Το τραύμα στην κοινότητα του πανεπιστημίου της Γιούτα από τη δολοφονία του συντηρητικού ακτιβιστή Τσάρλι Κερκ, είναι ακόμα ανοιχτό, όπως περιγράφει στο Tvxs η καθηγήτρια αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου, Αλίκη Μηλιώτη, η οποία την ώρα της δολοφονίας δίδασκε σε άλλο κτίριο εντός του πανεπιστημίου κι έμεινε κλεισμένη στην αίθουσα με τους φοιτητές της.

Μου ξεκαθαρίζει από την άλλη άκρη της γραμμής πως μιλά «ως πολίτης που ζει στην Αμερική τα τελευταία 14 χρόνια» καθώς δεν είναι πολιτικός επιστήμονας. Θα προτιμούσε να μιλάμε για τα σπουδαία ερευνητικά προγράμματα που τρέχει όπως αυτό της αναστήλωσης ενός ιστορικού μνημείου του 200 μΧ στη Βολιβία, αλλά η  δολοφονία αυτή άλλαξε ταχύτατα τα πάντα στην ήρεμη μέχρι πρότινος κοινότητα της Γιούτα.

«Οι φοιτητές είναι σοκαρισμένοι τους έχουμε στείλει μέιλ συμπαράστασης πως είμαστε στη διάθεση τους. Εμείς είχαμε την απατηλή εντύπωση ότι ζούμε σε ασφαλές και ειρηνικό περιβάλλον. Εκείνη τη στιγμή προσπαθήσαμε να κρατήσουμε την ψυχραιμία μας και τα καταφέραμε. Όμως οι μέρες οι επόμενες αποδείχθηκαν δύσκολες. Έχει σειστεί όλη η χώρα και γίναμε πρωτοσέλιδο χωρίς να το θέλουμε» λέει περιγράφοντας την ιστορία από τον πυροβολισμό έως τον απόηχο της δολοφονίας στις ΗΠΑ και τον κόσμο.

• Διαβάστε επίσης: Δολοφονία Τσάρλι Κερκ / Πογκρόμ απολύσεων σε όποιον ασκεί κριτική στις ακροδεξιές ιδέες

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Που ήσασταν εκείνη την ώρα και πως πληροφορηθήκατε σχετικά με το γεγονός;

Ήμουν στο πανεπιστήμιο, δίδασκα σε άλλο κτίριο. Το αυτοκίνητο μου φαίνεται στο βίντεο την ώρα που πηδάει ο δολοφόνος από την οροφή του κτιρίου, το αυτοκίνητο μου είναι το πρώτο σταθμευμένο που δείχνει η οθόνη, ένα λευκό.

Δεν ήμουν στην ομιλία. Δεν ήξερα καν ότι θα μιλούσε ο Κερκ, ενδεχομένως αν το ήξερα θα ήμουν εκεί να ακούσω τι θα πει για να έχω άποψη. Οι φοιτητές μας άρχισαν να τρέχουν να σωθούν και μετά αρχίσαμε να λαμβάνουμε μηνύματα από τα παιδιά που ήταν τρομοκρατημένα.

Εμεινα 35 λεπτά κλεισμένη στην αίθουσα με φοιτητές μου, και από τη στιγμή που ενημερωθήκαμε ότι έπρεπε να εκκενώσουμε το κτήριο εγκλωβιστήκαμε για περίπου 1.5 ώρα μέσα στα αυτοκίνητά μας, στους δρόμους γύρω από τα κτήρια του πανεπιστημίου, λόγω υπερβολικής κίνησης.

Τηρήθηκαν τα πρωτόκολλα ασφαλείας;

Εφαρμόσαμε τα πρωτόκολλα που εφαρμόζονται σε κάθε πανεπιστήμιο που πήγε να μιλήσει ο συγκεκριμένος. Έχει μιλήσει σε πάνω από 800 πανεπιστήμια. Είχε ιδρύσει από 18 χρονών σύνδεσμο Turning point και καλούσε τους φοιτητές να κάνουν παραρτήματα. Τέτοια παραρτήματα υπάρχουν σε πάνω από 3.000 πανεπιστήμια. Οπότε το παράρτημα του δικού μας πανεπιστημίου τον κάλεσε να μιλήσει.

Ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, ενδιαφέρθηκε κόσμος που είτε συμφωνούσε είτε διαφωνούσε μαζί του. Θέλεις να ακούσεις και να έχει προσωπική άποψη από την πρωτογενή πηγή. Προσωπική άποψη για το ποιος είναι, τι πρεσβεύει. Ανάμεσα στους 2-3.000 ανθρώπους είχαμε γονείς φοιτητών που είχαν αγοράσει εισιτήρια για να τον ακούσουν. Είχαμε μια φοιτήτρια μας για παράδειγμα, που ήταν με τη μητέρα της στην ομιλία.

