Σφοδρή αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει στην Ισπανία για τα αίτια της σύγκρουσης τρένων στην επαρχία του Τολέδο, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 69 ανθρώπους το πρωί της Τετάρτης (30/10) και αποτελεί το δεύτερο μεγάλο σιδηροδρομικό δυστύχημα της χρονιάς στη γραμμή Μαδρίτης – Σεβίλλης.

Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, αποδίδει το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης σε λανθασμένη απόφαση ελεγκτή κυκλοφορίας. Από την πλευρά τους, τα συνδικάτα κάνουν λόγο για επιδείνωση των συνθηκών εργασίας, ελλείψεις προσωπικού και επαναλαμβανόμενα προβλήματα στα συστήματα ασφαλείας.

Τις έρευνες διεξάγουν ξεχωριστά ένας δικαστής και ειδική κυβερνητική επιτροπή, ενώ ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έχει δεσμευτεί ότι θα φτάσει «μέχρι το τέλος». Ο βασιλιάς Φελίπε ΣΤ΄, μετά την επίσκεψή του σε τραυματίες στο νοσοκομείο του Τολέδο, υπογράμμισε ότι η έρευνα πρέπει να εξηγήσει πώς και γιατί συνέβη η καταστροφή και να οδηγήσει στη λήψη μέτρων ώστε να μην επαναληφθεί.

Η αλληλουχία των γεγονότων σύμφωνα με την κυβέρνηση

Σύμφωνα με τη χρονολόγηση που παρουσίασε η κυβέρνηση, το χάος ξεκίνησε στις 8:30 το πρωί, όταν τέθηκε εκτός λειτουργίας το σύστημα επικοινωνίας LZB. Πρόκειται για σύστημα που παρακολουθεί τη θέση των συρμών και μπορεί να ενεργοποιεί αυτόματα το φρενάρισμα, προκειμένου να αποτρέπονται συγκρούσεις.

Μετά τη διακοπή λειτουργίας του, η ευθύνη για την ασφάλεια σε ένα τμήμα 63 χιλιομέτρων μεταξύ Μαδρίτης και Σεβίλλης πέρασε εξ ολοκλήρου στους ανθρώπους ελεγκτές του κέντρου ελέγχου στη Μαδρίτη. Σύμφωνα με τις αρχές, εκείνη την ώρα στη γραμμή βρίσκονταν έξι συρμοί.

Στις 8:36, ελεγκτής ενημέρωσε συρμό της κρατικής RENFE ότι μπορούσε να ξεκινήσει ξανά με κανονική ταχύτητα. Ο δεύτερος συρμός, της ιδιωτικής IRYO, ο οποίος βρισκόταν περίπου 25 χιλιόμετρα πιο κάτω στη γραμμή, επιχείρησε επίσης να ξεκινήσει. Ωστόσο, ο μηχανοδηγός δεν κατάφερε να παρακάμψει το αυτόματο σύστημα ακινητοποίησης και ενημέρωσε σχετικά τον ελεγκτή.

Στις 8:53 σημειώθηκε η σύγκρουση, με τα βαγόνια να εκτροχιάζονται και τμήματα των συρμών να διαλύονται.

Ο Πουέντε, ο οποίος δέχεται πιέσεις για παραίτηση, χαρακτήρισε την απόφαση του ελεγκτή «ανεξήγητη» και «εσφαλμένη». Υποστήριξε ότι ο συρμός της RENFE δεν έπρεπε να λάβει εντολή εκκίνησης, καθώς παρέμενε ενεργό κόκκινο σήμα στη γραμμή και ο άλλος συρμός ήταν ακινητοποιημένος.

«Κατηγορούν έναν απλό εργαζόμενο»

Τα συνδικάτα απορρίπτουν την εκδοχή της κυβέρνησης και στρέφουν την προσοχή στις συνθήκες εργασίας και στη λειτουργία των συστημάτων ασφαλείας.

