσω στην κάμερα, τρομοκρατημένοι και ανθρώπους που μπορούν να ουρλιάξουν.

Πώς «γεννήθηκε» η ιδέα αυτής της ταινίας στο μυαλό σας;

Είναι ένα σχέδιο που μου πήρε αρκετά χρόνια για να το ολοκληρώσω και πέρασε από διάφορες φάσεις. Στην αρχή ξεκίνησα να κάνω ένα πιο συμβατικό ντοκιμαντέρ για τους λύκους, με συνεντεύξεις με ανθρώπους που έχουν ή είχαν επαφή μαζί τους, που έλεγαν ιστορίες γι’ αυτούς.

Οι λύκοι είναι πολύ σημαντικοί στον πολιτισμό μας και δεν εξαφανίστηκαν ποτέ σε αυτό το τμήμα της Ευρώπης, το βορειοδυτικό της Ιβηρικής Χερσονήσου. Συγκέντρωνα πολλές μαρτυρίες στις οποίες βρήκα πολλές παραπληροφορήσεις, πολλούς μύθους. Αυτό ίσως ήταν ενδιαφέρον σε εθνογραφικό ή ανθρωπολογικό επίπεδο, αλλά δεν με έφερνε τόσο κοντά στους λύκους όσο ήθελα. Σύντομα συνειδητοποίησα ότι ήθελα η ταινία να αφορά πολλά άλλα πράγματα, λιγότερο προφανή.

Από τη μία πλευρά, ήθελα να συμπεριλάβω την επιστημονική γνώση των βιολόγων που μελετούν αυτούς τους λύκους, αλλά ήθελα επίσης να συμπεριλάβω και άλλους κλάδους γνώσης και σκέψης, για τη βιολογία, την ηθική και την πολιτική, την ιστορία, τη γεωγραφία, που με βοήθησαν να μιλήσω για αυτούς τους λύκους που ζουν σε αυτές τις κατεστραμμένες περιοχές, σε αυτούς τους καιρούς της οικολογικής καταστροφής που ζούμε, προκειμένου να καταπολεμήσω, σε κάποιο βαθμό, τον αρνητισμό και την παραπληροφόρηση.

Πέρα, όμως, από την ανάλυση και την καταγγελία της κατάστασης, ήθελα να κάνω μια πρόσκληση να συνδεθούμε με τον ζωντανό κόσμο γύρω μας, να αναγνωρίσουμε και να σεβαστούμε τις ομοιότητες και τις διαφορές και να απολαύσουμε την ομορφιά της ζωής σε όλες τις μορφές της.

Γεννηθήκατε στο Ουρένσε, ζείτε στο Βίγο, πόλεις της Γαλικίας, της αυτόνομης κοινότητας της Ισπανίας. Έχει και αυτό κάποια σημασία για την ταινία;

Ναι, φυσικά. Η Γαλικία βρίσκεται στη βορειοδυτική πλευρά της χερσονήσου. Είναι μια αυτόνομη περιοχή με τη δική της γλώσσα, την πολιτιστική της κληρονομιά και τα δικά της χαρακτηριστικά.

Το κλίμα και η βλάστηση επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τον Ατλαντικό. Όλα αυτά επηρεάζουν την ταινία. Στο πώς διαμορφώνεται το τοπίο, στο πώς ζουν οι λύκοι σε αυτό το μέρος του κόσμου…

Αλλά κάναμε επίσης γυρίσματα στο βόρειο τμήμα της Πορτογαλίας, υπάρχει μια συνέχεια στο τοπίο και τον πολιτισμό που θέλαμε να αγκαλιάσουμε. Και οι λύκοι είναι πολύ έξυπνοι, δεν νοιάζονται για τα σύνορα!

Ίσως το πιο σημαντικό πράγμα είναι ότι θέλω να συμβάλω στην κουλτούρα της Γαλικίας προσπαθώντας να δείξω ιδέες, εικόνες και ήχους που θεωρώ σημαντικά. Ελπίζω όμως ότι η ταινία θα μπορούσε να επηρεάσει τους ανθρώπους παντού και να συμβάλει με κάποιο τρόπο στην αλλαγή του τρόπου που βλέπουν.

• Διαβάστε: Θεσσαλονίκη / Αποκωδικοποιώντας το 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ – Προβολές και διαδικτυακά

Πώς αντιλαμβάνεστε την αυτονομία;

Για μένα η αυτονομία είναι αναπόσπαστο χαρακτηριστικό κάθε ζωντανού πλάσματος. Αλλά το ίδιο ισχύει και για τη συν-εξάρτηση.

Και προσωπικά δεν πιστεύω σε μια ψυχή ασύνδετη με ένα ζωντανό σώμα, πόσο μάλλον στην ψυχή ενός έθνους. Μπορώ να το καταλάβω αυτό ως μεταφορά, αλλά είναι επικίνδυνο.

Πόσο αυτόνομος, ανεξάρτητος και ελεύθερος μπορεί να είναι κάποιος στις μέρες μας;

Λοιπόν, στην ταινία προσπαθούμε να αποδείξουμε τη σχέση μεταξύ του ανθρώπου και των υπόλοιπων ζωντανών πλασμάτων. Μερικές φορές ταυτίζουμε την ιδέα της άγριας φύσης ακριβώς με το αυτόνομο, ανεξάρτητο και ελεύθερο, αλλά οι λύκοι, για παράδειγμα, είναι πολύ κοινωνικά ζώα, τα οποία μαθαίνουν τους κοινωνικούς κανόνες και πρέπει να τους αντιμετωπίζουν.

