Ένα απολιθωμένο κρανίο ρινόκερου ηλικίας περίπου 8 έως 8,5 εκατομμυρίων ετών έφερε στο φως η παλαιοντολογική έρευνα στο Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Σητείας, προσθέτοντας ένα ακόμη σημαντικό κεφάλαιο στην πανίδα που ζούσε στην Κρήτη κατά το Ανώτερο Μειόκαινο.

Το απολίθωμα ταυτοποιήθηκε ως Dihoplus pikermiensis, ένα είδος δίκερου ρινόκερου που έζησε στη Δυτική Ευρασία και αποτελεί χαρακτηριστικό εκπρόσωπο της λεγόμενης Πικερμικής Πανίδας.

Η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο έρευνας του καθηγητή Παλαιοντολογίας και Στρωματογραφίας Γιώργου Ηλιόπουλου και της ομάδας του Εργαστηρίου Παλαιοντολογίας και Στρωματογραφίας του Τμήματος Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, σε συνεργασία με το Γεωπάρκο και τον Δήμο Σητείας.

Το κρανίο που ξεχώρισε ανάμεσα στα απολιθωμένα οστά

Η νέα θέση απολιθωμάτων εντοπίστηκε τον περασμένο Μάρτιο, κατά τη διάρκεια παλαιοντολογικής επισκόπησης στις περιοχές Μαγαντζέ και Τραπεζά του Γεωπάρκου.

Ανάμεσα στα οστά που βρέθηκαν, οι ερευνητές εντόπισαν το κρανίο ενός μεγάλου θηλαστικού.

Το υλικό μεταφέρθηκε στο Πανεπιστήμιο Πατρών, όπου ακολούθησαν ο καθαρισμός, η συντήρηση και η επιστημονική εξέτασή του.

«Το υλικό μεταφέρθηκε στο εργαστήριο Παλαιοντολογίας και Στρωματογραφίας του τμήματος Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών όπου καθαρίστηκε και συντηρήθηκε, ενώ κατά τη μελέτη του έγινε προφανές ότι πρόκειται για κρανίο ρινόκερου», ανέφερε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Γιώργος Ηλιόπουλος.

Τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του κρανίου επέτρεψαν στη συνέχεια στους επιστήμονες να το αποδώσουν στο Dihoplus pikermiensis.

Πρόκειται για ρινόκερο με δύο κέρατα, απολιθώματα του οποίου έχουν εντοπιστεί και σε άλλες ελληνικές θέσεις της ίδιας γεωλογικής περιόδου, μεταξύ των οποίων και το Πικέρμι Αττικής, από το οποίο έχει πάρει την ονομασία της η Πικερμική Πανίδα.

Σύγχρονος του γιγάντιου δεινοθήριου της Σητείας

Σύμφωνα με τον καθηγητή, ο ρινόκερος της Σητείας είχε περίπου την ίδια ηλικία με το περίφημο γιγάντιο δεινοθήριο της Αγίας Φωτιάς, το Deinotherium proavum.

«Μάλιστα θα μπορούσαμε να πούμε ότι έχει την ίδια ηλικία με γιγάντιο δεινοθήριο της Αγίας Φωτιάς Σητείας (Deinotherium proavum) και συνεπώς η ηλικία του είναι 8 – 8,5 εκ. ετών», εξήγησε.

Η συγκεκριμένη ανακάλυψη ήταν ιδιαίτερα σημαντική και για έναν ακόμη λόγο: οι επιστήμονες ανέμεναν εδώ και καιρό ότι θα μπορούσαν να εντοπιστούν επιπλέον θηλαστικά του Μειόκαινου στην ευρύτερη περιοχή, όμως η θέση στην οποία βρέθηκε το νέο υλικό ήταν παράκτια, γεγονός που αποτέλεσε έκπληξη για την ερευνητική ομάδα.

Παλαιοντολογική ιστορία σχεδόν 300 εκατ. ετών

Το Γεωπάρκο της Σητείας διαθέτει ένα εξαιρετικά μεγάλο γεωλογικό και παλαιοντολογικό εύρος, καθώς τα ευρήματά του καλύπτουν ιστορία σχεδόν 300 εκατομμυρίων ετών.

Όπως εξήγησε ο Γιώργος Ηλιόπουλος, η διαδρομή αυτή εκτείνεται από τα φυτικά κατάλοιπα του Λιθανθρακοφόρου και τους Ρουδιστές του Κρητιδικού μέχρι το γιγάντιο δεινοθήριο του Μειόκαινου και τα νάνα ενδημικά θηλαστικά του Πλειστόκαινου.

Το νέο εύρημα ενισχύει πλέον σημαντικά και την παρουσία της περιοχής στον παλαιοντολογικό χάρτη του Ανώτερου Μειόκαινου.

«Η ανακάλυψη του κρανίου του Dihoplus pikermiensis ήρθε να επιβεβαιώσει τις προσδοκίες των παλαιοντολόγων, ότι η περιοχή του Γεωπάρκου Σητείας είναι μια περιοχή σημαντική και για τα ανωμειοκαινικά ευρήματα και με τις σχετικές επιστημονικές δημοσιεύσεις θα μπει στον παγκόσμιο επιστημονικό χάρτη ως μια περιοχή με μεγάλο παλαιοντολογικό ενδιαφέρον για το Ανώτερο Μειόκαινο», ανέφερε ο καθηγητής.

Προσδοκίες για νέα ευρήματα και ένα παλαιοντολογικό μουσείο

Η έρευνα πρόκειται να συνεχιστεί με τη στήριξη του Γεωπάρκου και του Δήμου Σητείας, καθώς οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό η ανακάλυψη του ρινόκερου να αποτελεί μόνο την αρχή.

Όπως σημείωσε ο Γιώργος Ηλιόπουλος, στόχος είναι οι επόμενες έρευνες να αποδώσουν και άλλα σημαντικά απολιθώματα, τα οποία θα μπορούσαν μελλοντικά να αποτελέσουν τη βάση για τη δημιουργία τοπικού παλαιοντολογικού μουσείου στη Σητεία.

Στην ανασκαφή και στη συντήρηση του Dihoplus pikermiensis, εκτός από τον Γιώργο Ηλιόπουλο που είχε την επιστημονική ευθύνη, συμμετείχαν οι Δρ. Πηνελόπη Παπαδοπούλου, Δρ. Ιρένα Παππά, η υποψήφια διδάκτορας Δήμητρα Βαλαβάνη, ο Μπενουά Φικάρ και ο Τόμας Μπερντ.