Νέα στοιχεία για τις έρευνες που πραγματοποιούσε η Μαλτέζα δημοσιογράφος Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία λίγο πριν από τη δολοφονία της παρουσιάστηκαν ενώπιον δικαστηρίου στη Μάλτα.

Ο γιος της, Μάθιου Καρουάνα Γκαλιζία, κατέθεσε ότι την περίοδο πριν από τη φονική βομβιστική επίθεση του Οκτωβρίου του 2017 η μητέρα του διερευνούσε υποθέσεις πιθανής διαφθοράς που συνδέονταν με τον επιχειρηματία Γιόργκεν Φένεκ, κυβερνητικά στελέχη και την ενεργειακή εταιρεία Electrogas.

Ο Φένεκ, κληρονόμος μίας από τις μεγαλύτερες περιουσίες της Μάλτας, δικάζεται κατηγορούμενος ότι ανέθεσε και χρηματοδότησε τη δολοφονία της δημοσιογράφου με παγιδευμένο αυτοκίνητο. Ο ίδιος αρνείται τις κατηγορίες.

Στο βήμα του μάρτυρα ανέβηκε τη Δευτέρα ο Μάθιου Καρουάνα Γκαλιζία, μηχανικός λογισμικού και μέλος της δημοσιογραφικής ομάδας που τιμήθηκε με Πούλιτζερ για την έρευνα των Panama Papers.

Στην κατάθεσή του περιέγραψε τόσο τη συνεργασία με τη μητέρα του στις έρευνές της όσο και τις τελευταίες στιγμές πριν από τη δολοφονία της.

Από τα Panama Papers στις έρευνες για τη Μάλτα

Η εμπλοκή του Μάθιου στις έρευνες της μητέρας του εντάθηκε το 2015, όταν εργαζόταν πάνω στη μεγάλη διαρροή των Panama Papers.

Δουλειά του ήταν, μεταξύ άλλων, να ανεβάζει εκατομμύρια αρχεία σε βάση δεδομένων, μέσω της οποίας δημοσιογράφοι ερευνούσαν εταιρείες offshore και φορολογικούς παραδείσους.

Καθώς επεξεργαζόταν το τεράστιο υλικό, εντόπισε πληροφορίες που αφορούσαν άμεσα τη Μάλτα. Όπως είπε στους ενόρκους, θεώρησε ότι τα στοιχεία ήταν τόσο σημαντικά ώστε έπρεπε να τα μοιραστεί με τη μητέρα του.

Σύμφωνα με την κατάθεσή του, το υλικό της διαρροής, σε συνδυασμό με πληροφορίες που συγκέντρωνε η ίδια η Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία από τις πηγές της, έδειχνε ότι ο τότε υπουργός Ενέργειας της Μάλτας, Κόνραντ Μίτσι, και ο προσωπάρχης του πρωθυπουργού, Κιθ Σέμπρι, είχαν δημιουργήσει υπεράκτιες εταιρείες λίγο μετά την ανάληψη των κυβερνητικών τους καθηκόντων.

Ο Μάθιου ανέφερε ακόμη ότι λογιστικό γραφείο τούς βοηθούσε στη διαδικασία ανοίγματος τραπεζικών λογαριασμών στο όνομα των συγκεκριμένων εταιρειών.

Στο δικαστήριο παρουσιάστηκε, μάλιστα, σχόλιο που είχε δημοσιεύσει η δημοσιογράφος στις αρχές του 2017 κάτω από άρθρο εφημερίδας σχετικά με τον υπουργό και τον προσωπάρχη.

Σε αυτό υποστήριζε ότι δεν επρόκειτο για ανθρώπους που παρασύρθηκαν στη διαφθορά αφού απέκτησαν εξουσία, αλλά ότι, κατά την εκτίμησή της, είχαν εισέλθει στην εξουσία έχοντας εξαρχής αυτόν τον σκοπό.