Οργανώνονται σε αγέλες με οικείους και συγγενικούς δεσμούς, αλλά στη συνέχεια ένας από αυτούς αποφασίζει να εγκαταλείψει την αγέλη και να αναζητήσει κάτι διαφορετικό, ίσως μια άλλη αγέλη, ίσως έναν σύντροφο, ίσως ένα χρόνο μόνος του.

Νομίζω ότι κάθε πλάσμα θέλει να έχει μια καλή ζωή, αυτόνομη, ανεξάρτητη και ελεύθερη, αλλά ταυτόχρονα χρειαζόμαστε τους άλλους για να επιβιώσουμε και αυτό είναι σημαντικό να το αναγνωρίσουμε.

Η φροντίδα και η συνεργασία είναι επίσης έννοιες που σχετίζονται πολύ με την άγρια φύση και με την ουσία του να είσαι ζωντανός. Και φυσικά η καταπολέμηση της καταπίεσης για να φτάσουμε σε κάποιο βαθμό αυτονομίας ή ελευθερίας είναι μια από τις βασικές αντιδράσεις κάθε πλάσματος.

Χαρακτηρίζετε την ταινία ως αντι- ντοκιμαντέρ – με ποια έννοια;

Το έγραψε η συν-σεναριογράφος και παραγωγός μου, Xiana do Teixeiro, για να τονίσει τις διαφορές με το παραδοσιακό ντοκιμαντέρ φύσης, στο οποίο τα ζώα φαίνεται να ζουν σε έναν κόσμο όπου δεν υπάρχουν άνθρωποι και κανείς δεν τα κινηματογραφεί. Θέλαμε να προβληματίσουμε τις συνθήκες παραγωγής, τον τρόπο με τον οποίο τα άγρια ζώα επιβιώνουν σε πολύ ανθρωποποιημένα περιβάλλοντα.

Και θέλαμε επίσης να διαχωρίσουμε τους εαυτούς μας από την επαναλαμβανόμενη αφήγηση που φέρνουν οι ταινίες μυθοπλασίας που δείχνουν συνεχώς το «δράμα της ζωής», με τη συμφωνική δραματική μουσική, το μικρό μοσχαράκι που κινδυνεύει… καταλαβαίνετε τι εννοώ.

Σε καιρούς οικολογικής κατάρρευσης, αυτό το κινηματογραφικό δοκίμιο προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει το νόημα των εικόνων της φύσης και να θέσει υπό αμφισβήτηση τη σχέση μεταξύ ανθρώπων και μη ανθρώπων. Με μια φρέσκια οπτική, στοχεύει να αποκαλύψει τα αναπόφευκτα ίχνη που όλοι μας αφήνουμε πίσω μας.

Μιλήστε μας για την οικολογική κατάρρευση- ήταν ένα επιπλέον κίνητρο;- τους ανθρώπους και μη ανθρώπους και τα ίχνη.

Πρέπει να αποδεχτούμε ότι υπάρχει οικολογική κατάρρευση, ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η ταχύτερη μαζική εξαφάνιση ειδών που έχει συμβεί ποτέ σε αυτόν τον πλανήτη. Ήθελα να θέσω αυτό το πλαίσιο για να μιλήσω για τους λύκους, ναι.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι είμαστε ζώα. Κάποιοι άνθρωποι φαίνεται να το ξεχνούν αυτό ξανά και ξανά.

Αφήνουμε τα ίδια ίχνη με τα άλλα ζώα: πατημασιές, οσμές, ούρα και περιττώματα… Και μετά, αφήνουμε μια ποσότητα σκουπιδιών τόσο μεγάλη και πολύπλοκη που οι γεωλόγοι έβαλαν ένα νέο όνομα για αυτή την εποχή.

Λύκοι που κοιτάζουν πίσω στην κάμερα, τρομοκρατημένοι και άνθρωποι που μπορούν να ουρλιάζουν.

Αισθάνεστε περισσότερο στο πλευρό των λύκων;

Ίσως όταν εμείς ουρλιάζουμε συνέχεια δεν μπορούμε να ακούσουμε τα ουρλιαχτά των λύκων.

Όχι, δεν είμαι στο πλευρό των λύκων. Είμαι στο πλευρό λογικών ανθρώπων που πιστεύουν στη δικαιοσύνη, τη φροντίδα και την ομορφιά. Είμαι ενάντια στην ψυχοπαθητική απληστία, τη λεηλασία και τον επιστημονικό αρνητισμό ως γενικές αξίες που καθοδηγούν την πολιτική μας.

Τέλος, ποια είναι η άποψή σας για την τεχνητή νοημοσύνη;

Δεν γνωρίζω πολλά για την τεχνητή νοημοσύνη. Νομίζω ότι μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό και ενδιαφέρον εργαλείο για την αποφυγή ή την επιτάχυνση ορισμένων κουραστικών διαδικασιών.

Αλλά είναι ένα τρομερό εργαλείο στα χέρια αυτών των μεγάλων εταιρειών που δεν σέβονται την προηγούμενη δουλειά των άλλων, που δεν ενδιαφέρονται για το πόσοι πόροι χρειάζονται (ή καίγονται) για να πλουτίσουν οι ίδιοι και που βρίσκονται σε έναν αγώνα δρόμου για να καταστρέψουν κάθε συναίνεση για το τι είναι σημαντικό για την ανθρωπότητα.

Αντιμετωπίζουμε ένα νέο βαθμό προβλημάτων στον τρόπο με τον οποίο επικυρώνουμε τα δεδομένα, αναγνωρίζουμε τα γεγονότα και επαληθεύουμε τους θεσμούς. Και όλα αυτά σε μια εποχή που το κακό και η σκληρότητα φαίνεται να παίρνουν παντού την εξουσία.

Επιπλέον, οι εικόνες που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη είναι, σε γενικές γραμμές, αισθητικά τρομακτικές.