Η δημόσια παρέμβαση του Ιρανού προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν υπέρ του τερματισμού του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποκαλύπτει ένα βαθύ ρήγμα στην ιρανική ηγεσία. Ο Πεζεσκιάν υποστηρίζει ότι ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει τώρα, «όταν έχουμε δύναμη και αξιοπρέπεια» και «όταν ο κόσμος αναγνωρίζει τη νίκη του Ιράν».

Ο Ιρανός πρόεδρος δεν διαθέτει τον αποφασιστικό λόγο στα ζητήματα εθνικής ασφάλειας και στρατηγικής. Η πραγματική ισχύς παραμένει συγκεντρωμένη στους σκληροπυρηνικούς μηχανισμούς του καθεστώτος, στον στρατό και κυρίως στους Φρουρούς της Επανάστασης.

Ωστόσο, η δημόσια τοποθέτηση του Πεζεσκιάν, μαζί με αντίστοιχες παρεμβάσεις του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και του επικεφαλής διαπραγματευτή Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, δείχνει ότι ένα σημαντικό τμήμα της πολιτικής ηγεσίας θεωρεί πως η διπλωματική έξοδος δεν αποτελεί συνθηκολόγηση, αλλά αναγκαία στρατηγική.

Ο Γκαλιμπάφ το διατύπωσε πρόσφατα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο: η διαπραγμάτευση «δεν ισοδυναμεί με συμβιβασμό», αλλά αποτελεί, μαζί με τη στρατιωτική ισχύ, μέρος της «στρατηγικής αντίστασης» και της προστασίας των εθνικών συμφερόντων.

Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή απαντά ευθέως στους σκληροπυρηνικούς που χαρακτηρίζουν «προδότες» όσους αποδέχονται την ιδέα μιας συμφωνίας και ζητούν να εγκαταλειφθούν οι συνομιλίες προκειμένου να τιμωρηθούν οι υπεύθυνοι για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν.

Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο στρατιωτικό ή πολιτικό, αλλά και οικονομικό. Ο πόλεμος έχει επιταχύνει μια κρίση που είχε ξεκινήσει πολύ πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, εξαιτίας των πολυετών κυρώσεων, της διαφθοράς και της κακοδιαχείρισης.

Ο πληθωρισμός έχει εκτιναχθεί σε επίπεδα που προσεγγίζουν το 70%-80%, ενώ το ιρανικό νόμισμα έχει χάσει σχεδόν 30% της αξίας του μέσα στη χρονιά. Η οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 6,1%, ενώ η χώρα κινδυνεύει να μετατραπεί σε πλήρη πολεμική οικονομία, με ελλείψεις σε τρόφιμα, καύσιμα, φάρμακα και βιομηχανικές πρώτες ύλες.

Η καθημερινότητα των Ιρανών έχει δυσκολέψει περισσότερο. Όλο και περισσότεροι πολίτες καταφεύγουν σε άτοκες πιστώσεις και συστήματα «αγοράζω τώρα, πληρώνω αργότερα» ακόμη και για βασικά είδη διατροφής.

Οι πιο ευάλωτοι πολίτες αποτελούν μεγάλο μέρος του πληθυσμού και η αγοραστική τους δύναμη έχει ουσιαστικά εξαϋλωθεί.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι ποια από τις δύο λογικές θα επικρατήσει στο Ιράν: η λογική της στρατιωτικής «αντίστασης» μέχρι τέλους ή η λογική της διαπραγμάτευσης, που επιχειρεί να διασώσει ό,τι μπορεί να διασωθεί από μια οικονομία και μια κοινωνία που εξαντλούνται.

Η στρατιωτική ηγεσία φαίνεται να επιλέγει την αντίθετη κατεύθυνση. Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν υιοθετήσει πιο επιθετικό δόγμα, με κινήσεις που σκοπεύουν να ενισχύσουν τη δυνατότητα διεξαγωγής του πολέμου σε «εχθρικό έδαφος».

Η οικονομική ασφυξία δεν οδηγεί υποχρεωτικά σε υποχώρηση. Μπορεί να ενισχύσει τους πιο αδιάλλακτους και να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτικοποίηση. Γι’ αυτό η παρέμβαση του Ιρανού προέδρου έχει ιδιαίτερη σημασία.

Σηματοδοτεί την αναγνώριση μιας σκληρής πραγματικότητας: κάποια στιγμή, ακόμη και για ένα καθεστώς που έχει μάθει να επιβιώνει υπό κυρώσεις, ο πόλεμος μπορεί να γίνει ακριβότερος από οποιονδήποτε συμβιβασμό.

Η Ουάσιγκτον, από την πλευρά της, ποντάρει στην οικονομική πίεση, θεωρώντας ότι αυτή μπορεί να πετύχει εκεί όπου απέτυχε παταγωδώς η στρατιωτική ισχύς.