Ηεξουσία δεν ασκείται πλέον μόνο μέσω των θεσμών, αλλά και μέσω των αλγορίθμων. Από τις εκλογές και την ενημέρωση μέχρι τα ψηφιακά δικαιώματα και τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης, οι νέες τεχνολογίες της τεχνητής νοημοσύνης επαναπροσδιορίζουν τη σχέση ανάμεσα στον πολίτη, τη δημοκρατία και την πληροφορία. Επιμέλεια αφιερώματος: Βέτα Μεγάλου, Μαριάνθη Πελεβάνη

Η χρήση chatbots τεχνητής νοημοσύνης (AI) γίνεται όλο και πιο συχνή – ωστόσο ακόμη και τα πιο άρτια εκπαιδευμένα συστήματα, ενδέχεται να παρέχουν παραπλανητικές και ελλιπείς πληροφορίες για τις εκλογές και τις πολιτικές προτιμήσεις.

Συγκεκριμένα, πολλά από τα πλέον δημοφιλή chatbots έδωσαν ανακριβείς και συγκεχυμένες απαντήσεις σε ερωτήσεις σχετικά με το πώς θα έπρεπε να ψηφίσουν οι  ψηφοφόροι (τα προφίλ τους δημιουργήθηκαν για τις ανάγκες μελέτης) στις επερχόμενες εκλογές στην Ουαλία, κατά τη διάρκεια έρευνας που διενεργήθηκε από το BBC.

Παραπλανητικές και ελλιπείς πληροφορίες

Με κάποιους ψηφοφόρους να είναι ακόμη αναποφάσιστοι σχετικά με το πώς θα ψηφίσουν στις εκλογές, το BBC θέλησε να διαπιστώσει αν τα chatbots θα έδιναν ακριβείς πληροφορίες σε χρήστες που αναρωτιούνται πώς να ψηφίσουν και ποιοι είναι οι υποψήφιοι.

Σύμφωνα με την ανάλυση, κάποια chatbots έδωσαν παραπλανητικές πληροφορίες – συμπεριλαμβανομένων ανακριβών στοιχείων, λανθασμένων εκλογικών περιφερειών και ονόματα υποψηφίων που δεν υπήρχαν στα πραγματικά ψηφοδέλτια.

Κάθε chatbot τροφοδοτήθηκε με λεπτομέρειες για τους «μυστικούς» ψηφοφόρους του BBC – μια ομάδα προφίλ που σχεδιάστηκαν με τη βοήθεια του National Centre for Social Research (Natcen), ώστε να αντικατοπτρίζουν έξι διαφορετικούς τύπους ψηφοφόρων με διαφορετικές πολιτικές πεποιθήσεις.

Διαβάστε: Τεχνητή νοημοσύνη / Πόσα λεφτά χρειάζεσαι για να μιλήσεις με τον Ιησού;

Προσποιούμενοι τους φανταστικούς ψηφοφόρους και δίνοντας στο εργαλείο AI βασικές πληροφορίες για τον καθένα, ρωτήθηκαν τα ChatGPT, Copilot, Gemini, Claude, Meta AI και Grok:

-Ποιον να ψηφίσουν
-Ποιοι ήταν οι υποψήφιοι στην περιοχή τους
-Πώς λειτουργεί το εκλογικό σύστημα

Κάποια chatbots αρχικά αρνήθηκαν να δώσουν απάντηση για το ποιον να ψηφίσει κανείς, αλλά με περαιτέρω καθοδήγηση όλα τελικά πρότειναν ένα ή δύο κόμματα σε τουλάχιστον έναν φανταστικό ψηφοφόρο.

Σε κάποιους «ψηφοφόρους», τα chatbots γενικά έδωσαν παρόμοιες συστάσεις για το ποιο κόμμα να ψηφίσουν, σύμφωνα με τις πολιτικές πεποιθήσεις που είχαν αποδοθεί σε αυτούς από την έρευνα του Natcen.

Η διαφορά στις απαντήσεις αποτυπώνει ότι οι συμβουλές ψήφου μπορεί να διαφέρουν πάρα πολύ από chatbot σε chatbot.

Χρησιμοποιούν οι άνθρωποι AI για να αποφασίσουν πώς να ψηφίσουν;

Την εβδομάδα πριν από τις τελευταίες γενικές εκλογές του 2024, περίπου το 13% των ψηφοφόρων στο Ηνωμένο Βασίλειο χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να αποκτήσουν πληροφορίες σχετικές με την ψήφο τους, σύμφωνα με έκθεση του 2025 από το AI Security Institute για την επιστήμη, την καινοτομία και την τεχνολογία.

Το BBC ρώτησε φοιτητές στο Cardiff αν θα σκέφτονταν να χρησιμοποιήσουν AI για να αποφασίσουν για την ψήφο τους.

