Κλιμακώνεται δραματικά η πίεση εναντίον των δύο βραβευμένων με Όσκαρ Ισραηλινών δημιουργών του «NAZA», καθώς οι αντιδράσεις για το ντοκιμαντέρ που εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο ο ισραηλινός στρατιωτικός και πληροφοριακός μηχανισμός επιλέγει στόχους στη Γάζα έχουν πλέον επεκταθεί από την πολιτική καταδίκη σε απειλές, κινητοποιήσεις έξω από διευθύνσεις που συνδέονται με τους σκηνοθέτες και εκκλήσεις για τη δίωξή τους.

Οι Γιουβάλ Αμπραχάμ και Ρέιτσελ Σορ έχουν βρεθεί στο επίκεντρο μιας οξύτατης αντιπαράθεσης στο Ισραήλ μετά τη διεθνή επιτυχία της ταινίας τους.

Το «NAZA», παραγωγής της βρετανικής εφημερίδας Guardian, βασίζεται σε μαρτυρίες Ισραηλινών που υπηρέτησαν σε στρατιωτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες πληροφοριών και περιγράφει συστήματα και διαδικασίες που, σύμφωνα με τους ίδιους, χρησιμοποιήθηκαν κατά τις επιχειρήσεις στη Γάζα. Ο ισραηλινός στρατός έχει απορρίψει κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς της ταινίας.

Το ντοκιμαντέρ τιμήθηκε το Σάββατο με το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, έχοντας προηγουμένως αποσπάσει σχεδόν 25 λεπτά χειροκροτημάτων μετά την προβολή του.

• Διαβάστε επίσης: Ιστορίες καλοσύνης / NAZA: Τυφώνας στο Ισραήλ, τρικυμία στην Γαληνοτάτη

Τι σημαίνει «NAZA»

Ο τίτλος της ταινίας προέρχεται από ακρωνύμιο που, σύμφωνα με τους δημιουργούς και τις έρευνες στις οποίες βασίστηκε το ντοκιμαντέρ, χρησιμοποιείται από τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών ως ευφημιστικός όρος για τον εκτιμώμενο αριθμό αμάχων που αναμένεται να σκοτωθούν σε ένα αεροπορικό πλήγμα στη Γάζα.

Η 80λεπτη ταινία αξιοποιεί δημοσιογραφικές έρευνες που είχαν δημοσιευθεί από το 2023 έως το 2025 από το ισραηλινοπαλαιστινιακό +972 Magazine, το εβραϊκό Local Call και τον Guardian.

Στο ντοκιμαντέρ καταθέτουν ανώνυμα 24 πρόσωπα που είχαν υπηρετήσει στον ισραηλινό στρατό ή σε υπηρεσίες πληροφοριών, περιγράφοντας, μεταξύ άλλων, τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό και την επιλογή στόχων.

Υπουργός Πολιτισμού: Ζήτησε να τους αφαιρεθεί η ισραηλινή υπηκοότητα

Η βράβευση στη Βενετία ακολουθήθηκε από σφοδρές αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ισραήλ.

Ο υπουργός Πολιτισμού Μίκι Ζοχάρ ζήτησε να εξεταστεί ακόμη και η αφαίρεση της ισραηλινής υπηκοότητας από τους δύο δημιουργούς, κατηγορώντας τους για «προδοσία κατά του κράτους». Ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ τους χαρακτήρισε «ντροπή», ενώ ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου καταδίκασε επίσης την ταινία, υποστηρίζοντας ότι δυσφημεί τον ισραηλινό στρατό και παρουσιάζει τα στελέχη του ως εγκληματίες πολέμου.

Ο Νετανιάχου δημοσίευσε ακόμη βίντεο στο οποίο συμπεριέλαβε παλαιότερο απόσπασμα με τον Αμπραχάμ να αντιπαρατίθεται με στρατιώτη στους λόφους της Νότιας Χεβρώνας, στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Αναφερόμενος στον σκηνοθέτη, είπε: «Ο ίδιος σκηνοθέτης που δημιούργησε εκείνη την απαίσια ταινία που συκοφαντεί τους στρατιώτες των IDF».

