Ένα κρυπτογραφημένο στρατιωτικό μήνυμα της εποχής του Ναπολέοντα, το οποίο παρέμενε απροσπέλαστο επί 217 χρόνια, κατάφερε να αποκρυπτογραφήσει η τεχνητή νοημοσύνη, σε ένα πείραμα που ιστορικοί θεωρούν ενδεικτικό των τεράστιων δυνατοτήτων της νέας τεχνολογίας στην αποκάλυψη ιστορικών αρχείων.

Ο μηχανικός τεχνητής νοημοσύνης Κάρτερ Τσερτς, της εταιρείας κυβερνοασφάλειας SentinelOne, χρησιμοποίησε το GPT-6 Astra, δίνοντάς του μόλις μία εντολή και μία εικόνα του κρυπτογραφημένου εγγράφου.

Έξι ώρες αργότερα, το σύστημα είχε βρει τη λύση.

«Δεν το πίστευα στην αρχή», παραδέχθηκε ο Τσερτς στο LiveScience.

Όπως εξήγησε, όμως, σε αυτή την περίπτωση το αποτέλεσμα μπορούσε να ελεγχθεί αντικειμενικά – ένας λανθασμένος κώδικας ήταν πρακτικά αδύνατον να παράγει ένα κείμενο που να είναι ταυτόχρονα συνεκτικό και ιστορικά συμβατό με τα γεγονότα της εποχής.

Το μυστικό μήνυμα του 1809

Η επιστολή είχε σταλεί το 1809, κατόπιν εντολής του Ναπολέοντα Βοναπάρτη, από τον θετό γιο του και αντιβασιλέα της Ιταλίας Ευγένιο ντε Μποαρνέ προς τον στρατάρχη Ογκίστ ντε Μαρμόν, ο οποίος βρισκόταν τότε στην ανατολική ακτή της Αδριατικής, μακριά από τις υπόλοιπες γαλλικές δυνάμεις.

Σκοπός ήταν να ενημερωθεί ο Μαρμόν για τις θέσεις των γαλλικών και συμμαχικών στρατευμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Επειδή όμως η υποκλοπή της επιστολής θα μπορούσε να προσφέρει στους αντιπάλους του Ναπολέοντα κρίσιμες πληροφορίες για τα στρατιωτικά του σχέδια, το μήνυμα γράφτηκε σε κώδικα.

Και η πρώτη δυσκολία για την AI ήταν σημαντική – η μοναδική δημόσια διαθέσιμη εικόνα του εγγράφου ήταν μια χαμηλής ανάλυσης σάρωση, δημοσιευμένη σε γαλλικό στρατιωτικό περιοδικό το 1969.

Το κείμενο αποτελούνταν συνολικά από περίπου 1.300 σύμβολα, χρησιμοποιώντας 155 διαφορετικά σημεία.

Ο κώδικας ήταν ομοφωνικός, δηλαδή τα συχνότερα γράμματα μπορούσαν να αποδίδονται με περισσότερα από ένα διαφορετικά σύμβολα, ώστε η αποκρυπτογράφηση να γίνεται δυσκολότερη.

Η ανάρτηση του Κάρτερ Τσέρτς:

I used GPT-6 Astra to break an unsolved cipher to one of Napoleon’s generals that had gone unread for 217 years.

What makes this impressive isn’t actually the codebreaking, but that Astra completed the entire multi-modal workflow in ~6 hours from a single image and goal.

1/6🧵 pic.twitter.com/vyiGKOsrHq

— Carter Church (@CarterWChurch) September 30, 2026

Το στοιχείο που ξεκλείδωσε το μυστήριο

Κατά την έρευνά του, το σύστημα εντόπισε έναν μερικό πίνακα αποκρυπτογράφησης του ιστορικού της κρυπτολογίας Ντανιέλ Ταντ, ο οποίος μέχρι τότε δεν είχε συνδεθεί με τη συγκεκριμένη επιστολή.