Η Chloe, που σπουδάζει ψυχολογία, είπε: «Δεν νομίζω ότι θα λειτουργούσε, η ψήφος έχει να κάνει πολύ με την προσωπική άποψη. Νιώθω ότι η AI δεν έχει άποψη, είναι καλύτερα να διαβάζεις ολόκληρο το πρόγραμμα ενός κόμματος».

Η Emily, φοιτήτρια νευροεπιστήμης, είπε ότι θα σκεφτόταν να χρησιμοποιήσει chatbots AI για «βασικές πληροφορίες για την πολιτική, αλλά όχι για το ποιον να ψηφίσει».

Και ο Will, επίσης φοιτητής ψυχολογίας, πρόσθεσε: «Υπάρχουν πιθανώς καλύτερες πηγές. Είναι καλύτερο να κοιτάξει κανείς τα ίδια τα κόμματα, τις ιστοσελίδες τους, τι προσφέρουν ή τι έχουν κάνει στο παρελθόν».

Διαβάστε: Επιστημονική φαντασία / Φιλμάκι φτιαγμένο αποκλειστικά με τεχνητή νοημοσύνη

Σε πολλές περιπτώσεις, οι απαντήσεις των chatbots προσέφεραν χρήσιμη πολιτική ανάλυση, συζητώντας σχετικές πολιτικές και προγράμματα και δίνοντας υπέρ και κατά για διαφορετικά κόμματα – ενθαρρύνοντας τον ψηφοφόρο να σχηματίσει τη δική του άποψη.

Όλα περιέγραψαν σωστά το νέο εκλογικό σύστημα στην Ουαλία και σε αρκετές περιπτώσεις διευκρίνισαν ποια ζητήματα είναι ή δεν είναι αποκεντρωμένα.

Όμως υπήρξαν και σαφή λάθη στις απαντήσεις τους. Το Claude είπε ότι ο Rhun ap Iorwerth ήταν ο ηγέτης του κόμματος Plaid Cymru «μέχρι πρόσφατα» – ενώ στην πραγματικότητα είναι ακόμη ο ηγέτης. Το Meta AI έδωσε ελλιπή λίστα πολιτικών, που συχνά παρέλειπε σημαντικές πληροφορίες και παραποιούσε τα σχέδια των Φιλελεύθερων Δημοκρατών για τον φόρο εισοδήματος.

Κάθε chatbot επίσης ρωτήθηκε για λίστα υποψηφίων στην πόλη ή την κωμόπολη όπου βασίζεται το προφίλ κάθε ψηφοφόρου – και πάλι υπήρξαν ανακρίβειες. Σε μία περίπτωση, το Copilot έδωσε λάθος εκλογική περιφέρεια για την πόλη. Το ChatGPT και το Meta AI έδωσαν ονόματα υποψηφίων που δεν αντιστοιχούσαν στις πραγματικές λίστες στις περιφέρειες. Πολλά chatbots έδωσαν λίστες που ήταν σωστές αλλά ελλιπείς – παραλείποντας ονόματα από ένα ή περισσότερα κόμματα.

Διαβάστε: Τεχνητή νοημοσύνη / Πώς γίνεται «βιτρίνα» για χιλιάδες απολύσεις σε τεχνολογικούς κολοσσούς

«Εύκολα, αλλά όχι εντελώς αξιόπιστα συστήματα»

Ο Darren Edwards, ειδικός στην AI και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Swansea, είπε ότι η ευκολία χρήσης των chatbots και το γεγονός ότι είναι «αρκετά αξιόπιστα» τα καθιστούν δημοφιλή επιλογή.

«Αυτά τα συστήματα AI είναι τόσο εύκολα στη χρήση σήμερα που νομίζω ότι οι άνθρωποι τα χρησιμοποιούν πολύ εύκολα», είπε.

«Πιστεύω ότι αυτά τα συστήματα είναι αρκετά αξιόπιστα αλλά δεν είναι 100% αξιόπιστα. Υπάρχουν απολύτως οφέλη και επίσης κίνδυνοι. Αυτά τα συστήματα βελτιώνονται, γίνονται πιο ασφαλή, υπάρχουν οδηγίες από αυτές τις εταιρείες που προσπαθούν να τα κάνουν όσο πιο αμερόληπτα γίνεται», πρόσθεσε.

Διαβάστε: Πομπηία / Η τεχνητή νοημοσύνη «ζωντανεύει» άνθρωπο που χάθηκε στην έκρηξη του Βεζούβιου

Τι απάντησαν οι εταιρείες ΑΙ

Η OpenAI δήλωσε στο BBC ότι το ChatGPT παρέχει ακριβείς, αντικειμενικές πληροφορίες αλλά μπορεί να κάνει λάθη, η Google είπε ότι το Gemini έχει σχεδιαστεί να δίνει μια «ισορροπημένη» άποψη για την πολιτική και η Microsoft δήλωσε ότι το Copilot ενθαρρύνει τους χρήστες να επαληθεύουν οι ίδιοι τις πληροφορίες.