Τα προηγούμενα χρόνια ο Εμάνουελ Μακρόν έχτισε γύρω του μια φήμη που τον παρουσίαζε ως ένθερμο υποστηρικτή της προστασίας του κλίματος, καθώς ο ίδιος τόνιζε πως πρέπει «να κάνουμε τον πλανήτη μας ξανά μεγάλο». Ωστόσο πλέον παρατηρείται μια «στροφή».

Ο Γάλλος πρόεδρος πέρασε τους τελευταίους μήνες πιέζοντας τους ομολόγους του να μην προχωρήσουν ακόμη στον καθορισμό των επόμενων στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την προστασία του κλίματος, με αποκορύφωμα την πρόσφατη ακύρωση μιας ψηφοφορίας που αναμενόταν να καθορίσει τους στόχους της ΕΕ για το 2035 και το 2040.

Ο Μακρόν βέβαια επιμένει ότι είναι υπέρ των αυστηρών κλιματικών στόχων και απλώς θέλει περισσότερο χρόνο για να διασφαλίσει ότι η ΕΕ θα λάβει τη σωστή απόφαση για το θέμα. Ωστόσο, οι προσπάθειές του τον έχουν φέρει στο ίδιο στρατόπεδο με δυνάμεις που παραδοσιακά εμποδίζουν την πρόοδο στον τομέα του κλίματος, όπως η Πολωνία και η Ουγγαρία, ενισχύοντας τις πιθανότητές τους να αποδυναμώσουν τις «πράσινες» φιλοδοξίες της Ένωσης, όπως σημειώνει το Politico.

Η Laurence Tubiana, πρώην Γαλλίδα διπλωμάτης και βασική αρχιτέκτονας της συμφωνίας του Παρισιού του 2015, δηλώνει στο Politico πως το «επικίνδυνο» ρίσκο του Γάλλου προέδρου έχει προσφέρει «μεγάλο πολιτικό κέρδος» στις κυβερνήσεις της ΕΕ που επιδιώκουν να εμποδίσουν την ανάληψη φιλόδοξων κλιματικών δράσεων, την ώρα που και η αμερικανική κυβέρνηση δεν δείχνει να ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την επίτευξη των στόχων για το κλίμα.

Η υποχώρηση του Μακρόν στο θέμα του κλίματος

Κατά την διάρκεια μιας συνάντησης μεταξύ των ηγετών της ΕΕ τον Ιούνιο, ο Μακρόν προσπάθησε για πρώτη φορά να καθυστερήσει τις συζητήσεις για τον στόχο του 2040.

Ωστόσο, η παρέμβασή του πήγε πιο μακριά απ’ ότι αναφέρθηκε τότε. Μαζί με τον Πολωνό Ντόναλντ Τουσκ και την Ιταλίδα Τζόρτζια Μελόνι, ο Γάλλος πρόεδρος ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναβάλει την πρόταση για τον στόχο του 2040, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις και τους οποίους επικαλείται το Politico.

Ο Μακρόν «ήταν η πιο δυνατή φωνή στην αίθουσα» σχετικά με αυτό το θέμα, είπε ένας από αυτούς.

Η Επιτροπή ωστόσο αγνόησε τις εκκλήσεις τους και λίγες μέρες αργότερα δημοσίευσε την πρότασή της για μείωση των εκπομπών της ΕΕ έως το 2040 κατά 90% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990.

Αλλά ο Μακρόν δεν σταμάτησε εκεί, όπως περιγράφει το δημοσίευμα. Σε μια σειρά συναντήσεων μεταξύ διπλωματών από τις 27 χώρες της ΕΕ στις αρχές Σεπτεμβρίου, η Γαλλία ενέτεινε την εκστρατεία της για την αναβολή της παραπάνω απόφασης.

Η κίνηση αυτή «προκάλεσε πραγματικό χάος» και ώθησε «πολλά κράτη μέλη» να προσχωρήσουν στις εκκλήσεις για αναβολή, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ που ενημερώθηκε για τις συζητήσεις.