Η εκπρόσωπος του συνδικάτου ελεγκτών SCF, Ρακέλ Αϊγιόν, δήλωσε στο Associated Press ότι ο φόρτος εργασίας είναι συχνά υπερβολικός για το διαθέσιμο προσωπικό. Όπως ανέφερε, οι ελεγκτές ζητούν εδώ και χρόνια την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, την ώρα που τα συστήματα ασφαλείας εξακολουθούν να παρουσιάζουν διακοπές λειτουργίας.

Η ίδια υποστήριξε ότι ο υπουργός «κατηγορεί έναν απλό εργαζόμενο που δούλευε υπό όλο και χειρότερες συνθήκες», προσθέτοντας ότι το ανεξήγητο δεν είναι το ανθρώπινο λάθος, αλλά το γεγονός ότι το σύστημα ασφαλείας αστοχεί τακτικά.

Από την πλευρά του, το συνδικάτο μηχανοδηγών SEMAF υπενθύμισε ότι το σύστημα LZB, ηλικίας 30 ετών, εξακολουθεί να λειτουργεί στη γραμμή Μαδρίτης – Σεβίλλης, παρότι βρίσκεται σε διαδικασία σταδιακής απόσυρσης. Όπως ανέφερε, έχει καταρρεύσει και στο παρελθόν, αφήνοντας τους εργαζομένους «μόνους τους».

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του συνδικάτου, Ντιέγο Μαρτίν, το σύστημα «έπρεπε να έχει αντικατασταθεί εδώ και καιρό».

Απεργία και αντιδράσεις για τη διαρροή ηχητικών αρχείων

Εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους προχώρησαν την Πέμπτη σε απεργία, η οποία είχε προγραμματιστεί νωρίτερα, ζητώντας από την κυβέρνηση να τηρήσει τις δεσμεύσεις της για τη βελτίωση της ασφάλειας μετά το δυστύχημα του Ιανουαρίου.

Εκπρόσωποι των συνδικάτων επέκριναν επίσης τη διαρροή ηχητικών αρχείων από τις επικοινωνίες του κέντρου ελέγχου με τους μηχανοδηγούς στα ισπανικά μέσα ενημέρωσης, χαρακτηρίζοντάς την «ανεύθυνη».

Το νέο δυστύχημα σημειώθηκε μετά από εκείνο του Ιανουαρίου, λίγο νοτιότερα στην ίδια γραμμή, όταν ένας συρμός εκτροχιάστηκε και συγκρούστηκε με άλλον που κινούνταν στην αντίθετη κατεύθυνση, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 46 άνθρωποι. Και στις δύο περιπτώσεις εμπλέκονταν συρμοί της RENFE και της IRYO.

Στο επίκεντρο και η απελευθέρωση της σιδηροδρομικής αγοράς

Στο πλαίσιο της συζήτησης για τα αίτια των δυστυχημάτων, τίθεται και το ζήτημα της απελευθέρωσης της σιδηροδρομικής αγοράς στην Ισπανία.

Οι ισπανικοί σιδηρόδρομοι εξυπηρετούσαν αποκλειστικά κρατικά τρένα μέχρι το 2021, όταν οι γραμμές υψηλής ταχύτητας άνοιξαν και σε ιδιωτικές εταιρείες.

Σύμφωνα με το SCF, στη διαδρομή Μαδρίτη – Βαρκελώνη τα ημερήσια δρομολόγια αυξήθηκαν από 56 σε 89 μεταξύ 2019 και 2024.

Ο Χοάν Ροδρίγκεθ, από συνδικάτο εργαζομένων στους σιδηροδρόμους, δήλωσε ότι η αύξηση της κυκλοφορίας επιβάρυνε το δίκτυο και ότι δεν έχει πειστεί πως η απελευθέρωση της αγοράς συνοδεύτηκε από την απαραίτητη συντήρηση των γραμμών.

Διευκρίνισε ότι δεν θεωρεί πως αυτός ήταν ο καθοριστικός παράγοντας για το δυστύχημα, υπογράμμισε, ωστόσο, ότι ο αυξημένος φόρτος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Το ισπανικό σιδηροδρομικό δίκτυο εξυπηρετεί 45 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως.