Σχεδόν τριάμισι χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών, το ερώτημα για το κατά πόσο τα συστήματα ασφαλείας του ελληνικού σιδηροδρόμου λειτουργούν στην πράξη παραμένει ανοιχτό.

Σύμφωνα με την αντιπρόεδρο της Επιτροπής Αναφορών (PETI) της Ευρωβουλής, Dolors Montserrat μετα την τριήμερη επίσκεψη της Επιτροπής σε Αθήνα και Λάρισα δεν έχει ολοκληρωθεί η αδειοδότηση του ETCS, του συστήματος αυτόματης προστασίας των τρένων (σύστημα αυτόματης πέδησης), στον κεντρικό άξονα Αθήνα-Θεσσαλονίκη.

Η ισπανίδα ευρωβουλεύτρια τόνισε ότι μετά τις επαφές που είχε η αντιπροσωπεία της ευρωβουλής με τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), κατέγραψαν ότι το ETCS θα ολοκληρωθεί σε όλη την επικράτεια το 2030.

Η αποστολή πραγματοποιήθηκε μετά την αναφορά που υπέβαλε το 2024 ο Σύλλογος Πληγέντων του Δυστυχήματος των Τεμπών, θέτοντας ζητήματα σχετικά με τις μακροχρόνιες ελλείψεις στις σιδηροδρομικές υποδομές ασφαλείας, αλλά και τους μηχανισμούς λογοδοσίας.

Κατά τη συνέντευξη Τύπου στην Αθήνα, η αντιπρόεδρος της Επιτροπής Αναφορών (PETI) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Dolors Montserrat, εξέφρασε τα συλλυπητήριά της στις οικογένειες των θυμάτων, υπογραμμίζοντας ότι «τέτοια τραγικά γεγονότα δεν θα έπρεπε ποτέ να συμβαίνουν εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Όπως ανέφερε, στόχος της αποστολής ήταν να διαπιστωθεί εάν λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να αποτραπεί η επανάληψη αντίστοιχων ατυχημάτων στην Ελλάδα και την Ευρώπη.

Η ίδια ξεκαθάρισε, πάντως, ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή Αναφορών δεν αποτελούν δικαστική αρχή και δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τα ελληνικά δικαστήρια.

• Διαβάστε: Σύλλογος συγγενών θυμάτων Τεμπών / Έθεσε «προ των ευθυνών τους» τους ευρωβουλευτές της Επιτροπής Αναφορών

Τι συμβαίνει τελικά με το ETCS

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο σύστημα ETCS και στην πραγματική έκταση της λειτουργίας του στον ελληνικό σιδηρόδρομο.

Η Montserrat μετέφερε την ενημέρωση που έλαβε η αντιπροσωπεία από τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), σύμφωνα με την οποία το σύστημα έχει εγκατασταθεί στον κεντρικό άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, χωρίς ωστόσο να έχει τεθεί ακόμη σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία.

Σε διευκρινιστική ερώτηση για το αν το ETCS λειτουργεί ήδη στην πράξη, η αντιπρόεδρος της Επιτροπής Αναφορών ανέφερε ότι, σύμφωνα με τη ΡΑΣ, το σύστημα είναι «100% εγκατεστημένο και 75% λειτουργικό».

«Για τον βασικό άξονα, η ΡΑΣ είπε ότι το 50% βρίσκεται ήδη σε λειτουργία. Λοιπόν, το 50% συν το 25% βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, όχι μόνο έχουν εγκατασταθεί, αλλά είναι εγκατεστημένα κατά 100% και λειτουργικά κατά 75%», σημείωσε.

Το ζήτημα της πραγματικής λειτουργίας του ETCS είχε τεθεί και σε επιτροπή της Βουλής, όταν η βουλεύτρια του ΠΑΣΟΚ Μιλένα Αποστολάκη είχε ρωτήσει τον διευθύνοντα σύμβουλο των Σιδηροδρόμων Ελλάδας, Χρήστο Παληό, όχι για το πού έχει εγκατασταθεί το σύστημα, αλλά για το πού λειτουργεί πραγματικά.