Η ψηφοφορία για τον στόχο του 2040 ακυρώθηκε μόνο αφού η Γαλλία και η Γερμανία προσχώρησαν στην ομάδα εννέα άλλων χωρών που ζήτησαν αναβολή. Ωστόσο, το Βερολίνο, αν και τάχθηκε στο πλευρό του Παρισιού, δεν έκανε ενεργή εκστρατεία για την αναβολή.

Μακρόν: «Πράσινος» στην αρχή της θητείας και αλλαγή στροφής στη συνέχεια

Η τακτική καθυστέρησης του Μακρόν αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη αλλαγή στάσης του Γάλλου προέδρου, ο οποίος εξελέγη δύο χρόνια μετά την υπογραφή της Συμφωνίας του Παρισιού και λίγο πριν οι διαδηλώσεις ειδικά των νέων θέσουν το κλίμα στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής. Η πρώτη θητεία του Μακρόν χαρακτηρίστηκε από την υιοθέτηση μιας «πράσινης» ρητορικής — αν και δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχες ενέργειες — που ταίριαζε με το πνεύμα της εποχής.

Μετά την πανδημία, ωστόσο, εμφανίστηκε ένας διαφορετικός Μακρόν. Κατά τη δεύτερη θητεία του, εξέπληξε τους συμμάχους του στην ΕΕ το 2023, ζητώντας μια παύση στη θέσπιση «πράσινων» νόμων. Νωρίτερα φέτος, ανέβασε τον πήχη απαιτώντας μια «μαζική παύση», συμπεριλαμβανομένης της ανατροπής των υφιστάμενων νόμων.

Στη λίστα των στόχων του ήταν οι νέοι κανόνες της ΕΕ για την πράσινη εφοδιαστική αλυσίδα, τους οποίους η Γαλλία είχε αρχικά υποστηρίξει το 2022 και στη συνέχεια προσπάθησε διακριτικά να αποδυναμώσει, συνεχίζει το Politico.

Η υπεράσπιση της Συμφωνίας του Παρισιού από τον Γάλλο πρόεδρο δεν είναι πλέον τόσο έντονη: δεν εξέφρασε καμία κριτική για τη δεύτερη αποχώρηση του Τραμπ από τη συμφωνία φέτος — σε πλήρη αντίθεση με την έντονη ομιλία του «make our planet great again» (κάντε τον πλανήτη μας ξανά μεγάλο) με την οποία αντέδρασε στην πρώτη απόπειρα αποχώρησης του Αμερικανού προέδρου το 2017.

Σύμφωνα με τον Phuc-Vinh Nguyen, επικεφαλής του Ινστιτούτου Jacques Delors, ένα σημαντικό σημείο καμπής ήταν η άνοδος της ακροδεξιάς στις ευρωπαϊκές εκλογές του περασμένου έτους, η οποία ώθησε τον Μακρόν να διαλύσει το κοινοβούλιο και να προκηρύξει πρόωρες εκλογές.

«Ορισμένοι ηγέτες αποφάσισαν να ερμηνεύσουν το αποτέλεσμα των ευρωπαϊκών εκλογών ως απόρριψη των κλιματικών ζητημάτων και να το χαρακτηρίσουν ως αντίδραση», δήλωσε ο Nguyen. Ο Μακρόν, ειδικότερα, «άρχισε να κατανοεί ότι η κλιματική αλλαγή… δεν θεωρούνταν πλέον προτεραιότητα».

Μακρόν: Χαμηλώνοντας τον πήχη για το κλίμα

Ενώ ο Μακρόν επικεντρώθηκε στην αναβολή του κλιματικού στόχου της Ένωσης για το 2040, οι προσπάθειές του έκαναν τον στόχο της ΕΕ για το 2035, που ορίζεται από τη Συμφωνία του Παρισιού, να υποβαθμιστεί.

Όπως εξηγεί το Politico, οι υπογράφοντες της συμφωνίας υποχρεούνται να υποβάλλουν νέα σχέδια για το κλίμα κάθε πέντε χρόνια, και οι στόχοι για το 2035 πρέπει να υποβληθούν μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, χωρίς τον γενικό στόχο για το 2040, η ΕΕ δεν μπόρεσε να συμφωνήσει για τον στόχο για το 2035.

