Την «πλάτη» φαίνεται πως γυρνά η Ευρώπη στον Ντόναλντ Τραμπ και το Συμβούλιο Ειρήνης του, το οποίο θα συνεδριάσει για πρώτη φορά αυτή την εβδομάδα.

Η εναρκτήρια συνεδρίαση αναμένεται να επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στη διακυβέρνηση και την ανοικοδόμηση της Γάζας μετά τον πόλεμο. Η πρωτοβουλία αυτή παρουσιάστηκε για πρώτη φορά τον Σεπτέμβριο ως το σχέδιο των 20 σημείων της Ουάσινγκτον για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, αλλά έκτοτε έχει αναδιαμορφωθεί σε μια ευρύτερη πλατφόρμα για τη διεθνή επίλυση συγκρούσεων.

Σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η αντίδραση ήταν ψυχρή, όπως τονίζει το Euractiv, με τις χώρες να επιλέγουν το καθεστώς του παρατηρητή και, σε πολλές περιπτώσεις, να εκφράζουν έντονο σκεπτικισμό. Μόνο η Ουγγαρία και η Βουλγαρία έχουν δηλώσει την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν πλήρως στο σχέδιο. Η Ιταλία, η Ρουμανία και η Κύπρος θα συμμετάσχουν ως παρατηρητές, ενώ ορισμένες χώρες, όπως η Δανία, δεν έλαβαν ποτέ πρόσκληση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επίσης δεν συμμετέχει, επιλέγοντας αντ’ αυτού να αποστείλει την Επίτροπο για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σούιτσα, μια σχετικά νεαρή προσωπικότητα που βρίσκεται χαμηλά στην ιεραρχία.

Αναλυτικά η περίπτωση κάθε χώρας, όπως τις αποτυπώνει το Euractiv:

Αυστρία: Απίθανο να προσχωρήσει. Ο Αυστριακός καγκελάριος Christian Stocker δήλωσε ότι η χώρα του δεν σκοπεύει να γίνει μέλος. «Υπάρχει ήδη ένας οργανισμός που έχει δημιουργηθεί για τέτοιες περιπτώσεις, ο ΟΗΕ… και δεν είμαι υπέρ των παράλληλων δομών».

Βέλγιο: Δεν θα προσχωρήσει και δεν έχει προσκληθεί. Ο υπουργός Εξωτερικών Maxime Prévot αναγκάστηκε να διαψεύσει τις δηλώσεις του Λευκού Οίκου ότι το Βέλγιο είχε προσχωρήσει τον περασμένο μήνα. Ο εθνικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας RTBF ανέφερε ότι οι Αμερικανοί είχαν μπερδέψει το Βέλγιο με τη Λευκορωσία. Το Βέλγιο επιθυμεί μάλιστα η ΕΕ να καταλήξει σε κοινή θέση σχετικά με το θέμα αυτό, δήλωσε ο Prévot.

Βουλγαρία: Θέλει να ενταχθεί. Ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Rossen Jeliazkov καθόταν δίπλα στον Τραμπ όταν η πρωτοβουλία ξεκίνησε επίσημα τον περασμένο μήνα στην Ελβετία, αλλά η απόφαση πρέπει να επικυρωθεί από το κοινοβούλιο.

Κροατία: Δεν θα ενταχθεί. Τόσο ο πρωθυπουργός Andrej Plenković όσο και ο πρόεδρος Zoran Milanović φάνηκαν να συμφωνούν στην απόρριψη της πρόσκλησης.

Κύπρος: Καθεστώς παρατηρητή. Τόσο η Αθήνα όσο και η Λευκωσία δήλωσαν ότι έχουν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με το Ισραήλ και την Παλαιστινιακή Αρχή.

Τσεχία: Απίθανο να συμμετάσχει. Ο πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις δήλωσε ότι η Πράγα επιθυμεί να συντονιστεί με άλλες χώρες της ΕΕ.

Δανία: Δεν προσκλήθηκε. Καθώς οι σχέσεις με τις ΗΠΑ βρίσκονται σε δύσκολο σημείο μετά την έντονη πίεση που άσκησε ο Τραμπ στην Κοπεγχάγη και τη Νουούκ να παραχωρήσουν τη Γροιλανδία, η Δανία ήταν η μόνη σκανδιναβική χώρα που δεν έλαβε πρόσκληση.

Εσθονία: Δεν προσκλήθηκε.

Φινλανδία: Δεν θα συμμετάσχει. Ο πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ δήλωσε ότι το συμβούλιο «είναι μια καλή πρωτοβουλία», αλλά πρόσθεσε ότι η Φινλανδία δεν θα συμμετάσχει στην τρέχουσα μορφή του. «Έχουμε μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική και θα την ακολουθήσουμε», δήλωσε τον περασμένο μήνα στο φινλανδικό μέσο ενημέρωσης Yle.