Η διαρροή της Electrogas που ερευνούσε όταν δολοφονήθηκε

Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του Μάθιου Καρουάνα Γκαλιζία σε μία δεύτερη μεγάλη διαρροή δεδομένων, την οποία επεξεργαζόταν μαζί με τη μητέρα του την περίοδο της δολοφονίας της.

Επρόκειτο για χιλιάδες ηλεκτρονικά μηνύματα που βρίσκονταν στους διακομιστές της Electrogas, εταιρείας στην οποία συμμετείχε ως συνιδιοκτήτης ο Γιόργκεν Φένεκ.

Μετά τη νίκη της στις εκλογές του 2013, η κυβέρνηση του τότε πρωθυπουργού Τζόζεφ Μουσκάτ είχε θέσει ως ένα από τα κεντρικά της σχέδια την ιδιωτικοποίηση σημαντικού τμήματος των ενεργειακών υποδομών της Μάλτας. Το σχετικό συμβόλαιο είχε καταλήξει στην Electrogas.

Ο Μάθιου περιέγραψε με ιδιαίτερα έντονο τρόπο όσα ένιωθε καθώς άρχιζε να αποκτά εικόνα του υλικού.

Όπως κατέθεσε, ήταν σαν να είχε ανοίξει μπροστά του μια «πύλη» μέσα από την οποία μπορούσε να «δει την κόλαση». Η υπεράσπιση αντέδρασε στη συγκεκριμένη διατύπωση, υποστηρίζοντας ότι ο μάρτυρας εξέφραζε προσωπική άποψη.

Όταν ο εισαγγελέας τον ρώτησε τι του είχε πει η μητέρα του για τη διαδικασία ανάθεσης του ενεργειακού έργου, εκείνος απάντησε ότι τη θεωρούσε διεφθαρμένη. Ο δικαστής παρενέβη, διευκρινίζοντας ότι επρόκειτο για άποψη και όχι για αποδεδειγμένο γεγονός.

«Έβλεπα τον Γιόργκεν Φένεκ στο κέντρο των πάντων»

Ο γιος της δημοσιογράφου εξήγησε ότι είχε οργανώσει τα δεδομένα της Electrogas σε σύστημα που επέτρεπε την αναζήτησή τους.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, όπως κατέθεσε, διαπίστωσε ότι το όνομα του Φένεκ εμφανιζόταν επανειλημμένα σε μεγάλο αριθμό ηλεκτρονικών μηνυμάτων.

Η επεξεργασία της διαρροής βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη την ημέρα που δολοφονήθηκε η Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία.

Σύμφωνα με τον Μάθιου, η μητέρα του σχεδίαζε να δημιουργήσει μια ευρύτερη ομάδα δημοσιογράφων που θα εξέταζε από κοινού τα δεδομένα, ακολουθώντας το μοντέλο διεθνούς συνεργασίας που είχε χρησιμοποιηθεί στην έρευνα των Panama Papers.

Ο ίδιος είχε ήδη επικοινωνήσει με τον Guardian για να αρχίσει η προετοιμασία του εγχειρήματος. Η δολοφονία της μητέρας του, λίγους μήνες αργότερα, δεν επέτρεψε να υλοποιηθεί το σχέδιο.

Όπως είπε στο δικαστήριο, ακόμη και σήμερα, όταν βλέπει τα συγκεκριμένα emails, αισθάνεται την καρδιά του να χτυπά γρηγορότερα, καθώς επιστρέφει νοερά στην περίοδο κατά την οποία σχεδίαζε μαζί με τη μητέρα του τα επόμενα βήματα της έρευνας.

Η έρευνα συνεχίστηκε μετά τη δολοφονία

Μετά τον θάνατό της, ο Μάθιου δημιούργησε το Daphne Project, συνεργαζόμενος με ένα ευρύτερο διεθνές δίκτυο μέσων ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων η Guardian και το Reuters.

Στόχος ήταν να συνεχιστεί η έρευνα γύρω από την Electrogas και παράλληλα να αναζητηθούν στοιχεία για το ποιος βρισκόταν πίσω από τη δολοφονία της δημοσιογράφου.