Το πανεπιστήμιο λειτουργεί εδώ και 84 χρόνια. Είναι πολύ ήρεμο το περιβάλλον, ήρεμα τα παιδιά, δεν είχαμε ποτέ κάποια ένδειξη βίαιης συμπεριφοράς. Είναι πολύ πολιτισμένη η κατάσταση.

Το σύνθημα του πανεπιστημίου μας εξάλλου είναι «come as you are». Το επικαλούμαστε και στον οδηγό σπουδών, το περιλαμβάνουμε στις οδηγίες, υπάρχει σεβασμός προς όλους. Όλη η κοινότητα το εφαρμόζει γι’ αυτό.

Τι σας είπαν οι φοιτητές σας που ήταν παρόντες στη δολοφονία και πως είναι σήμερα;

Είναι ακόμα σε σοκ. Τους έχουμε στείλει μέιλ συμπαράστασης και ξέρουν πως είμαστε στη διάθεση τους.

Ήταν πολύ βίαιο γεγονός. Στην απόπειρα δολοφονίας του προέδρου, οι παρόντες τον είδαν να περπατάει ζωντανός -εκεί βέβαια σκοτώθηκαν κι άλλοι άνθρωποι και ήταν τραυματικό από αυτή την άποψη-. Στη δικιά μας περίπτωση, λαμβάναμε μηνύματα από φοιτητές μας που ήταν παρόντες τον είδαν να πεθαίνει μπροστά τους, να τρέχει αίμα, να πέφτει αναίσθητος και ήξεραν ότι ήταν θανατηφόρο το χτύπημα. Το να βλέπεις κάποιον να πεθαίνει μπροστά σου είναι πολύ τραυματικό.

Οι φοιτητές ξέρετε, ανήκουν στη γενιά και του δολοφόνου και του δολοφονηθέντος. Δεν θα ταυτίζονταν τόσο αν ήταν άλλης γενιάς. Ο δολοφόνος είναι νεότερος από πολλούς από τους φοιτητές μας. Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε ακριβώς τι σημαίνει γι’ αυτούς. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί. Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο αγαπούμε τους φοιτητές και πόσο εκείνοι μας αγαπούν. Πρέπει να δείτε τις κάρτες στο γραφείο μου.

Ερχόμαστε στην Ελλάδα με ομάδα φοιτητών συνεργαζόμαστε με το Πολυτεχνείο πηγαίνουμε και στη Ρώμη και όλοι σχολιάζουν το ήθος την ευγένεια τους και το πως εκφράζουν την ευγνωμοσύνη και την αγάπη τους.

Τα λέω αυτά για να καταλάβετε ποιο ήταν το περιβάλλον και πόσο μας εξέφρασε ο συνάδελφος που είπε πως «θρηνούμε τη χαμένη μας αθωότητα».

Πως οργανώνεται η επιστροφή των φοιτητών στο πανεπιστήμιο σήμερα;

Δεν θα επανέλθουμε όλοι αμέσως, θα γίνει σταδιακή επαναφορά στο πανεπιστήμιο. Το βρήκα πολύ σωστή απόφαση. Σήμερα Δευτέρα, θα πάμε μόνο οι καθηγητές και οι διοικητικοί υπάλληλοι. Στις 2-3 το μεσημέρι θα γίνει μια διαδικτυακή ενημέρωση από πρυτάνεις και πρόεδρο.

Εντωμεταξύ έχουν κινητοποιηθεί όλες οι υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης από όλα τα πανεπιστήμια της πολιτείας. Μας διέθεσαν το προσωπικό, μας έστειλαν μέιλ συμπαράστασης. Όλη η κοινωνία της Γιούτα έχει έρθει εδώ κοντά μας, δεν υπάρχει κλίμα αντιπαράθεσης αλλά ενότητας. Ενώ στην υπόλοιπη χώρα υπάρχει το κλίμα αντιπαράθεσης.

Δεν είναι λογικό αυτό όταν υπάρχει τέτοια πόλωση, ακούγονται και εφαρμόζονται ακραία πράγματα;

Τα τελευταία 10 χρόνια που παρακολουθώ πολιτικό γίγνεσθαι, βλέπω ότι οι εκπρόσωποι των δύο παρατάξεων (δεν υπάρχει η πολυφωνία της Ευρώπης στις ΗΠΑ) απλώς επαναλαμβάνουν μονότονα τα ίδια συνθήματα, ούτε καν επιχειρήματα. Υπάρχει τεράστια ανάγκη ανανέωσης, δημιουργίας επιχειρημάτων που να αντιπροσωπεύουν τα πραγματικά προβλήματα της αμερικανικής κοινωνίας και να πέσουν γέφυρες για εποικοδομητικό διάλογο. Όταν μιλάς με συνθήματα δεν γίνεται διάλογος.

