Σε μια ιδιαίτερης σημασίας εξέλιξη στις διπλωματικές σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας, πραγματοποιήθηκαν χθες Τρίτη στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, οι πρώτες διμερείς συνομιλίες υψηλού επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών, με επίκεντρο τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οι διαπραγματεύσεις, που διήρκεσαν περίπου 4,5 ώρες, και διεξήχθησαν μεταξύ του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ και του Αμερικανού ομολόγου του Μάρκο Ρούμπιο «πήγαν καλά», σύμφωνα με τον κορυφαίο σύμβουλο του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ.

«Υπήρξε μια πολύ σοβαρή συζήτηση για όλα τα ζητήματα που θέλαμε να θέσουμε», δήλωσε ο Ουσάκοφ, όπως μετέδωσε το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti.

Ως «σημαντικό βήμα προόδου», χαρακτήρισε τη συνάντηση και η εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, Τάμι Μπρους.

Στην ημερήσια διάταξη ήταν το μέλλον της Ουκρανίας, τρία χρόνια μετά τον πόλεμο που διεξάγει η Ρωσία, αν και το Κίεβο έμεινε έξω από τις συζητήσεις, αντιδρώντας έντονα, κι ενώ οι ΗΠΑ διεκδικούν τμήματα του ορυκτού πλούτου της χώρας. 

Ο Ουκρανός Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος βρισκόταν την ίδια μέρα στην Τουρκία, εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά του για τις συνομιλίες που διεξάγονται χωρίς τη συμμετοχή της χώρας του. «Οποιεσδήποτε συνομιλίες για την ειρήνη στην Ουκρανία χωρίς τη συμμετοχή του Κιέβου δεν θα φέρουν κανένα αποτέλεσμα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, μια σύνοδος κορυφής μεταξύ των δύο προέδρων είναι απίθανο να πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα, καθώς απαιτείται πρώτα «εντατική δουλειά», σύμφωνα με τον Ρώσο σύμβουλο.

Τα αποτελέσματα

Σύμφωνα με το Politico, ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα των συνομιλιών ήταν η συμφωνία για τη δημιουργία ομάδων διαπραγμάτευσης υψηλού επιπέδου, με στόχο τη συζήτηση μιας διευθέτησης του πολέμου στην Ουκρανία «το συντομότερο δυνατό, με τρόπο που θα είναι διαρκής, βιώσιμος και αποδεκτός από όλες τις πλευρές».

Η ρωσική πλευρά επανέλαβε τη σταθερή της θέση κατά της επέκτασης του ΝΑΤΟ, με τον Λαβρόφ να τονίζει ότι η ένταξη της Ουκρανίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία αποτελεί άμεση απειλή για τα συμφέροντα και την κυριαρχία της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Η Μαρία Ζαχάροβα, εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, έθεσε νέους όρους για την ειρήνη, απαιτώντας όχι μόνο τη δέσμευση άρνησης ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αλλά και την ακύρωση της διακήρυξης της συνόδου κορυφής του Βουκουρεστίου του 2008 που δεχόταν την Ουκρανία ως μέλος του ΝΑΤΟ, χωρίς όμως ημερομηνία.

Οι συζητήσεις στο Ριάντ αποτελούν την πρώτη προσπάθεια υψηλού επιπέδου για διαπραγμάτευση τερματισμού της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία από τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Ωστόσο, οι λεπτομέρειες του ειρηνευτικού σχεδίου του Τραμπ και η προθυμία της Ρωσίας να συμμετάσχει παραμένουν ασαφείς.

Απώτερος στόχος «να θέσουν τις βάσεις για μελλοντική συνεργασία σε θέματα αμοιβαίου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος και ιστορικών οικονομικών και επενδυτικών ευκαιριών».

Παράλληλα με τις πολιτικές συζητήσεις, πραγματοποιήθηκαν και ξεχωριστές συνομιλίες για οικονομική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών, όπως ανέφερε ο Ρώσος διαπραγματευτής Κίριλ Ντμίτριεφ, επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων.

Ο Ρώσος διαπραγματευτής δήλωσε στο Reuters ότι Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι είχαν ξεχωριστές συζητήσεις για τη μελλοντική οικονομική συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των παγκόσμιων τιμών ενέργειας.

Ο Ζελένσκι από Άγκυρα

Αξιοσημείωτο είναι ότι λίγο μετά το τέλος των συνομιλιών στο Ριάντ, ήχησαν σειρήνες αεροπορικού συναγερμού στο Κίεβο, με τις τοπικές αρχές να ανακοινώνουν απειλή από εισερχόμενους ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους.