Η ΕΕ δεν θα προλάβει πλέον την προθεσμία του ΟΗΕ, υπονομεύοντας την επιρροή της στις διαπραγματεύσεις, στις οποίες η Ένωση διεκδικεί εδώ και καιρό ηγετικό ρόλο.

Ο Μακρόν έχει επίσης δηλώσει ότι θα ήταν ικανοποιημένος με έναν στόχο για το 2035 χαμηλότερο από αυτόν που έχουν υποδείξει οι αξιωματούχοι της ΕΕ.

Οι ανακοινώσεις της Επιτροπής αναφέρουν μείωση των εκπομπών κατά 72,5% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 1990. Ωστόσο, εκπρόσωπος του Ελιζέ δήλωσε στο Politico ότι το γραφείο του Γάλλου προέδρου αναμένει το σχέδιο για το 2035 να περιλαμβάνει «μια σειρά στόχων που αντανακλούν τις φιλοδοξίες μας», οι οποίοι θα επικαιροποιηθούν αργότερα.

Η ιδέα ενός στόχο, ο οποίος θα δεσμεύει την ΕΕ μόνο σε μείωση 66%, έχει προκαλέσει ανησυχία στους υποστηρικτές της προστασίας του περιβάλλοντος. Ο στόχος για το 2035 «δεν μπορεί να είναι χαμηλότερος από 72,5%» εάν η οικολογική αξιοπιστία της Ένωσης πρόκειται να παραμείνει άθικτη, δήλωσε στο ίδιο μέσο η Tubiana.

Μακρόν: Οι νέοι σύμμαχοι του Γάλλου Προέδρου στην…καταστροφή του κλίματος

Οι νέοι σύμμαχοι του Μακρόν υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό την πρωτοβουλία του Γάλλου προέδρου.

«Η Βαρσοβία συνεργάστηκε με την Ιταλία και τη Γαλλία για το σχέδιο για τον στόχο του 2040 από την αρχή», δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Κλίματος της Πολωνίας, Chris Bolesta. «Υπάρχουν σαφή κοινά στοιχεία στις θέσεις μας, αλλά όλοι έχουμε τις εθνικές μας ιδιαιτερότητες που θα υπερασπιστούμε».

Δύο ημέρες μετά την παρουσίαση του στόχου για το 2040 από την ΕΕ, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ότι «δεν συμφωνεί με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής», προσθέτοντας: «Νομίζω ότι είναι το αντίθετο από αυτό που χρειαζόμαστε».

Ο Ντόναλντ Τουσκ εξέφρασε επίσης έντονα την αντίθεσή του. «Η φωνή της Πολωνίας θα έχει σημασία», δήλωσε ο Πολωνός πρωθυπουργός στις αρχές Σεπτεμβρίου μετά από συνομιλία με τον Μακρόν.

Άλλοι σημαντικοί «αντίπαλοι» των κλιματικών στόχων, όπως η Ουγγαρία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβακία, χαρακτήρισαν επίσης την φιλοδοξία της Επιτροπής ως υπερβολική και ζήτησαν αλλαγές στην υπάρχουσα πράσινη νομοθεσία.

Η τακτική καθυστέρησης του Μακρόν κατάφερε να βάλει τον στόχο για το 2040 στην ατζέντα της συνόδου κορυφής των ηγετών στα τέλη Οκτωβρίου, όπου ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα προβλέπει απλά μια «συζήτηση», σύμφωνα με τον εκπρόσωπό του.

Μια απόφαση μεταξύ ηγετών, και όχι διπλωματών ή υπουργών, απαιτεί ομοφωνία, αυξάνοντας τον κίνδυνο να αποδυναμωθούν οι στόχοι ή οι υφιστάμενες πολιτικές προκειμένου να συμφωνήσουν και οι 27 χώρες, υπογραμμίζει το Politico.