Φαίνεται ότι οι άνθρωποι που εκλέγονται αποτελούν πρότυπα, ο τρόπος με τον οποίο πολιτεύονται και οι αρχές τους, αντιγράφονται από τον κόσμο. Λόγω των ΜΜΕ και μέσων μαζικής δικτύωσης γιγαντώνεται το κάθε τι το οποίο προβάλλουν. Οι απλοί πολίτες δεν έχουν πάντα την ωριμότητα, τη μόρφωση, την εκπαίδευση να αντιλαμβάνονται τα πολιτικά παιχνίδια. Παρασύρονται ειδικά οι νέοι άνθρωποι στη βία.

Δεν είναι αποτέλεσμα αυτό και της κουλτούρας της οπλοκατοχής για παράδειγμα; Δεν είναι συγκεκριμένες πολιτικές που παράγουν αυτή τη βία;

Το θέμα οπλοκατοχής πολύ σοβαρό θέμα. Έχει σειστεί όλη η χώρα και η ελπίδα μου είναι ότι θα αντιληφθούν ότι πρέπει να πέσουν οι τόνοι, να δημιουργηθεί εποικοδομητικός διάλογος για να βρεθεί κοινή συνισταμένη στο θέμα της οπλοκατοχής.

Ποτέ δεν επιδιώκεις την πλήρη διάλυση του αντιπάλου, κρατιούνται ισορροπίες. Θα πρέπει να βρεθεί κοινή συνισταμένη. Γι’ αυτό η Δημοκρατία είναι το καλύτερο πολίτευμα λειτουργεί με την αρχή της πλειοψηφίας.

Είναι εφικτό αυτό όσο πολιτικές δυνάμεις εξαρτώνται από τα συμφέροντα όπως αυτά της οπλοβιομηχανίας;

Γι’ αυτό μίλησα για κοινή συνισταμένη. Πρέπει όλος ο πολιτικός χώρος να πάρει αποφάσεις, να βρουν μια λύση.

Έχουν διακινηθεί πολλά fake news γύρω από τη δολοφονία. Το πρώτο ψέμα ακούστηκε από τα προεδρικά χείλη πως ο δολοφόνος προέρχεται από την άκρα Αριστερά.

Ακόμα τρέχουν οι εξελίξεις και δεν γνωρίζουμε όλα τα δεδομένα. Οι πολιτικοί και από τις δύο πλευρές προσπαθούν να δημιουργήσουν τη δική τους ρητορική με τα δικά τους επιχειρήματα. Εμένα που ζω στην Αμερική μου φαίνεται φυσιολογικό αυτό που ζω. Θα βγουν οι οι μεν κι οι δε να πουν τα δικά τους μέχρι να βγει η αλήθεια και να μάθουμε τι έγινε. Πρέπει να έχει εξασκήσει κανείς πολύ την κριτική του ικανότητα για να καταλάβει.

Το διαδίκτυο έχει αλλάξει τον τρόπο που πολιτεύονται οι πολιτικοί και τον τρόπο που ασκείται η δημοσιογραφία. Ο χρόνος έχει μηδενιστεί. Τρέχουν όλοι να γεμίσουν τον χρόνο.

Αν δεν τον γεμίσει ο ένας πολιτικός, θα βγουν στο τικ τοκ να επιβάλλουν τη δική τους ρητορική οι αντίπαλοι του.

Ελπίζω να αποτελέσει σημείο καμπής η δολοφονία αυτή. Έχουμε μπει από το 2017 σε δίνη απειλών σε πολιτικά πρόσωπα, απόπειρες δολοφονίας, δολοφονίες κάθε μήνα….δεν μπορεί να συνεχιστεί αυτή η κατάσταση και δεν είναι κάτι που το θέλει ο κόσμος. Έχω ελπίδες ότι θα καταλάβει ο πολιτικός κόσμος το αδιέξοδο. Είναι σε θέση να κάνουν τις αναλύσεις και να βγάλουν συμπεράσματα. Έχουν επιτελεία και ικανούς ανθρώπους.

Πρέπει να πέσουν οι τόνοι και να αλλάξει η ρητορική. Ο κυβερνήτης της Γιούτα έδωσε το καλύτερο παράδειγμα. Μίλησε ήρεμα και ενωτικά για την ανάγκη να περιοριστούν τα φαινόμενα βίας σε κάθε επίπεδο.