Αρχηγός του ισραηλινού στρατού: «Θα χρησιμοποιήσουμε κάθε εργαλείο που έχουμε στη διάθεσή μας»

Η αντιπαράθεση πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις την Τρίτη, όταν παρενέβη ο αρχηγός του ισραηλινού στρατού, Εγιάλ Ζαμίρ.

Ο Ζαμίρ δήλωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις «δεν θα επιτρέψουν οι στρατιώτες των IDF να μετατραπούν σε στόχους μέσω ψεμάτων και συκοφαντιών αίματος» και πρόσθεσε ότι ο στρατός θα χρησιμοποιήσει «κάθε εργαλείο που έχουμε στη διάθεσή μας» απέναντι στην υπόθεση της ταινίας.

Το ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο i24 μετέδωσε στη συνέχεια ότι ο στρατός άνοιξε έρευνα για πιθανή διαρροή πληροφοριών και επιδιώκει τη συνδρομή της Σιν Μπετ, της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας και αντικατασκοπείας του Ισραήλ.

Κατά το ίδιο ρεπορτάζ, η Σιν Μπετ θα μπορούσε να εμπλακεί μόνο εφόσον προηγηθεί επίσημο αίτημα από τη στρατιωτική εισαγγελία, η οποία αναμένεται προηγουμένως να συμβουλευτεί τον γενικό εισαγγελέα.

Απειλές για «κυνήγι» των σκηνοθετών

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η κλιμάκωση της ρητορικής από ακροδεξιούς δημοσιογράφους, influencers και ακτιβιστές.

Την Τετάρτη οργανώνονταν συγκεντρώσεις έξω από διευθύνσεις που συνδέονται με τους δύο δημιουργούς και συνεργάτες τους, ενώ είχαν προηγηθεί δημόσιες τοποθετήσεις που οργανώσεις και υποστηρικτές των σκηνοθετών χαρακτηρίζουν ευθέως απειλητικές.

Ο δημοσιογράφος του Channel 14 Γεχούντα Σλέσινγκερ δήλωσε ότι οι δύο σκηνοθέτες θα πρέπει να «καταδιώκονται» ή να «κυνηγιούνται» όπου κι αν βρίσκονται και να εμποδιστούν να επιστρέψουν στο Ισραήλ.

Κάλεσε μάλιστα Εβραίους εντός και εκτός Ισραήλ να καταστήσουν σαφές ότι αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε «25 λεπτά αντισημιτικού χειροκροτήματος» στη Βενετία θα έχει «βαρύ τίμημα».

Στο στόχαστρο ακόμη και η οικογένεια του Αμπραχάμ

Ακροδεξιός ακτιβιστής με δεκάδες χιλιάδες ακολούθους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάλεσε, σύμφωνα με την Guardian, τους υποστηρικτές του να στραφούν εναντίον της οικογένειας και των συνεργατών του Γιουβάλ Αμπραχάμ.

«Θα του δείξουμε τι σημαίνει “παράπλευρη απώλεια”», ανέφερε.

Ο ίδιος δημοσίευσε φωτογραφία της μητέρας του σκηνοθέτη και ζήτησε πληροφορίες για την πτήση με την οποία ο Αμπραχάμ θα επέστρεφε στο Ισραήλ, ώστε υποστηρικτές του να μπορέσουν να τον «υποδεχθούν» στο αεροδρόμιο.

Παράλληλα, στην Ασντόντ εμφανίστηκε γκράφιτι με τα πρόσωπα των Αμπραχάμ και Σορ μέσα σε στόχαστρα, συνοδευόμενα από κέρατα, σβάστικες και τη λέξη «προδότες».

Βίντεο από τη δημιουργία του γκράφιτι κοινοποιήθηκε από τον ακροδεξιό ράπερ Γιοάβ Ελιάσι, ο οποίος διαθέτει περισσότερους από 750.000 ακολούθους στο Facebook.

Στο πλευρό τους 43 ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Καθώς οι απειλές εντείνονται, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άνθρωποι του κινηματογράφου συσπειρώνονται γύρω από τους δύο δημιουργούς.

Σαράντα τρεις ισραηλινές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση καλώντας τις αρχές να βάλουν τέλος σε αυτό που περιγράφουν ως υποκίνηση και απειλές εναντίον των κινηματογραφιστών και να μην κινηθούν ποινικά ούτε εναντίον τους ούτε εναντίον των πηγών τους. Μεταξύ των οργανώσεων που υπογράφουν βρίσκονται οι Peace Now, Adalah, B’Tselem, Physicians for Human Rights Israel και Breaking the Silence.

