Οι επιζώντες των τριών  πολύνεκρων δυστυχημάτων που έγιναν στην Ισπανία τα τελευταία 13 χρόνια, ζητούν να αποδοθούν ευθύνες και να ληφθούν μέτρα. Ειδικοί επισημαίνουν ότι η αύξηση της χρήσης του σιδηροδρομικού δικτύου δεν συνοδεύτηκε από ανάλογη επένδυση στη συντήρησή του.

«Επέζησα, αλλά τα ψυχικά τραύματα παραμένουν ακόμη και τόσα χρόνια μετά. Πρέπει να σταματήσουμε να συμβαίνουν κι άλλα δυστυχήματα». Ο Κριστόμπαλ Γκονζάλες μιλά στο Al Jazeera για την τραγωδία που έζησε πριν από 13 χρόνια, όταν ένα τρένο υψηλής ταχύτητας εκτροχιάστηκε κοντά στο Angrois, στη Γαλικία, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 80 άνθρωποι.

Το τρένο, που έπρεπε να κινείται με 80 χιλιόμετρα την ώρα, έτρεχε με 200. Ο Γκονζάλες βρισκόταν στο πρώτο βαγόνι, μαζί με έναν φίλο του, όταν η αμαξοστοιχία εκτροχιάστηκε και προσέκρουσε σε πρανές. Παρέμεινε στο εσωτερικό της προσπαθώντας να βοηθήσει άλλους επιβάτες. Σήμερα εξακολουθεί να υποφέρει από μετατραυματικό στρες και δυσκολεύεται να μιλήσει για όσα έζησε.

Η μαρτυρία του αποκτά ξανά τραγική επικαιρότητα. Την Τετάρτη, 29 Οκτωβρίου, τουλάχιστον 69 άνθρωποι σκοτώθηκαν όταν δύο τρένα συγκρούστηκαν κοντά στην Urda, στην κεντρική Ισπανία. Μόλις δέκα μήνες νωρίτερα, τον Ιανουάριο, η σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών στο Adamuz, κοντά στην Κόρδοβα, είχε στοιχίσει τη ζωή σε 46 ανθρώπους.

«Έχουμε δει τρία τρομακτικά δυστυχήματα στην Ισπανία, στο Angrois, στο Adamuz και στην Urda. Θα συνεχίσουν να συμβαίνουν αν δεν δράσουμε», λέει ο Γκονζάλες. «Πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο στην ασφάλεια».

• Διαβάστε: Ισπανία / Ανεβαίνει ο αριθμός των νεκρών – Είχαν προειδοποιήσει για πρόβλημα μόλις 23 μέρες πριν

Η συντήρηση στο επίκεντρο

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στην κατασκευή νέων γραμμών, αλλά κυρίως στη συντήρηση των υφιστάμενων υποδομών. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την περίοδο 2018-2022 η Ισπανία δαπανούσε κατά μέσο όρο περίπου 1,67 δισ. δολάρια ετησίως για τις γραμμές υψηλής ταχύτητας, περισσότερα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες με αντίστοιχα δίκτυα.

Ωστόσο, μόλις το 16% αυτών των πόρων κατευθυνόταν στη συντήρηση και τις επισκευές. Στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία το αντίστοιχο ποσοστό κυμαινόταν μεταξύ 33% και 39%.

Ο Χοσέ Μαρία Γκοϊκολέα, εκπρόσωπος της Ισπανικής Ένωσης Πολιτικών Μηχανικών, τονίζει ότι η αύξηση της επιβατικής κίνησης απαιτεί ανάλογη ενίσχυση της συντήρησης. Το 2024 περίπου 40 εκατομμύρια άνθρωποι ταξίδεψαν με τρένα υψηλής ταχύτητας, σχεδόν διπλάσιοι από το 2019.

Ο ίδιος επισημαίνει επίσης ότι η γραμμή Μαδρίτης-Σεβίλλης, όπου σημειώθηκαν και τα δύο πρόσφατα δυστυχήματα, χρησιμοποιεί ένα παλαιότερης τεχνολογίας γερμανικό σύστημα ελέγχου, το LZB, που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1970 και σταδιακά αποσύρεται. Ζητά μάλιστα να διακοπεί προσωρινά η λειτουργία της γραμμής μέχρι να αντικατασταθεί το σύστημα.

Ο Ραμίρο Αουπίν Λοπέρα, ειδικός στις υποδομές και πρώην πανεπιστημιακός, αποδίδει τη σημερινή κατάσταση στη δραστική μείωση των επενδύσεων συντήρησης μετά την οικονομική κρίση του 2011. Όπως δηλώνει, ενώ η χρήση του δικτύου αυξανόταν, οι σχετικές δαπάνες μειώνονταν.

«Η απόδοση ευθυνών δεν αποτρέπει τα δυστυχήματα»

Στο δυστύχημα του Adamuz, η αρχική έρευνα εντόπισε σπασμένη σιδηροτροχιά, η οποία προκάλεσε τον εκτροχιασμό ενός τρένου και την είσοδό του στην πορεία της αντίθετα κινούμενης αμαξοστοιχίας. Οι έρευνες για τα αίτια της τραγωδίας στην Urda βρίσκονται σε εξέλιξη.

Ο Σαντιάγο Ροσέντο, επιζών του δυστυχήματος στο Adamuz, περιγράφει τον πανικό των επιβατών: «Ακούστηκε ένας δυνατός κρότος, το τρένο άρχισε να κινείται από τη μία πλευρά στην άλλη και τελικά ανατράπηκε. Όταν βγήκα, το πρώτο πράγμα που είδα ήταν ένα νεκρό σώμα».

Ο Ντιέγκο Μαρτίν, εκπρόσωπος του ισπανικού συνδικάτου μηχανοδηγών SEMAF, προειδοποιεί ότι η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων δεν πρόκειται να αποτρέψει νέα δυστυχήματα. «Η απόδοση ευθυνών δεν προλαμβάνει τα ατυχήματα. Αυτό που τα προλαμβάνει είναι ο εντοπισμός και η διερεύνηση των αιτιών τους».

Οι επιζώντες δεν ζητούν μόνο να μάθουν τι συνέβη. Ζητούν να μη χρειαστεί να υπάρξουν άλλα θύματα και άλλοι επιζώντες για να αντιμετωπιστούν προβλήματα που, όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, είναι γνωστά εδώ και χρόνια.