H Ισλανδία αποτελούσε – για δεκαετίες – ένα μοναδικό φαινόμενο στον παγκόσμιο χάρτη, καθώς ήταν η μόνη χώρα χωρίς κουνούπια.

Παρά το γεγονός ότι γειτονικές περιοχές όπως η Νορβηγία, η Σκωτία και η Γροιλανδία φιλοξενούν πολλά είδη, το νησί του Βόρειου Ατλαντικού είχε καταφέρει μέχρι σήμερα να μείνει εκτός της «ζώνης» των αιμοδιψών εντόμων.

Ωστόσο, αυτό φαίνεται πως αλλάζει, αναφέρει σχετικό άρθρο του livescience.

Σύμφωνα με νεότερα στοιχεία, τρία κουνούπια – δύο θηλυκά και ένα αρσενικό – εντοπίστηκαν πρόσφατα σε κήπο κατοικίας στον δήμο Κιόσαρχρεπουρ της Ισλανδίας.

Ο άνδρας που τα ανακάλυψε, ο Μπγιέρν Χιάλτασον, ανέφερε ότι αντιλήφθηκε αμέσως πως επρόκειτο για κάτι που δεν είχε ξαναδεί ποτέ στη χώρα.

Ο εντομολόγος Ματίας Άλφρεντσον, από το Ισλανδικό Ινστιτούτο Φυσικής Ιστορίας, επιβεβαίωσε ότι τα έντομα ανήκουν στο είδος Culiseta annulata.

«Το τελευταίο φρούριο έπεσε», έγραψε χαρακτηριστικά ο Χιάλτασον, αν και παραμένει άγνωστο αν τα κουνούπια θα καταφέρουν να επιβιώσουν στον σκληρό ισλανδικό χειμώνα.

Γιατί η Ισλανδία δεν είχε ποτέ κουνούπια

Οι επιστήμονες εδώ και χρόνια προσπαθούν να εξηγήσουν γιατί η Ισλανδία είχε μείνει εκτός της γεωγραφικής εξάπλωσης των κουνουπιών.

Μία θεωρία υποστήριζε ότι τα έντομα απλώς δεν είχαν φτάσει ποτέ στο νησί, καθώς η χώρα περιβάλλεται από εκατοντάδες χιλιόμετρα ωκεανού, δημιουργώντας ένα φυσικό φράγμα.

Ωστόσο, αυτό δεν θεωρείται πλέον επαρκής εξήγηση.

Ο Γκίσλι Μαρ Γκίσλασον, ομότιμος καθηγητής λιμνολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ισλανδίας, είχε καταγράψει στο παρελθόν κουνούπι μέσα σε πτήση από τη Γροιλανδία προς την Ισλανδία, αποδεικνύοντας ότι τα έντομα μπορούν να μεταφερθούν αεροπορικώς.

Μάλιστα, είναι σε θέση να επιβιώσουν για ώρες ακόμη και σε παγωμένα τμήματα αεροσκαφών.

Το πραγματικό εμπόδιο φαίνεται πως ήταν το κλίμα

Ο βιολογικός κύκλος των κουνουπιών περιλαμβάνει τέσσερα στάδια – αυγό, προνύμφη, νύμφη και ενήλικο έντομο – και απαιτεί στάσιμο νερό για την ανάπτυξη των προνυμφών.

Στην Ισλανδία, όμως, οι συχνές εναλλαγές παγετού και απόψυξης κατά το φθινόπωρο και την άνοιξη δημιουργούν ασταθείς συνθήκες που καταστρέφουν αυγά και προνύμφες πριν ολοκληρωθεί η ανάπτυξή τους.

Όπως εξηγεί ο εντομολόγος Ρόμπερτ Τζόουνς από τη Σχολή Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου, οι επαναλαμβανόμενοι κύκλοι παγώματος και λιωσίματος του νερού διακόπτουν την ανάπτυξη των εντόμων, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη τη δημιουργία μόνιμων πληθυσμών.

Ακόμη και οι γεωθερμικές λίμνες της Ισλανδίας, που παραμένουν θερμές όλο τον χρόνο, θεωρούνται ακατάλληλες, είτε λόγω υψηλής θερμοκρασίας είτε εξαιτίας της ιδιαίτερης χημικής σύστασης του νερού.

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τα δεδομένα

Παρά τα φυσικά εμπόδια, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη ενδέχεται να ανατρέψει οριστικά την κατάσταση.

Οι πιο ήπιες θερμοκρασίες σε άνοιξη και φθινόπωρο δημιουργούν μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα με μη παγωμένα νερά, κάτι που θα μπορούσε να επιτρέψει στα κουνούπια να εγκατασταθούν μόνιμα στη χώρα.

Ο καθηγητής βιολογίας Ίμμο Χάνσεν από το Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού επισημαίνει ότι ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες παρατηρείται μετακίνηση τροπικών ειδών προς βορειότερες περιοχές λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας.

Κάτι ανάλογο είχε συμβεί και στη Χαβάη, η οποία παρέμεινε χωρίς κουνούπια μέχρι το 1826, όταν ευρωπαϊκά και αμερικανικά πλοία μετέφεραν άθελά τους τα πρώτα έντομα στα νησιά.

Έκτοτε, τα κουνούπια εξαπλώθηκαν ραγδαία, ενώ η κλιματική αλλαγή τα βοήθησε να φτάσουν ακόμη και σε ορεινές περιοχές όπου παλαιότερα δεν μπορούσαν να επιβιώσουν.

Παρά τους φόβους, οι ειδικοί εμφανίζονται καθησυχαστικοί για τον κίνδυνο σοβαρών επιδημιών στην Ισλανδία. Τα είδη του γένους Aedes – που μεταδίδουν ασθένειες όπως δάγκειο πυρετό και chikungunya – χρειάζονται τροπικές ή υποτροπικές συνθήκες για να επιβιώσουν.

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες επιστημονικές προβλέψεις, η βόρεια Ευρώπη αναμένεται να παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ακατάλληλη για μετάδοση τέτοιων ασθενειών ακόμη και έως το 2080.