Ο πίνακας αποκάλυπτε τη σημασία 33 συμβόλων, καλύπτοντας περίπου το ένα τρίτο του μηνύματος. Η AI συνέδεσε μόνη της το εύρημα με την επιστολή, χρησιμοποίησε αυτό το «κλειδί» ως αφετηρία και κατάφερε στη συνέχεια να προσδιορίσει τη σημασία των υπόλοιπων συμβόλων και να ανασυνθέσει το μήνυμα.

Το αποτέλεσμα επιβεβαιώθηκε αργότερα και από τον Σατόσι Τομοκίγιο, μηχανικό διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και κρυπτογράφο που διατηρεί το Cryptiana, αρχείο αφιερωμένο σε άλυτους ιστορικούς κώδικες. Η επιστολή καταγράφεται πλέον εκεί ως «λυμένη».

Τι έλεγε τελικά η επιστολή

Η αποκρυπτογράφηση δεν έφερε στο φως κάποιο άγνωστο μεγάλο στρατιωτικό μυστικό. Οι ιστορικοί διαθέτουν άλλη αλληλογραφία του Ναπολέοντα από την οποία γνώριζαν σε σημαντικό βαθμό τι είχε ζητήσει να μεταφερθεί στον Μαρμόν, γεγονός που ταυτόχρονα προσφέρει έναν πολύτιμο τρόπο ελέγχου της ακρίβειας της AI.

Πέρα από τις θέσεις στρατευμάτων και διοικητών, ο Ευγένιος παρότρυνε τον Μαρμόν να μη φοβηθεί τον αντίπαλο: «Όταν λάβετε τη διαταγή να προελάσετε, δεν πρέπει να επιτρέψετε στον εαυτό σας να εκφοβιστεί από λίγα στρατεύματα ή από μια συγκέντρωση όχλου».

Η επιστολή παρουσιάζει πάντως και ιστορικό ενδιαφέρον για έναν διαφορετικό λόγο – σύμφωνα με τον ερευνητή Ζακ Γουάιτ του Πανεπιστημίου του Πόρτσμουθ, αναφέρει περίπου 60.000 περισσότερους στρατιώτες από όσους διέθετε πραγματικά ο Ναπολέων εκείνη την περίοδο, ενώ αποτυπώνει την ιδιαίτερη ανησυχία του για τις δυνάμεις που θα μπορούσε να στείλει η Αυστρία στην Ιταλία.

Μια «Στήλη της Ροζέτας» για τα χαμένα μηνύματα της Ιστορίας

Για τους ιστορικούς, η μεγαλύτερη σημασία του επιτεύγματος βρίσκεται όχι τόσο στο περιεχόμενο αυτής της επιστολής όσο στο τι μπορεί να ακολουθήσει.

Ο ιστορικός Μάικλ Ρόου, ερευνητής ευρωπαϊκής Ιστορίας στο King’s College του Λονδίνου, παρομοίασε τη μέθοδο με μια σύγχρονη «Στήλη της Ροζέτας» – επειδή το περιεχόμενο του συγκεκριμένου μηνύματος μπορούσε σε μεγάλο βαθμό να διασταυρωθεί από άλλες πηγές, αποτελεί ένα πολύτιμο τεστ για το κατά πόσο η ίδια τεχνολογία μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί σε κείμενα των οποίων το περιεχόμενο παραμένει εντελώς άγνωστο.

Και οι εφαρμογές μπορεί να ξεπεράσουν κατά πολύ τους ναπολεόντειους κώδικες. Παρόμοιες τεχνικές θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για άγνωστες γραφές, δυσανάγνωστα ιστορικά χειρόγραφα, διπλωματικά και στρατιωτικά κρυπτογραφήματα αλλά ακόμη και κωδικοποιημένη ιδιωτική αλληλογραφία.

«Σε όλες τις ιστορικές περιόδους, αυτό ανοίγει πόρτες», σημείωσε ο Ρόου.