«Την τελευταία ημέρα του Αυγούστου, μια ομάδα Ελλήνων στρατιωτικών αξιωματούχων έφτασε στο Τελ Αβίβ, με επικεφαλής τον υποστράτηγο Ιωάννη Μπούρα, για να υπογράψει τη συμφωνία που θα εξελισσόταν σε μία από τις μεγαλύτερες συμφωνίες εξαγωγής αμυντικού εξοπλισμού στην ιστορία των δύο χωρών», γράφει σε ρεπορτάζ του το Politico.

H ηλεκτρονική εφημερίδα αναφέρει ότι η συμφωνία «αποτελεί το πιο πρόσφατο βήμα στην αναπτυσσόμενη σχέση μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και του ισραηλινού αμυντικού τομέα.

..η εξάρτηση εντείνεται, παρότι οι πολιτικές σχέσεις της Ευρώπης με το Ισραήλ γίνονται όλο και πιο τεταμένες. Οι πόλεμοι στη Γάζα και τον Λίβανο έχουν πυροδοτήσει εντάσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ισραήλ, παρά το γεγονός ότι οι κυβερνήσεις της Ένωσης έχουν καταστεί όλο και πιο εξαρτημένες από τη χώρα αυτή για κρίσιμα συστήματα — ωστόσο, αυτές οι διαμάχες δεν έχουν συμβάλει σημαντικά στην επιβράδυνση της συνεργασίας μεταξύ του αμυντικού τομέα του Ισραήλ και μεμονωμένων χωρών».

Παραβίαση των κανόνων για τις προμήθειες;

Το ρεπορτάζ θέτει το ερώτημα αν οι συμβάσεις αυτές παραβιάζουν τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις προμήθειες:

«Πολλές από τις δημόσιες συμβάσεις — συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής σύμβασης ύψους 3 δισ. ευρώ — ανατέθηκαν απευθείας σε ισραηλινές εταιρείες χωρίς να προκηρυχθεί διαγωνισμός, όπως προβλέπει η νομοθεσία της ΕΕ, σύμφωνα με τις προκηρύξεις των διαγωνισμών.

Οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις θεωρούν τον ανταγωνισμό ως τον κανόνα, ακόμη και στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. Οι άμεσες αναθέσεις επιτρέπονται μόνο σε περιορισμένες περιπτώσεις — για παράδειγμα, σε περιπτώσεις πραγματικής τεχνικής αποκλειστικότητας ή στενά καθορισμένων ζητημάτων εθνικής ασφάλειας.

”Οι διαδικασίες χωρίς διαγωνισμό αποτελούν εξαίρεση, βασίζονται σε αποδεικτικά στοιχεία και πρέπει να αιτιολογούνται με σαφήνεια”, δήλωσαν οι Annette Rosenkoetter και Andrea Pomana, εταίροι της δικηγορικής εταιρείας FPS Law στη Γερμανία, η οποία ειδικεύεται στις δημόσιες συμβάσεις και τις ευρωπαϊκές υποθέσεις».

• Διαβάστε: «Ασπίδα του Αχιλλέα» / Οι αντιδράσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης

Τα όπλα δοκιμάστηκαν στους Παλαιστίνιους

Το ρεπορτάζ αναφέρεται στις διαφορετικές αντιδράσεις για τις συμφωνίες. «Η Γαλλία έχει περιορίσει επανειλημμένα τη συμμετοχή της ισραηλινής κυβέρνησης σε μεγάλες εκθέσεις όπλων, ενώ η φινλανδική κυβέρνηση δέχτηκε κριτική τον Μάιο για τη συνδιοργάνωση ενός σεμιναρίου αμυντικής τεχνολογίας με το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας.

«Αν ο στόχος είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας και κυριαρχίας, τότε δεν μπορείς να αντικαταστήσεις έναν τύπο εξάρτησης (από τις ΗΠΑ-ΣΣ) με έναν άλλο» , δηλώνει η Λι Άντερσον,  Φινλανδή ευρωβουλευτής της Αριστεράς.

Η Άντερσον επισήμανε επίσης τον τρόπο με τον οποίο ορισμένες ισραηλινές εταιρείες ασφαλείας προωθούν τα προϊόντα τους. Δοκιμασμένα σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες — σε ορισμένες περιπτώσεις, εναντίον Παλαιστινίων που ζουν υπό ισραηλινή κατοχή.

