Μια απροσδόκητη χημική ένδειξη στην ατμόσφαιρα του Άρη αναζωπυρώνει το επιστημονικό ενδιαφέρον για όσα μπορεί να συμβαίνουν βαθιά κάτω από το έδαφος του Κόκκινου Πλανήτη.

Νέα μελέτη υποδεικνύει ότι στην περιοχή ενός τεράστιου ηφαιστείου ενδέχεται να εξακολουθεί να υπάρχει υπόγεια μαγματική δραστηριότητα, δημιουργώντας δυνητικά ένα περιβάλλον με ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που θεωρούνται ευνοϊκά για την ανάπτυξη ζωής.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, βασίζεται σε παρατηρήσεις του ευρωπαϊκού διαστημοπλοίου ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO), το οποίο μελετά τη χημική σύσταση της αρειανής ατμόσφαιρας.

Οι επιστήμονες εντόπισαν ένα πιθανό σήμα υδροχλωρίου, ενός αερίου που μπορεί να συνδέεται με γεωλογικές διεργασίες στο εσωτερικό ενός πλανήτη.

Το σήμα καταγράφηκε στην περιοχή του Alba Mons, ενός γιγάντιου ηφαιστείου που καλύπτει τη μεγαλύτερη έκταση από οποιοδήποτε άλλο στον Άρη.

Το γνωστό Olympus Mons διατηρεί, αντίστοιχα, το ρεκόρ του μεγαλύτερου ύψους.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται σε ρωγμές του εδάφους, από τις οποίες οι ερευνητές θεωρούν πιθανό να διαφεύγουν αέρια που προέρχονται από θερμό μάγμα κάτω από την επιφάνεια.

• Διαβάστε επίσης: «Φόβος» / Η Ιαπωνία ετοιμάζεται να φέρει στη Γη χώμα από τον δορυφόρο του Κόκκινου Πλανήτη

Ένα αέριο που εμφανίζεται εκεί όπου δεν το περιμένουν

Το υδροχλώριο είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά στην ατμόσφαιρα του Άρη το 2021. Τότε, ωστόσο, οι επιστήμονες απέφυγαν να το συνδέσουν με ηφαιστειακή δραστηριότητα.

Οι αρχικές παρατηρήσεις έδειχναν ότι η παρουσία του μεταβαλλόταν ανάλογα με την εποχή, χωρίς να συγκεντρώνεται σε κάποια συγκεκριμένη ηφαιστειακή περιοχή.

Επιπλέον, δεν είχαν ανιχνευθεί άλλα αέρια, όπως ενώσεις του θείου, που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την υπόθεση μιας μαγματικής προέλευσης.

Η εικόνα άρχισε να αλλάζει όταν οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το υδροχλώριο εμφανιζόταν και σε περιόδους κατά τις οποίες δεν αναμενόταν.

Ο Κέβιν Όλσεν, επισκέπτης ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και συνυπογράφων της μελέτης, εξήγησε στο Live Science ότι εντόπισε ασυνήθιστες μετρήσεις στην αρχή του χειμώνα του βόρειου ημισφαιρίου του Άρη.

Ακόμη πιο αξιοσημείωτο ήταν ότι οι παρατηρήσεις αυτές προέρχονταν από περιοχές που βρίσκονταν πολύ κοντά μεταξύ τους και είχαν καταγραφεί σε αντίστοιχες χρονικές περιόδους διαφορετικών αρειανών ετών.

Η ομάδα αποφάσισε τότε να πραγματοποιήσει στοχευμένες μετρήσεις στην ίδια περιοχή. Η εκστρατεία παρατηρήσεων διήρκεσε δύο αρειανά έτη, δηλαδή περίπου τέσσερα γήινα χρόνια.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ένα σαφές, τοπικά περιορισμένο σήμα υδροχλωρίου, το οποίο στη συνέχεια εξασθενούσε μέχρι να πέσει κάτω από το όριο ανίχνευσης των οργάνων.

Η συμπεριφορά αυτή, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ταιριάζει περισσότερο με μια παροδική έκλυση αερίου από το υπέδαφος παρά με μια συνηθισμένη χημική διαδικασία στην ατμόσφαιρα.

• Διαβάστε επίσης: NASA – Άρης / Εντοπίστηκε πέτρωμα που μοιάζει με εκατοντάδες αυγά αράχνης

Μπορεί να υπάρχει ακόμη ενεργό μάγμα στον Άρη;

Για πολλά χρόνια, ο Άρης θεωρούνταν ένας πλανήτης του οποίου η σημαντικότερη ηφαιστειακή δραστηριότητα ανήκει στο μακρινό παρελθόν.

Τα νέα ευρήματα, ωστόσο, προσθέτουν ένα ακόμη στοιχείο στην υπόθεση ότι το εσωτερικό του δεν είναι γεωλογικά αδρανές.