Γαλλία: Δεν συμμετέχει. Η Γαλλία ήταν από τις πρώτες χώρες που δήλωσαν ότι δεν θα συμμετάσχουν, επικρίνοντας την πιθανή αλληλεπικάλυψη του συμβουλίου με τον ΟΗΕ, την ασυμβατότητα με τις διεθνείς δεσμεύσεις της και την εστίαση σε θέματα πέρα από τη Γάζα.

Γερμανία: Απίθανο να συμμετάσχει. Μέχρι στιγμής, η γερμανική κυβέρνηση έχει εκφράσει επιφύλαξη στην επιτροπή. Αν και υποστηρίζει γενικά τις προσπάθειες για την επίτευξη ειρήνης στη Γάζα, ο υπουργός Εξωτερικών Johann Wadephul έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι ο ΟΗΕ υπάρχει ήδη ως καθιερωμένος διεθνής οργανισμός για την επίλυση συγκρούσεων.

Ελλάδα: Καθεστώς παρατηρητή. Η Ελλάδα αρχικά αντιτάχθηκε στο συμβούλιο, επιμένοντας να περιοριστεί στη Γάζα, φοβούμενη την περιθωριοποίηση του ΟΗΕ και τις πιθανές προκλήσεις για τη στάση της αναφορικά με τα ζητήματα που υπάρχουν με την Τουρκία. Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση δήλωσε ότι το συμβούλιο πρέπει να συμμορφώνεται με τις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ουγγαρία: Θα συμμετέχει. Ο πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν, στενός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι η χώρα του θα συμμετάσχει στην πρωτοβουλία ως ένα από τα ιδρυτικά μέλη, «επειδή η Ουγγαρία χρειάζεται ειρήνη για να συνεχίσει να αναπτύσσεται και να εξελίσσεται».

Ιρλανδία: Δεν θα συμμετάσχει. Ο Ιρλανδός αναπληρωτής πρωθυπουργός Simon Harris δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι η πρωτοβουλία αυτή εγείρει «πολύ σοβαρές ανησυχίες». «Οτιδήποτε ο Πούτιν σκέφτεται να συμμετάσχει και περιέχει τη λέξη ειρήνη δεν είναι καλό», δήλωσε, σύμφωνα με τον τοπικό ραδιοτηλεοπτικό σταθμό RTE.

Ιταλία: Καθεστώς παρατηρητή. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι δήλωσε ότι ήταν «σκόπιμο» για τη Ρώμη να συμμετάσχει ως παρατηρητής στην πρώτη συνάντηση την Πέμπτη, καθώς η Κύπρος είχε λάβει παρόμοια απόφαση, η οποία ασκεί επί του παρόντος την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου. «Είμαστε Ευρωπαίοι και, μετά από αυτή την απόφαση, θεωρήσαμε σκόπιμο να στείλουμε μια αντιπροσωπεία ως παρατηρητές».

Λετονία: Δεν προσκλήθηκε.

Λιθουανία: Δεν προσκλήθηκε και δεν θα συμμετάσχει.

Λουξεμβούργο: Δεν προσκλήθηκε και δεν θα συμμετάσχει. Ο πρωθυπουργός Λουκ Φρίντεν δήλωσε ότι η χώρα του πιθανότατα δεν θα συμμετάσχει, ακόμη και αν είχε προσκληθεί. Έδωσα συγχαρητήρια αναφορικά με την πρωτοβουλία για την ειρήνη στη Γάζα, αλλά δήλωσε ότι προτιμά τις υπάρχουσες πολυμερείς οργανώσεις, όπως ο ΟΗΕ, για την αντιμετώπιση του ζητήματος, σύμφωνα με το τοπικό μέσο ενημέρωσης Paperjam.

Μάλτα: Αβέβαιο. Ο πρωθυπουργός Robert Abela δήλωσε ότι η χώρα του δεν προσκλήθηκε επίσημα να συμμετάσχει, αλλά η κυβέρνηση έλαβε μια «άτυπη» πρόσκληση. Ο Abela επέκρινε επίσης τη μορφή του διοικητικού συμβουλίου.

Ολλανδία: Προσκλήθηκε, αλλά είναι αβέβαιο αν θα συμμετάσχει. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Ολλανδίας Dick Schoof επιβεβαίωσε τον περασμένο μήνα ότι η χώρα του έλαβε πρόσκληση να συμμετάσχει στην πρωτοβουλία, αλλά δήλωσε ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη τελική απόφαση. Η νέα κυβέρνηση, με επικεφαλής τον Ρομπ Τζέτεν, δεν έχει ακόμη κάνει καμία ανακοίνωση σχετικά με το θέμα.