Ο Ζελένσκι, από την Άγκυρα όπου εγκαινίασε την ανακαινισμένη Ουκρανική Πρεσβεία και συναντήθηκε με τον Ερντογάν, υπενθύμισε το ιστορικό των ρωσικών τελεσιγράφων προς την Ουκρανία. «Στο παρελθόν, η Ρωσία έστελνε το ένα τελεσίγραφο μετά το άλλο χωρίς πραγματική διπλωματία. Αντί αυτού, εισέβαλε στην Ουκρανία και δεν μας άφησε άλλη επιλογή από το να αντισταθούμε»., τόνισε.

Ο Ουκρανός Πρόεδρος εξέφρασε επίσης την ανησυχία του για την παρούσα στάση τόσο της Ρωσίας όσο και των ΗΠΑ. «Η Ρωσία απαιτούσε να μειώσουμε τις ένοπλες δυνάμεις μας, να αναγνωρίσουμε τα κατεχόμενα εδάφη, ήθελαν μια φιλορωσική κυβέρνηση να αναλάβει τον έλεγχο»., είπε. «Τώρα διακρίνω μια παρόμοια στάση ήδη από εκπροσώπους της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών… μιλούν για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία».

Κλείνοντας τις δηλώσεις του, ο Ζελένσκι έθεσε ένα ρητορικό ερώτημα που αντικατοπτρίζει τη στάση της Ουκρανίας: «Αφού δεν δεχτήκαμε τα τελεσίγραφα στην πιο δύσκολη στιγμή, από πού προέκυψε η αίσθηση ότι η Ουκρανία θα τα δεχτεί τώρα;»

Ο Μακρόν συγκαλεί νέα σύνοδο για την Ουκρανία

Την ίδια ώρα, αυτές οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Ευρώπη και αντιπαραθετικά μια δεύτερη συνάντηση για την Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια φιλοδοξεί να φιλοξενήσει  η Γαλλία.

Κανένα διάταγμα και καμία ντιρεκτίβα δεν μπορεί να επιβληθεί στην Ουκρανία, δήλωσε ο Γερμανός Καγκελάριος Όλαφ Σολτς μετά την ολοκλήρωση της έκτακτης άτυπης Συνόδου για την κατάσταση στην Ουκρανία και την ευρωπαϊκή ασφάλεια, που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι, στο Μέγαρο των Ηλυσίων, το απόγευμα της Δευτέρας.

Το Reuters, επικαλείται δύο αξιωματούχους, οι οποίοι αναφέρουν ότι αυτήν τη φορά ο Εμανουέλ Μακρόν έχει προσκαλέσει ευρωπαϊκές χώρες που δεν ήταν παρούσες στην πρώτη συνάντηση στο Ελιζε, καθώς και τον Καναδά.

Η Νορβηγία, η Τσεχία, η Ελλάδα, η Φινλανδία, η Ρουμανία, η Σουηδία, το Βέλγιο, οι χώρες της Βαλτικής και ο Καναδάς είναι μεταξύ των προσκεκλημένων για τη συνάντηση της Τετάρτης, αναφέρει το Reuters, το οποίο προσθέτει ότι θα διεξαχθεί σε υβριδική μορφή, με ορισμένους συμμετέχοντες να λαμβάνουν μέρος μέσω τηλεδιάσκεψης.

Μετά την άτυπη συνάντηση στο Μέγαρο των Ηλυσίων τη Δευτέρα, η οποία έγινε με πρωτοβουλία του Εμανουέλ Μακρόν, γράφει η Le Monde, « αρκετές χώρες ήταν δυσαρεστημένες με το γεγονός ότι είχε προσκληθεί μόνο μια περιορισμένη ομάδα ηγετών και ότι δεν επρόκειτο για σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

«Η Ουάσινγκτον έχει ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, παρακάμπτοντας την Ουκρανία και τους υπόλοιπους Ευρωπαίους, γεγονός που προκαλεί φόβους ότι αυτές οι συνομιλίες δεν θα περιοριστούν μόνο στον τερματισμό του πολέμου, αλλά θα επεκταθούν και στη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης», δήλωσε η Jana Puglierin, ανώτερη συνεργάτιδα πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων.

«Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αδύναμη στο περιθώριο, καθώς τα θεμέλια της ευρωπαϊκής ασφάλειας καταρρέουν», προειδοποίησε.