Ένα ασυνήθιστο – και μάλλον απρόσμενο – φαινόμενο εντόπισε η OpenAI στα συστήματά της, καθώς το ChatGPT και άλλα εργαλεία της άρχισαν να κάνουν ολοένα και συχνότερες αναφορές σε…καλικάντζαρους και παρόμοια φανταστικά πλάσματα, ακόμη και σε άσχετα συμφραζόμενα.

Η εταιρεία προχώρησε σε παρεμβάσεις, επιχειρώντας να περιορίσει τη συγκεκριμένη «λεκτική συνήθεια» των μοντέλων της.

Σε επίσημη ανάρτησή της, η OpenAI εξήγησε ότι το πρόβλημα έγινε ιδιαίτερα αισθητό μετά την κυκλοφορία νεότερων εκδόσεων των μοντέλων της, όπως το GPT-5 και το GPT-5.1.

Χρήστες αλλά και εργαζόμενοι παρατήρησαν ότι τεχνικά ζητήματα ή σφάλματα περιγράφονταν μεταφορικά ως «μικροί καλικάντζαροι» ή «gremlins», ακόμη και όταν αυτό δεν είχε καμία ουσιαστική σχέση με το ερώτημα.

Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν έδειξαν αισθητή αύξηση τέτοιων αναφορών, καθώς η χρήση της λέξης «goblin» ενισχύθηκε κατά 175%, ενώ οι αναφορές σε «gremlin» αυξήθηκαν κατά 52%.

Αν και το φαινόμενο αφορούσε μικρό ποσοστό των συνολικών απαντήσεων, κρίθηκε αρκετά σημαντικό ώστε να ενεργοποιηθούν μηχανισμοί διόρθωσης.

Όπως σημείωσε η εταιρεία, «ένας μόνο μικρός καλικάντζαρος μπορεί να είναι ακίνδυνος, ακόμη και χαριτωμένος», ωστόσο η συχνότητά τους απαιτούσε παρέμβαση.

Στο πλαίσιο αυτό, δόθηκαν συγκεκριμένες οδηγίες σε εργαλεία όπως ο Codex να αποφεύγουν τέτοιες αναφορές, εκτός αν σχετίζονται άμεσα με το ερώτημα του χρήστη.

Η OpenAI απέδωσε το φαινόμενο εν μέρει σε μια «nerdy» προσωπικότητα που είχε ενσωματωθεί στο σύστημα, η οποία ενθάρρυνε τη χρήση παιχνιδιάρικων ή φανταστικών μεταφορών.

Το ζήτημα δεν περιορίστηκε μόνο στους καλικάντζαρους

Σε οδηγίες που εντοπίστηκαν από χρήστες, υπήρχαν συστάσεις να αποφεύγονται αναφορές και σε άλλα πλάσματα, όπως ρακούν, τρολ, όγκροι ή ακόμη και περιστέρια, εκτός αν είναι απολύτως απαραίτητο.

Η οδηγία αυτή προκάλεσε αντιδράσεις στα κοινωνικά δίκτυα, με ορισμένους να τη χαρακτηρίζουν «παράλογη» ή να υποψιάζονται διαφημιστικό τέχνασμα – κάτι που η εταιρεία διέψευσε κατηγορηματικά.

Η OpenAI ξεκαθάρισε ότι το πρόβλημα συνδέεται με τον τρόπο εκπαίδευσης των μοντέλων, όπου συγκεκριμένα «στυλ προσωπικότητας» μπορούν να ενισχύσουν τέτοιες εκφραστικές τάσεις.

Σύμφωνα με τα δεδομένα της, η συγκεκριμένη «nerdy» προσέγγιση ευθυνόταν για περίπου το 66,7% των αναφορών σε «goblin». Παρότι η προσωπικότητα αυτή έχει πλέον αποσυρθεί, η επίδρασή της αποδείχθηκε ενδεικτική του πώς μικρές γλωσσικές επιλογές μπορούν να γενικευτούν.

Το περιστατικό αναδεικνύει μια ευρύτερη πρόκληση για τον κλάδο της τεχνητής νοημοσύνης – την ισορροπία μεταξύ φιλικής, «ανθρώπινης» επικοινωνίας και ακρίβειας. Καθώς οι εταιρείες επιδιώκουν να κάνουν τα chatbots πιο προσιτά και εκφραστικά, αυξάνεται και ο κίνδυνος εμφάνισης «παραισθήσεων» ή ανακριβών απαντήσεων.

Έρευνα του Oxford Internet Institute έχει επισημάνει ότι η ενίσχυση της «θερμής» προσωπικότητας των μοντέλων μπορεί να οδηγήσει σε συμβιβασμούς ως προς την ακρίβεια, ειδικά σε ευαίσθητους τομείς όπως η υγεία. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η τάση αυτή πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή.

Το φαινόμενο των «καλικάντζαρων» μπορεί να φαίνεται ακίνδυνο ή και χιουμοριστικό, ωστόσο εντάσσεται σε μια σειρά περιστατικών που δείχνουν τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν το 2024, όταν chatbot της Google είχε προκαλέσει αντιδράσεις προτείνοντας στους χρήστες να…τρώνε πέτρες ή να χρησιμοποιούν κόλλα στην πίτσα.

Σε αυτό το πλαίσιο, η υπόθεση λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι, παρά την εντυπωσιακή πρόοδο, τα συστήματα AI εξακολουθούν να χρειάζονται συνεχή έλεγχο και προσαρμογή, ώστε να αποφεύγονται όχι μόνο τα σοβαρά λάθη, αλλά και οι…απρόσμενοι «καλικάντζαροι» της ψηφιακής τους γλώσσας.