Μία εβδομάδα μετά τη μαζική είσοδο δεκάδων χιλιάδων μεταναστών και προσφύγων στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στις βόρειες ακτές της Αφρικής, η πόλη προσπαθεί να επιστρέψει στην κανονικότητα.

Πίσω όμως από τα ανοιχτά καταστήματα και τις γεμάτες καφετέριες, χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν σε συνθήκες απόλυτης αβεβαιότητας, χωρίς στέγη, βασικές υποδομές και σαφή εικόνα για το μέλλον τους.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του The Guardian, περισσότεροι από 72.000 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα μέσα σε λίγες ημέρες, έπειτα από καλέσματα που διαδόθηκαν μέσω TikTok, Instagram και WhatsApp. Αν και οι περισσότεροι επέστρεψαν στο Μαρόκο, αρκετές χιλιάδες παρέμεναν ακόμη στην πόλη, ενώ ο ακριβής αριθμός των θυμάτων παραμένει ασαφής. Εκτιμήσεις ανεβάζουν τους νεκρούς έως και στους 141, ενώ δεκάδες άνθρωποι εξακολουθούν να αγνοούνται.

Διαβάστε: Θέουτα / Ένα μακρύ ποίημα για τους πρόσφυγες

Μια πόλη που προσπαθεί να συνέλθει

Η καθημερινότητα στη Θέουτα έχει αρχίσει να αποκαθίσταται, όμως οι τοπικές αρχές εκτιμούν ότι η κρίση απέχει πολύ από το να θεωρηθεί λήξασα.

Ο πρόεδρος της αυτόνομης πόλης, Χουάν Χεσούς Βίβας, περιέγραψε την κατάσταση ως πρωτοφανή.

«Η Θέουτα βρίσκεται σε κατάσταση έντασης. Δεν έχουμε επιστρέψει ακόμη στην κανονικότητα. Είναι σαν να είχαν μπει μέσα σε μία ημέρα 50 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ισπανία», δήλωσε, εκφράζοντας παράλληλα την ανησυχία του για νέα διαδικτυακά καλέσματα που προτρέπουν σε νέα μαζική διέλευση μέσα στον Αύγουστο.

Ο ίδιος κατηγόρησε επίσης το Μαρόκο ότι δεν προστάτευσε αποτελεσματικά τα σύνορα, υποστηρίζοντας πως η ασφάλεια της Θέουτας εξαρτάται από μια χώρα που «δεν αναγνωρίζει την κυριαρχία» του ισπανικού θύλακα.

Ζωή στην παραλία χωρίς τα στοιχειώδη

Για όσους παραμένουν στη Θέουτα, η καθημερινότητα εξελίσσεται κυρίως στην παραλία Ελ Τραμπολίν, όπου εκατοντάδες άνθρωποι κοιμούνται στο ύπαιθρο.

Ανάμεσά τους βρίσκεται ο 26χρονος Ιμάντ από την Υεμένη.

«Κοιμόμαστε στην παραλία, χωρίς σκηνές και κουβέρτες. Δεν έχουμε τουαλέτες. Τη νύχτα κάνει πολύ κρύο και την ημέρα η ζέστη είναι αφόρητη», περιγράφει.

Τις πρώτες ημέρες, όπως λέει, η κατάσταση ήταν ακόμη χειρότερη.

«Ήμασταν στα όρια να πεθάνουμε από την πείνα και τη δίψα. Τρώγαμε φύλλα από τα δέντρα και πίναμε βρόμικο νερό. Χρησιμοποίησαν την πείνα για να μας πιέσουν να επιστρέψουμε μόνοι μας στο Μαρόκο.»

Η κατάσταση βελτιώθηκε όταν οργανώσεις όπως ο Ερυθρός Σταυρός άρχισαν να διανέμουν τρόφιμα, ενώ οι ισπανικές αρχές εγκατέστησαν χημικές τουαλέτες, ντους και σημείο ενημέρωσης για τους μετανάστες.

«Νόμιζα ότι θα μπορούσα να ζητήσω άσυλο»

Ο Ιμάντ εγκατέλειψε την Υεμένη το 2019, όταν οι αντάρτες Χούθι επιχείρησαν να τον στρατολογήσουν. Μετά από μια οκτάωρη διαδρομή κολυμπώντας μέχρι τη Θέουτα, πίστευε ότι θα μπορούσε επιτέλους να ζητήσει διεθνή προστασία.

«Πίστευα πως, επειδή ερχόμουν από μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο, θα ήταν πιο εύκολο να υποβάλω αίτηση ασύλου. Όμως το κέντρο υποδοχής ήταν κλειστό. Όλες οι πόρτες ήταν κλειδωμένες.»