Ο κ. Παληός είχε αρχικά αναφέρει ότι το ETCS «είναι εγκατεστημένο, λειτουργικό και αδειοδοτημένο» σε τμήματα του δικτύου. Όταν, όμως, επέμεινε στην ερώτηση για την πραγματική λειτουργία του, είχε απαντήσει: «Δεν λειτουργεί σήμερα το ETCS».

Με τα δεδομένα αυτά, παρότι το σύστημα είναι εγκατεστημένο στον κεντρικό άξονα, η κίνηση των συρμών φαίνεται να εξακολουθεί να στηρίζεται στη συμβατική ευθύνη των εταιρειών και των μηχανοδηγών.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ορισμένοι φάκελοι πιστοποίησης έχουν επιστραφεί από τη ΡΑΣ στον ΟΣΕ λόγω παρατηρήσεων, με τις απαιτούμενες διορθώσεις να καθυστερούν επί μήνες. Για ορισμένα τμήματα, μάλιστα, δεν έχουν κατατεθεί ακόμη πλήρεις φάκελοι ή δεν έχουν κατατεθεί καθόλου.

Οι ανησυχίες για τις υποδομές και τον χώρο του δυστυχήματος

Η αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξέφρασε παράλληλα «ανησυχίες» για την κατάσταση της σιδηροδρομικής υποδομής κατά τον χρόνο του δυστυχήματος, αλλά και για τη διαχείριση του χώρου της σύγκρουσης αμέσως μετά.

«Τέτοια τραγικά δυστυχήματα δεν θα έπρεπε ποτέ να συμβαίνουν εντός της ΕΕ. Ζητούμε να χυθεί άπλετο φως και να αποδοθούν ευθύνες. Αναγνωρίζουμε τις σοβαρές ανησυχίες για την κατάσταση της υποδομής κατά το ατύχημα, αλλά και για τη διαχείριση του τόπου αμέσως μετά, η οποία βρίσκεται πλέον υπό δικαστικό έλεγχο», ανέφερε η Montserrat.

Όπως σημείωσε, τα ζητήματα αυτά βρίσκονται πλέον υπό δικαστική αξιολόγηση από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, ενώ εξέφρασε την εμπιστοσύνη της στην ανεξαρτησία της ελληνικής Δικαιοσύνης και στην ικανότητά της να διερευνήσει τις συνθήκες και να αποδώσει τυχόν ευθύνες μέσω της δικαστικής διαδικασίας.

Στο περιθώριο της συνέντευξης επισημάνθηκε ακόμη ότι, με το νέο πλαίσιο του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, απαγορεύεται αυστηρά οποιαδήποτε παρέμβαση ή αλλοίωση στον τόπο ενός ατυχήματος χωρίς ρητή εντολή των δικαστικών αρχών και της αστυνομίας.

Οι επαφές της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας

Κατά τη διάρκεια της αποστολής, η αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συναντήθηκε με συγγενείς των θυμάτων και τον Σύλλογο Πληγέντων του Δυστυχήματος των Τεμπών, καθώς και με τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών και εκπροσώπους της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου.

Συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν επίσης με τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, τη διοίκηση του ΟΣΕ, τη Hellenic Train, συνδικαλιστικούς φορείς, τη ΡΑΣ και τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ.

Παράλληλα, η αντιπροσωπεία επισκέφθηκε το Κέντρο Ελέγχου Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας στη Λάρισα και το Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών, προκειμένου να εξετάσει από κοντά την εφαρμογή των μέτρων ασφαλείας και την κατάσταση των υποδομών.

Σε 3-4 μήνες η τελική έκθεση

Τα ευρήματα της αποστολής θα ενσωματωθούν στην τελική έκθεση της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί και να τεθεί προς ψήφιση μέσα στους επόμενους τρεις έως τέσσερις μήνες.

Σύμφωνα με τη Montserrat, το βασικό μήνυμα της έκθεσης θα είναι η ανάγκη για «ποτέ ξανά» μια αντίστοιχη τραγωδία, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.