Υποβάθμιση κλιματικών στόχων: Τι θέλει πραγματικά ο Μακρόν

Ο εκπρόσωπος του Ελιζέ δήλωσε ότι η Γαλλία διατηρεί «την προθυμία να είναι φιλόδοξη όχι μόνο όσον αφορά τους στόχους, αλλά και τα μέσα που απαιτούνται για την επίτευξη αυτού του στόχου». Ένας ανώτερος Γάλλος αξιωματούχος δήλωσε ότι η κυβέρνηση συμφωνεί με τον στόχο της Επιτροπής να μειώσει τις εκπομπές κατά 90% έως το 2040, και το μόνο ερώτημα είναι «πώς θα τον επιτύχουμε».

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Ελιζέ, οι απαιτήσεις της Γαλλίας περιλαμβάνουν «τεχνολογική ουδετερότητα», που σημαίνει ότι η πυρηνική ενέργεια θα αντιμετωπίζεται όπως και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αναθεώρηση του νέου πράσινου τιμολογίου της ΕΕ, προστασία των κατασκευαστών χάλυβα από τον ξένο ανταγωνισμό, προνομιακή μεταχείριση των προϊόντων που κατασκευάζονται στην ΕΕ, πιο ομοιόμορφη κατανομή των κλιματικών προσπαθειών μεταξύ των χωρών της ΕΕ και χρηματοδότηση για την υποστήριξη της πράσινης μετάβασης.

Σχεδόν όλες αυτές οι απαιτήσεις ικανοποιούνται, δήλωσε ο Neil Makaroff, διευθυντής του think tank Strategic Perspectives με έδρα το Παρίσι, που ασχολείται με το κλίμα, καθιστώντας τις κινήσεις του Μακρόν «λίγο ακατανόητες».

Με αυτή την κίνηση, προειδοποίησε ο Makaroff, η Γαλλία «βάζει τον εαυτό της σε επικίνδυνη θέση» και «διατρέχει τον κίνδυνο να μην επιτευχθεί μια φιλόδοξη συμφωνία, η οποία είναι απαραίτητη για την αξιοπιστία της ΕΕ».

Την περασμένη εβδομάδα, η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ursula von der Leyen, δήλωσε ότι θα υποβληθεί πρόταση για την προστασία των κατασκευαστών χάλυβα και επανέλαβε ότι μια ρήτρα «κατασκευασμένο στην ΕΕ» θα αποτελεί μέρος ενός νέου νόμου. Η πρόταση για τον στόχο του 2040 περιλαμβάνει τη δέσμευση να «προωθηθεί» μια πιο ομοιόμορφη κατανομή των πράσινων προσπαθειών και μια αναφορά στην «τεχνολογική ουδετερότητα», η οποία θα εξειδικευτεί σε μεταγενέστερη νομοθεσία, ενώ παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της χρηματοδότησης των χωρών.

Γάλλοι αξιωματούχοι επισημαίνουν το ζήτημα αυτό ως βασικό λόγο για την υποβολή του θέματος στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καθώς υπερβαίνει τις αρμοδιότητες των υπουργών περιβάλλοντος.

Η γαλλική κυβέρνηση έπεσε νωρίτερα αυτό το μήνα. Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον Nguyen, του Ινστιτούτου Jacques Delors, «τα χρήματα της ΕΕ είναι πολύ σημαντικά για αυτούς». Από τη σκοπιά του Γάλλου προέδρου, πρόσθεσε, «είναι ένα στοίχημα υψηλού κινδύνου, αλλά και υψηλής απόδοσης».

Το Politico συνοψίζει την τακτική του Μακρόν ως εξής: Χρησιμοποιεί τακτικές βέτο για να επιτύχει παραχωρήσεις σε επίπεδο ΕΕ που θα έχουν θετική απήχηση στους ψηφοφόρους της χώρας του.

«Το πρόβλημα δεν είναι το 90%», παραδέχτηκε ένας διπλωμάτης της χώρας του οποίου ζήτησε αναβολή και τροποποιήσεις στη νομοθεσία. «Αυτή τη στιγμή, χρειαζόμαστε κάτι που είναι εύκολο να εξηγηθεί».

Οι ηγέτες, είπε ο διπλωμάτης, πρέπει «να είναι σε θέση να το πουλήσουν στους ψηφοφόρους».