Σήμερα περνά τις ημέρες του αναζητώντας φαγητό και ένα ασφαλές σημείο για να κοιμηθεί, ενώ η αβεβαιότητα για το αν θα μπορέσει να καταθέσει αίτηση ασύλου επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την ψυχολογική του κατάσταση.

«Βλέπω κάθε μέρα εφιάλτες. Ονειρεύομαι ότι βομβαρδίζουν την οικογένειά μου ή ότι θα με απελάσουν πίσω στο Μαρόκο. Ψυχολογικά έχω καταρρεύσει.»

Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι

Ανάμεσα σε όσους παρέμειναν στη Θέουτα βρίσκονται περίπου 1.300 ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ οργανώσεις εκφράζουν φόβους ότι εκατοντάδες ακόμη παιδιά περιπλανώνται στην πόλη χωρίς καμία προστασία.

Μία 16χρονη αφηγήθηκε ότι, όταν έφτασε στο κέντρο φιλοξενίας ανηλίκων, ενημερώθηκε πως δεν υπήρχε πλέον διαθέσιμη θέση. Έτσι αναγκάστηκε να κοιμάται στον δρόμο.

«Έμεινα ημέρες χωρίς φαγητό. Όταν κάποια γυναίκα έφερνε τρόφιμα, οι άνδρες προλάβαιναν πρώτοι. Το ίδιο συνέβαινε και με τα ρούχα. Μέχρι να φτάσουμε εμείς στη σειρά, δεν είχε απομείνει τίποτα.»

Παρότι σκέφτηκε να επιστρέψει στο Μαρόκο, τελικά αποφάσισε να μείνει.

«Θέλω απλώς να ζήσω σαν ένα φυσιολογικό κορίτσι. Να μπορώ να ντύνομαι, να κάνω μπάνιο, να τρώω, να έχω ένα μέρος να κοιμάμαι, να σπουδάσω, να δουλέψω και να βοηθήσω την οικογένειά μου.»

Μπροστά στις ελλείψεις των επίσημων δομών, κάτοικοι και οργανώσεις της Θέουτας κινητοποιήθηκαν για να στηρίξουν όσους παρέμειναν στην πόλη.

Στη συνοικία Σίντι Μμπάρεκ, κάτοικοι δημιούργησαν έναν πρόχειρο καταυλισμό με σκηνές για γυναίκες και ανήλικους, τον οποίο φυλάνε κάθε βράδυ εθελοντές.

«Δεν έχουμε κρεβάτια ούτε μπάνια. Μπορούμε μόνο να τους προσφέρουμε ένα σχετικά ασφαλές μέρος για να κοιμηθούν. Ξέρουμε ότι δεν είναι πραγματική λύση, αλλά το να αφήσουμε ανήλικα παιδιά απροστάτευτα θα ήταν πολύ χειρότερο», εξηγεί ο επικεφαλής του τοπικού συλλόγου, Αμπντουλάχ Αμπντουλάχ Μουσταφά.

Παράλληλα, εθελοντές μαγειρεύουν καθημερινά εκατοντάδες γεύματα, ενώ η τοπική ΜΚΟ Luna Blanca διανέμει περίπου 5.000 μερίδες φαγητού την ημέρα.

Ανάμεσα στους κατοίκους που προσφέρουν καθημερινά βοήθεια είναι και η Αΐσα Άχμεντ Αμάρ.

Κάθε μέρα επισκέπτεται την παραλία Ελ Τραμπολίν μαζί με τα δύο παιδιά της, μεταφέροντας τρόφιμα και ρούχα, ενώ χρησιμοποιεί ακόμη και το κινητό της τηλέφωνο ως σημείο πρόσβασης στο διαδίκτυο, ώστε οι μετανάστες να μπορούν να επικοινωνούν με τις οικογένειές τους.

Όπως λέει, συγκινήθηκε ιδιαίτερα από τη στάση πολλών ανθρώπων που συνάντησε, κυρίως προσφύγων από το Σουδάν, την Αίγυπτο και την Υεμένη.

«Με εντυπωσίασε ο σεβασμός και η ευγένειά τους. Όταν τους προσφέρεις κάτι, πολλές φορές σου λένε: “Όχι, δώστε το σε κάποιον που το έχει μεγαλύτερη ανάγκη”.»

Παρά τις προσπάθειες των κατοίκων, η ίδια παραδέχεται ότι αισθάνεται ανήμπορη απέναντι στο μέγεθος της κρίσης.

«Θέλεις να κάνεις περισσότερα, αλλά δεν μπορείς. Αυτό μου προκαλεί τεράστια θλίψη και ένα βαθύ αίσθημα αδυναμίας. Ποτέ δεν είναι αρκετό.»