Η δημοσιογραφική έρευνα που ακολούθησε έφερε στο φως στοιχεία τα οποία υποδήλωναν ότι ο Φένεκ φερόταν να σχεδιάζει την καταβολή δωροδοκιών για την εξασφάλιση της παραχώρησης του ενεργειακού έργου.

Οι αποκαλύψεις προκάλεσαν διεθνείς αντιδράσεις και οδήγησαν ακόμη και σε έρευνα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ο Γιόργκεν Φένεκ, ο Κόνραντ Μίτσι και ο Κιθ Σέμπρι απορρίπτουν οποιονδήποτε ισχυρισμό περί διαφθοράς.

Οι συγκεκριμένες καταγγελίες δεν επαναλήφθηκαν κατά τη συνεδρίαση της Δευτέρας, καθώς ο δικαστής είχε δώσει εντολή η κατάθεση να περιοριστεί αποκλειστικά σε όσα μπορούσαν να τεκμηριωθούν από έγγραφα που είχαν παρουσιαστεί ενώπιον του δικαστηρίου.

Η στιγμή της έκρηξης: «Είδα μια σκιά μέσα στο αυτοκίνητο και είπα “είναι η μητέρα μου”»

Το πιο δραματικό μέρος της κατάθεσης ήρθε όταν ο Μάθιου κλήθηκε να περιγράψει την ημέρα της δολοφονίας.

Μητέρα και γιος εργάζονταν μαζί στο σπίτι. Η Ντάφνι είχε ετοιμάσει σαλάτα με μοτσαρέλα και ντομάτα και στη συνέχεια μπήκε στο αυτοκίνητό της για να πάει στην τράπεζα.

Λίγο αργότερα σημειώθηκε η έκρηξη.

Ο Μάθιου κατέθεσε ότι εργαζόταν σε λογισμικό όταν άκουσε τον εκκωφαντικό θόρυβο. Άνοιξε την πόρτα και, όπως περιέγραψε, ένιωσε αμέσως το αίμα να παγώνει μέσα του. Άρχισε να κατευθύνεται ολοένα και πιο γρήγορα προς τη μεγάλη στήλη καπνού.

Όταν έφτασε κοντά στο σημείο, αντίκρισε φωτιά στον δρόμο, μεταλλικά συντρίμμια και ανθρώπινα υπολείμματα.

Ακολουθώντας με το βλέμμα του τον καπνό, είδε μια τεράστια πύρινη μάζα και έτρεξε προς το αυτοκίνητο.

Η κόρνα του οχήματος είχε κολλήσει και ηχούσε ασταμάτητα. Μέσα στις φλόγες, όπως είπε, διέκρινε μια ανθρώπινη σκιά.

Τότε συνειδητοποίησε ότι επρόκειτο για τη μητέρα του.

«Έπρεπε να γίνει η αποστολή μας»

Μετά τη δολοφονία, ο Μάθιου Καρουάνα Γκαλιζία αποφάσισε να αφήσει στην άκρη την προηγούμενη ζωή του προκειμένου να συμβάλει στην αποκάλυψη της αλήθειας και στην απόδοση ευθυνών.

Όπως κατέθεσε, εγκατέλειψε τη δουλειά και την επαγγελματική του σταδιοδρομία και επέστρεψε στη Μάλτα, θεωρώντας ότι η προσπάθεια να οδηγηθούν οι υπεύθυνοι ενώπιον της Δικαιοσύνης έπρεπε να γίνει η βασική αποστολή της οικογένειας.

Μια επιλογή που, όπως τόνισε, είχε τεράστιο προσωπικό κόστος.

Ο Γιόργκεν Φένεκ δικάζεται για συνέργεια στην εκ προθέσεως ανθρωποκτονία της Ντάφνι Καρουάνα Γκαλιζία και δηλώνει αθώος, αρνούμενος τις κατηγορίες που του αποδίδονται.

Η δίκη συνεχίζεται.