Προηγούμενες αναλύσεις σεισμικών δεδομένων από την αποστολή InSight της NASA είχαν επίσης υποδείξει την πιθανή παρουσία μάγματος κάτω από την αρειανή επιφάνεια.

Η νέα μελέτη προσεγγίζει το ζήτημα από διαφορετική κατεύθυνση: αντί να αναζητά ενδείξεις στο υπέδαφος μέσω σεισμικών μετρήσεων, εξετάζει τη χημική σύσταση της ατμόσφαιρας.

Ο επικεφαλής συγγραφέας της έρευνας, Αλεξάντερ Τροχιμόφσκι, από το Ινστιτούτο Διαστημικών Ερευνών της Ρωσίας, επισημαίνει ότι οι ατμοσφαιρικές παρατηρήσεις προσφέρουν μια δυνητικά ανεξάρτητη ένδειξη εκπομπής αερίων από υπόγειο μαγματικό σύστημα.

Από την πλευρά του, ο πλανητικός γεωλόγος Ντανιέλ Μεζέ, της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών, εντόπισε τις γεωλογικές ρωγμές από τις οποίες θα μπορούσαν να προέρχονται οι εκπομπές.

Παρά τη σημασία των ευρημάτων, η σύνδεση του υδροχλωρίου με ενεργό μάγμα παραμένει υπόθεση που χρειάζεται περαιτέρω επιβεβαίωση.

Από τα ηφαίστεια στην πιθανότητα ύπαρξης ζωής

Η πιο συναρπαστική προέκταση της ανακάλυψης δεν αφορά μόνο τη γεωλογία του Άρη, αλλά και την αστροβιολογία.

Στη Γη, οι υδροθερμικές πηγές στον πυθμένα των ωκεανών αποτελούν περιβάλλοντα όπου η θερμότητα από το εσωτερικό του πλανήτη αλληλεπιδρά με το νερό και τα πετρώματα, δημιουργώντας συνθήκες που μπορούν να συντηρήσουν πολύπλοκα οικοσυστήματα.

Μάλιστα, μία από τις επικρατούσες επιστημονικές υποθέσεις συνδέει την εμφάνιση των πρώτων μορφών ζωής στη Γη με τέτοιου είδους περιβάλλοντα.

Εάν κάτω από το Alba Mons υπάρχει ακόμη θερμό μάγμα και εάν αυτό αλληλεπιδρά με νερό, θα μπορούσαν θεωρητικά να δημιουργούνται αντίστοιχες υδροθερμικές συνθήκες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν εντοπιστεί υπόγειες λίμνες, υδροθερμικές πηγές ή ζωντανοί οργανισμοί στην περιοχή. Η μελέτη δεν παρέχει τέτοιες αποδείξεις.

Υποδεικνύει, όμως, έναν πιθανό μηχανισμό παραγωγής θερμότητας και χημικής ενέργειας, δύο παραγόντων που μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση κατοικήσιμων περιβαλλόντων.

Ο Μεζέ υπογραμμίζει ότι για να αναπτυχθεί ζωή θα έπρεπε οι κατάλληλες συνθήκες να έχουν παραμείνει σταθερές επί εκατομμύρια χρόνια.

Και αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα αναπάντητα ερωτήματα: ακόμη κι αν υπήρξε ή υπάρχει υδροθερμική δραστηριότητα, κανείς δεν γνωρίζει αν διατηρήθηκε για αρκετό χρόνο ώστε να ευνοήσει βιολογικές διεργασίες.

Μια ανακάλυψη που αλλάζει τα ερωτήματα για τον Κόκκινο Πλανήτη

Η πιθανότητα ύπαρξης ενεργών μαγματικών συστημάτων προσφέρει στους επιστήμονες έναν νέο τρόπο να αναζητήσουν περιοχές με ιδιαίτερο αστροβιολογικό ενδιαφέρον.

Αντί να περιορίζεται η έρευνα στα ίχνη αρχαίων ποταμών και λιμνών, μπορεί να στραφεί και σε υπόγεια περιβάλλοντα όπου η γεωλογική θερμότητα ενδεχομένως διατηρεί συνθήκες ευνοϊκές για τη ζωή.

«Εάν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις σε τοπική κλίμακα, τότε ίσως υπάρχουν ζωντανοί οργανισμοί που περιμένουν να τους ανακαλύψουμε», σημειώνει ο Μεζέ, διευκρινίζοντας παράλληλα πόσο δύσκολο είναι να διατηρηθούν σταθερές τέτοιες συνθήκες για τόσο μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Προς το παρόν, δεν υπάρχει απόδειξη ότι ο Άρης φιλοξενεί ζωή. Υπάρχουν, όμως, ολοένα περισσότερα ερευνητικά ερωτήματα για το τι μπορεί να κρύβεται κάτω από την παγωμένη, σκονισμένη επιφάνειά του.