Πολωνία: Δεν θα συμμετάσχει. Αν και ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι, σύμμαχος του συντηρητικού κόμματος της αντιπολίτευσης Νόμος και Δικαιοσύνη και του ίδιου του Τραμπ, έχει εκφράσει την υποστήριξή του στην πρωτοβουλία, η τελική απόφαση ανήκει στην κυβέρνηση. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι η Πολωνία δεν θα συμμετάσχει «υπό τις τρέχουσες συνθήκες».

Πορτογαλία: Θα συμμετάσχει μόνο αν το επίκεντρο παραμείνει στη Γάζα. Η κυβέρνηση δεν έχει ακόμη αποδεχτεί την πρόσκληση, δήλωσε τον περασμένο μήνα ο υπουργός Εξωτερικών Πάουλο Ράνγκελ, αλλά η χώρα του θα είναι ανοιχτή να συμμετάσχει στην πρωτοβουλία «αν περιοριστεί στη Γάζα», σύμφωνα με το τοπικό μέσο ενημέρωσης Publico.

Ρουμανία: Καθεστώς παρατηρητή. Ο Πρόεδρος Νικουσόρ Νταν ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι θα παραστεί στη συνάντηση της Ουάσιγκτον ως παρατηρητής.

Σλοβακία: Αρνήθηκε. Η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Ρόμπερτ Φίκο δεν θα αποδεχτεί την πρόσκληση να συμμετάσχει. Ένας από τους λόγους που ανέφερε η κυβέρνηση είναι ότι δεν μπορεί να αντέξει το κόστος του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων για να εξασφαλίσει μόνιμη ιδιότητα μέλους.

Σλοβενία: Αρνήθηκε. Ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Γκόλομπ αρνήθηκε να συμμετάσχει, δηλώνοντας στα τέλη Ιανουαρίου ότι «παραβιάζει σοβαρά την ευρύτερη διεθνή τάξη» και ότι η εντολή της, που υπερβαίνει τα όρια της Γάζας, είναι υπερβολικά ευρεία.

Ισπανία: Αρνήθηκε. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι απέρριψε την πρόταση, αν και η χώρα του «εκτιμά την πρόσκληση». Χαρακτήρισε την κίνηση αυτή ως τρόπο να παραμείνει συνεπής με τη «δέσμευση της Ισπανίας στην πολυμερή τάξη, το σύστημα του ΟΗΕ και το διεθνές δίκαιο».

Σουηδία: Δεν συμμετέχει. Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ουλφ Κρίστερσον δήλωσε ότι θα συντονιστεί με άλλες χώρες της ΕΕ, αλλά ότι η χώρα του δεν θα συμμετάσχει στην πρωτοβουλία «όπως έχει το κείμενο σήμερα», σύμφωνα με το σουηδικό μέσο ενημέρωσης Aftonbladet.

Τι θα κάνουν οι Βρυξέλλες;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι η Επίτροπος για τη Μεσόγειο, Dubravka Šuica, θα ταξιδέψει στην Ουάσινγκτον για τις συνομιλίες για τη Γάζα. «Δεν γινόμαστε μέλη», δήλωσε τη Δευτέρα η εκπρόσωπος Paula Pinho. «Η Šuica θα είναι εκεί με την ιδιότητά της ως Επίτροπος υπεύθυνη για τη Μεσόγειο, εκπροσωπώντας τη δέσμευσή μας για την ειρήνευση στη Γάζα».

Όταν ρωτήθηκε αν η ΕΕ θα συμμετάσχει ως «παρατηρητής», η Επιτροπή αρνήθηκε να υιοθετήσει τον όρο.

Ανώτεροι αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν εκφράσει επιφυλάξεις σχετικά με την πρωτοβουλία. «Έχουμε σοβαρές αμφιβολίες για μια σειρά από στοιχεία του καταστατικού του συμβουλίου που σχετίζονται με το πεδίο εφαρμογής του, τη διακυβέρνησή του και τη συμβατότητά του με το Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa μετά την άτυπη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ τον περασμένο μήνα.

Η διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ έχει εκφράσει παρόμοιες ανησυχίες. «Το καταστατικό […] εγείρει ανησυχίες στο πλαίσιο των συνταγματικών αρχών της ΕΕ», σύμφωνα με έγγραφο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης που είδε το Euractiv και συντάχθηκε τον περασμένο μήνα.