«Πρέπει να είναι σαφές ότι δεν εμπλεκόμαστε σε εμπόριο όπλων ή αμυντική συνεργασία με έναν παράγοντα που έχει επανειλημμένα διαπιστωθεί από διάφορους θεσμούς ότι παραβιάζει και αγνοεί τους πιο θεμελιώδεις κανόνες και αρχές του διεθνούς δικαίου», επισήμανε η ευρωβουλευτής στο ρεπορτάζ.

Η Χάνα Νέουμαν, Γερμανίδα βουλευτής του κόμματος των Πρασίνων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες κινδυνεύουν να αποδυναμωθούν γεωπολιτικά.

«Όσο περισσότερο οι κυβερνήσεις βασίζονται στο Ισραήλ, τόσο πιο δύσκολο θα γίνεται να επιβάλλουν κόστος στην εξωτερική πολιτική του…Θα προτιμούσα οι γερμανικοί πόροι και η πολιτική ενέργεια να κατευθυνθούν προς την ενίσχυση της αυτονομίας της Ευρώπης».

Αγοράζουμε όπλα ή συνείδηση;

Από την πλευρά του ο Νίκλας Χερμπστ, Γερμανός βουλευτής του κεντροδεξιού ΕΛΚ δηλώνει ότι το Ισραήλ προσφέρει ό,τι λείπει από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ειδικά όσον αφορά τις απειλές στον τομέα της κυβερνοασφάλειας και της αεροπορικής άμυνας.

Όσον αφορά τις επικρίσεις ότι η Ευρώπη χρησιμοποιεί τεχνολογία που έχει δοκιμαστεί σε Παλαιστινίους, σημείωσε ότι οι κυβερνήσεις επενδύουν κυρίως σε «πολύ εξειδικευμένο λογισμικό και συστοιχίες αισθητήρων» που προορίζονται για αμυντική χρήση.

«Το ερώτημα είναι: τι θέλουμε να αγοράσουμε;», λέει στο ρεπορτάζ «Θέλουμε να αγοράσουμε καλή συνείδηση ή θέλουμε να αγοράσουμε αμυντικά προϊόντα;»

Ο πηγαίος κώδικας

Το Politico αναφέρεται και στον πηγαίο κώδικα (το βασικό σύστημα λειτουργίας) της «Ασπίδας του Αχιλλέα», παρουσιάζοντας τη δήλωση του υπουργού Άμυνας Νίκος Δένδια τον Ιούλιο: «Το να γίνουμε “όμηροι”, ακόμη και της πιο φιλικής ξένης χώρας ή συμμάχου, είναι απολύτως αδύνατο».

Είναι γνωστό όμως ότι σε συνέντευξη που έδωσε την περασμένη Κυριακή ο διευθυντής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Αμυνας του ισραηλινού υπουργείου Αμυνας Μοσέ Πατέλ, δήλωσε ότι ο κώδικας θα παραμείνει υπό τον έλεγχο του Ισραήλ.

Στον απόηχο της δήλωσης, το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι ο πηγαίος κώδικας του λογισμικού διοίκησης και ελέγχου (C2) θα αναπτυχθεί από ελληνικές εταιρείες και θα παραμείνει υπό ελληνικό έλεγχο, καθησυχάζοντας τις ανησυχίες που είχαν εγείρει τα κόμματα της αντιπολίτευσης τις προηγούμενες ημέρες.

Το «σουρωτήρι»

Εμένα από τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά, είναι η αποτελεσματικότητα της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Στη συνέντευξη τύπου της Κυριακής στη ΔΕΘ, ο κ. Μητσοτάκης παρέπεμψε στο υπουργείο Αμυνας για την επιλογή του συστήματος, χωρίς να εγγυηθεί την αποτελεσματικότητα του:

Ερώτηση του Ριζοσπάστη: μιλάτε για έναν υπερσύγχρονο θόλο, ο οποίος, όμως, είδαμε -και έγραψαν διεθνή μέσα ενημέρωσης- ότι έγινε «σουρωτήρι» στο Ισραήλ από τους αντιπάλους πυραύλους και τα drones.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Προφανώς, σε μία εποχή όπου ένα μεγάλο κομμάτι της απειλής έναντι μιας χώρας έρχεται από βαλλιστικούς πυραύλους αλλά και από drones, η Ελλάδα χρειάζεται ένα προχωρημένο σύστημα αεράμυνας.

..Το αν έγινε «σουρωτήρι» ο θόλος, επιτρέψτε μου να έχω μια τελείως διαφορετική ερμηνεία για την τεχνολογική υπεροχή την οποία έχει το Ισραήλ στα ζητήματα αυτά.

Αλλά πάλι, επαναλαμβάνω, δεν είναι δική μας αυτή η απόφαση. Αυτό μας εισηγήθηκαν οι ειδικοί του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και αυτό κάναμε».