Στην κοινή ανακοίνωσή τους αναφέρουν: «Η θεσμική αντίδραση απέναντι στην ταινία και οι απειλές κατά των δημιουργών της είναι χαρακτηριστικές δικτατορικών καθεστώτων».

Οι οργανώσεις ζητούν επίσης «ενδελεχή» έρευνα για τον μεγάλο αριθμό θυμάτων στη Γάζα, ιδιαίτερα μεταξύ των αμάχων, καθώς και ανεμπόδιστη πρόσβαση δημοσιογράφων στον παλαιστινιακό θύλακα, όπου η πρόσβαση ξένων ανταποκριτών παραμένει σε μεγάλο βαθμό περιορισμένη από το Ισραήλ από τον Οκτώβριο του 2023.

Περισσότεροι από 1.500 Ισραηλινοί κινηματογραφιστές υπογράφουν κείμενο στήριξης

Στο πλευρό των Αμπραχάμ και Σορ έχουν ταχθεί και περισσότεροι από 1.500 Ισραηλινοί κινηματογραφιστές, οι οποίοι υπέγραψαν κείμενο υπεράσπισης της «ελευθερίας της έκφρασης και της δημιουργίας».

Στην αναφορά τους προειδοποιούν: «Τις τελευταίες ημέρες γίναμε μάρτυρες μιας πρωτοφανούς εκστρατείας δυσφήμησης και υποκίνησης εναντίον των κινηματογραφιστών, με τη γραμμή που χωρίζει αυτή τη ρητορική από τη σωματική βία ή τις απειλές κατά της ζωής τους να γίνεται με ταχύτητα όλο και πιο λεπτή».

Οι υπογράφοντες υποστηρίζουν ότι αποστολή της τέχνης και της δημοσιογραφίας είναι να λειτουργούν ως καθρέφτης της κοινωνίας και να προκαλούν δημόσια συζήτηση «ακόμη και όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια σκληρή πραγματικότητα».

Ζητούν παράλληλα να προβληθεί το «NAZA» και στο Ισραήλ, ώστε το κοινό να μπορέσει να το παρακολουθήσει και να σχηματίσει τη δική του άποψη.

Από το Όσκαρ του «No Other Land» στο «NAZA»

Οι δύο σκηνοθέτες είχαν ήδη αποκτήσει διεθνή αναγνώριση με το «No Other Land», το ντοκιμαντέρ που συνδημιούργησαν με τους Μπασέλ Άντρα και Χαμντάν Μπαλάλ και το οποίο κέρδισε το Όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ το 2025.

Εκείνη η ταινία είχε επικεντρωθεί στην αντίσταση των Παλαιστινίων απέναντι στις εκτοπίσεις και τη βία στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.

Τώρα, με το «NAZA», οι Αμπραχάμ και Σορ στρέφουν τον φακό στον ίδιο τον μηχανισμό λήψης στρατιωτικών αποφάσεων, βασιζόμενοι σε ανώνυμες μαρτυρίες ανθρώπων που υποστηρίζουν ότι εργάστηκαν μέσα σε αυτόν. Οι καταγγελίες της ταινίας αμφισβητούνται από τον ισραηλινό στρατό, ο οποίος έχει δηλώσει ότι τις απορρίπτει κατηγορηματικά.

Λόρα Πόιτρας: «Απειλή για τους δημοσιογράφους σε ολόκληρο τον κόσμο»

Η υπόθεση έχει προκαλέσει αντιδράσεις και εκτός Ισραήλ.

Η Αμερικανίδα σκηνοθέτις Λόρα Πόιτρας, δημιουργός του βραβευμένου με Όσκαρ ντοκιμαντέρ «Citizenfour» για τον Έντουαρντ Σνόουντεν, χαρακτήρισε τις απειλές από Ισραηλινούς κυβερνητικούς αξιωματούχους «απειλή για τους δημοσιογράφους σε ολόκληρο τον κόσμο».

Η κλιμάκωση των απειλών μεταφέρει πλέον τη σύγκρουση γύρω από το «NAZA» πολύ πέρα από την κριτική μιας κινηματογραφικής παραγωγής.