Είπαμε στους φοιτητές ότι σε μια δημοκρατία οι ιδέες πολεμούνται με ιδέες και η βία δεν έχει θέση σε μια δημοκρατική χώρα. Ο Σωκράτης, ο αρχαίος φιλόσοφος, παρόλο που είχαν κανονίσει οι φίλοι του να δραπετεύσει τους είπε «όχι ,θα σεβαστώ την απόφαση του δικαστηρίου».

Κάποιες φορές, η πλειοψηφία δεν παίρνει τις σωστές αποφάσεις αυτό δεν μας νομιμοποιεί να δρούμε ενάντια στη δημοκρατία. Ο Σωκράτης έδωσε το παράδειγμα. Αν μια δημοκρατία πορεύεται σε λανθασμένο μονοπάτι, ο στόχος είναι να βελτιωθεί. Και η πλειοψηφία δεν είναι πάντα η ίδια, αλλάζει. Ο ίδιος άνθρωπος μπορεί να ανήκει σε κάποιους τομείς της κοινωνικής του ζωής στην πλειοψηφία σε κάποιους άλλους στη μειοψηφία. Ως γυναίκα εγώ για παράδειγμα ανήκω στην μειοψηφία στην πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά ως λευκή στην πλειοψηφία.

Το σημαντικό της δημοκρατίας είναι ότι βασίζεται στον διάλογο. Να προστατεύουμε το δικαίωμα με ελευθερία και ασφάλεια να λένε αυτό που εμείς νομίζουμε ότι είναι τελείως λάθος. Η προτεραιότητα στο δικαίωμα της ζωής έρχεται πρώτη. Και η δεύτερη προτεραιότητα η ελευθερία του λόγου και ο σεβασμός στο δικαίωμα όλων των ανθρώπων να προσδιορίζουν την προσωπική τους ζωή και τα πιστεύω τους. Εξυπακούεται ότι η ελευθερία του κάθε ατόμου σταματάει εκεί που ξεκινάει η ελευθερία του άλλου. Πρέπει να οδηγήσουμε τα παιδιά σε δρόμους που δεν οδηγούν σε αδιέξοδα. Να μπορέσουν να απολαύσουν την κοινωνική και πολιτική ζωή. Η πολιτική είναι ένα πεδίο που πρέπει να απολαμβάνει κανείς.

Είναι εφικτό αυτό πάντα; Όταν είναι έντονες οι κοινωνικές ανισότητες;

Δεν είναι εφικτό πάντα αλλά ο διάλογος πρέπει να είναι ο δρόμος. Όχι η βία.

Πολλοί πανεπιστημιακοί έχουν εκφράσει τη δυσαρέσκεια τους για τις περικοπές Τραμπ στα πανεπιστήμια. Τι συνεπάγεται αυτό για την κοινότητα σας;

Το πανεπιστήμιο μας είναι δημόσιο και προσπαθούμε να ανταποκριθούμε με τον καλύτερο τρόπο στις περικοπές που έχουν γίνει. Δεν είμαστε ευχαριστημένοι με τις περικοπές αλλά προσπαθούμε να ανταποκριθούμε. Η πολιτεία εδώ είναι ρεπουμπλικανική, οπότε οι περικοπές έχουν ξεκινήσει πριν την εκλογή Τραμπ, έχουν ξεκινήσει από την τοπική πολιτεία.

Υπάρχουν για παράδειγμα περιορισμοί σε λέξεις και εκφράσεις. Δηλαδή λέξεις όπως «πολυπολιτισμικό» δόθηκε διαταγή πριν την εκλογή Τραμπ από την βουλή της πολιτείας να αφαιρεθούν από τα έγγραφα μας.

Μπορείτε να μας αναφέρετε κι άλλες τέτοιες λογοκριμένες λέξεις;

Η λέξη equity που δεν υπάρχει ακριβής μετάφραση στα ελληνικά και παραπέμπει στη δυνατότητα να προσφέρεις εξατομικευμένα σε κάθε πολίτη αυτό που χρειάζεται.

Στην Αμερική υπάρχουν πολλές κοινωνικές ομάδες και λειτουργούν σε πολλές διαφορετικές ταχύτητες. Ένα κομμάτι της κοινωνίας είναι μπροστά γι’ αυτό υπάρχει η λέξη equity που παραπέμπει στη δυνατότητα να προσφέρεις σε κάθε πολίτη αυτό που χρειάζεται.

Έχει θεωρηθεί όμως από ένα κομμάτι Ρεπουμπλικάνων ότι δημιουργεί διακρίσεις κι έτσι τη απάλειψαν όπως και άλλες λέξεις. Έρχεται η απόφαση από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και αφορά τα πάντα, από τα πανεπιστήμια έως τις πρεσβείες.