Στο ερώτημα ποιος θα κερδίσει τις επόμενες προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ, δύο είναι οι πιθανές απαντήσεις: ο Ντόναλντ Τραμπ ή η Καμάλα Χάρις.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες το σύστημα ήταν πάντα δικομματικό. Για την ακρίβεια, από το 1853 και μετά όλοι οι αμερικανοί πρόεδροι προέρχονταν είτε από Ρεπουμπλικανικό, είτε από το Δημοκρατικό κόμμα. Το 2020 οι υποψήφιοι ήταν ο Τζο Μπάιντεν και ο Ντόναλντ Τραμπ, το 2016 ήταν η Χίλαρι Κλίντον και ο Τραμπ, το 2012 το ντιμπέιτ ήταν μεταξύ του Μπαράκ Ομπάμα και του Μιτ Ρόμνεϊ, και ούτω καθεξής.

Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές επιλογές; Κάθε άλλο. Υπάρχουν και άλλα, τα αποκαλούμενα τρίτα κόμματα, τα οποία διεκδικούν την προεδρία και παρουσιάζουν υποψηφίους. Ωστόσο, οι πιθανότητες νίκης τους είναι μηδαμινές και η ψήφος υπέρ τους θεωρείται ως τιμωρητική για τα δύο μεγάλα κόμματα.

Κοντά στους Ρεπουμπλικάνους και τους Δημοκρατικούς συνήθως συμμετέχουν και άλλα κόμματα όπως αυτό των Πρασίνων, το Κόμμα των Ελευθέρων, καθώς και ανεξάρτητοι υποψήφιοι. Σε αυτές τις εκλογές, για παράδειγμα, ο Robert F. Kennedy Jr. – ανιψιός του John F. Kennedy και γιος του Bobby – εγκατέλειψε την οικογενειακή παράδοση με στόχο να συσπειρώσει τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους. Τελικά εγκατέλειψε την κούρσα των προεδρικών εκλογών και υποστήριξε τον Ντόναλντ Τραμπ.

• Διαβάστε: Στέλιος Κούλογλου / Πώς είναι δυνατόν ο Τραμπ να διεκδικεί την προεδρία;  

Στο “παιχνίδι” παραμένει ακόμα ο καθηγητής φιλοσοφίας Cornel West, ο οποίος ξεχωρίζει για τον ακτιβισμό του για τα πολιτικά δικαιώματα και τη σκληρή κριτική που ασκεί στην κυβέρνηση του πρώην προέδρου Ομπάμα. Είναι υποψήφιος με το κόμμα «Δικαιοσύνη για όλους» και είναι ένας από τους σημαντικότερους διανοούμενους στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όμως γιατί σε μια χώρα που αποτελείται από 50 πολιτείες και με πληθυσμό πάνω από 330 εκατομμύρια, οι ψηφοφόροι καταλήγουν να επιλέγουν μόνο μεταξύ Ρεπουμπλικάνων και Δημοκρατικών;

Όπως εξηγεί σε άρθρο του στο The Conversation ο καθηγητής της νομικής στο Πανεπιστήμιο της Μάλαγα, José Alberto España συντρέχουν διάφοροι λόγοι.

Η επικράτηση του δικομματισμού μπορεί να εξηγηθεί από το ίδιο το εκλογικό σύστημα των ΗΠΑ όπου οι προεδρικές εκλογές είναι κατ’ ουσίαν έμμεσες. Στις προκριματικές εκλογές, κάθε υποψήφιος κερδίζει εκλέκτορες που στη συνέχεια ψηφίζουν άμεσα για πρόεδρο. Αυτό αποθαρρύνει το εκλογικό σώμα να υποστηρίξει τρίτες επιλογές, λόγω των πολύ χαμηλών πιθανοτήτων επιτυχίας.

Επιπλέον η διαμόρφωση των μονοεδρικών περιφερειών σημαίνει ότι το κόμμα που κερδίζει τα παίρνει όλα (winners take it all), γεγονός που ευνοεί τη συγκέντρωση των ψήφων.

Ιστορικοί, οργανωτικοί και οικονομικοί

Ιστορικά, πρόκειται για μία κοινωνία που διαμορφώθηκε με βάση τις αρχές του ρεπουμπλικανισμού και του φιλελευθερισμού. Αν και το Κογκρέσο αρχικά αποτελούνταν από μη κομματικούς αντιπροσώπους, σύντομα διαμορφώθηκαν δύο παρατάξεις, οι οποίες εξελίχθηκαν στα σημερινά κόμματα των Ρεπουμπλικανών και των Δημοκρατικών που έχουν στα χέρια τους την προεδρία για περισσότερα από 170 χρόνια.

Κάθε πολιτική ιδεολογία που αποκλίνει από αυτές τις αρχές δύσκολα κερδίζει έδαφος. Σύμφωνα με τον España, οι διαφορές των δύο κομμάτων αφορούν περισσότερο τον τρόπο εφαρμογής αυτών των αρχών και όχι τις ίδιες τις αρχές.

Επιπλέον, τα δύο μεγάλα κόμματα προσαρμόζονται εύκολα στις νέες απαιτήσεις του εκλογικού σώματος χάρη στην οργανωτική τους ευελιξία. Εντός του ίδιου κόμματος μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές θέσεις για το ίδιο θέμα, καθώς και τα δύο αποτελούν ουσιαστικά μεγάλους συνασπισμούς συμφερόντων επισημαίνει ο καθηγητής. Κατά συνέπεια, τα περιθώρια για νέα εναλλακτικά κόμματα είναι πολύ στενά.

Επίσης, τόσο οι προκριματικές εκλογές όσο και το σύστημα χρηματοδότησης αποθαρρύνουν την εμφάνιση τρίτων δυνάμεων: ένας εναλλακτικός υποψήφιος δύσκολα θα έχει πρόσβαση σε δημόσια κονδύλια, ούτε θα προσελκύσει χορηγούς εύκολα, αφού αυτοί προτιμούν να χρηματοδοτούν εκείνους που έχουν τις περισσότερες πιθανότητες νίκης.

Αλλά ούτε και ο Τύπος ασχολείται ιδιαίτερα, καθώς επικεντρώνεται περισσότερο στα δύο μεγάλα κόμματα, παρά στα τρίτα κόμματα ή στους ανεξάρτητους υποψηφίους. Με ισχνή παρουσία στα Μέσα, η ενημέρωση των πολιτών για τις εναλλακτικές πολιτικές επιλογές γίνεται δύσκολη υπόθεση.

Αυτά είναι τα ουσιαστικά αντικίνητρα για οποιονδήποτε σκέφτεται να αναλάβει την εκτελεστική εξουσία και να τερματίσει το δικομματικό σύστημα στις ΗΠΑ.