Μην χάσετε, αν δεν το έχετε δει ήδη, το ντοκιμαντέρ που παρουσιάζει το TVXS αυτό το Σαββατοκύριακο για τους φίλους και τις φίλες του. Αφορά μια θαρραλέα Κούρδισσα που βρίσκεται σήμερα στην Ελβετία, τραυματισμένη από τον πόλεμο στη Συρία.

Κάνουμε μια διεθνή εκστρατεία για να παραμείνει στη Ελβετία, αντί να σταλεί στην ελληνική κόλαση, που ονομάζεται «προσφυγικές δομές.

Ακολουθεί η επιστολή που έστειλα:

Προς τις Ελβετικές Αρχές Ασύλου / Το αρμόδιο Δικαστήριο

Θέμα: Επιστολή υποστήριξης της αίτησης ασύλου της κυρίας Naslin Mustafa

Αξιότιμες κυρίες, Αξιότιμοι κύριοι,

Γράφω προς υποστήριξη της υπόθεσης της κυρίας Naslin Mustafa, γνωστής με το πολεμικό της όνομα Commander Arian. Η κυρία Mustafa βρίσκεται σήμερα στην Ελβετία, όπου αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να μεταφερθεί στην Ελλάδα.

Είμαι δημοσιογράφος και δημιουργός ντοκιμαντέρ και πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Τον Νοέμβριο του 2018 διοργάνωσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες εκδήλωση αφιερωμένη στην κατάσταση στη Ροζάβα και στην ιστορία της Naslin Mustafa.

Στην εκδήλωση παρουσιάστηκε το ντοκιμαντέρ Commander Arian, σε σκηνοθεσία της Alba Sotorra, στο οποίο η Naslin Mustafa συμμετείχε διαδικτυακά. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο ευρωβουλευτής Josep-Maria Terricabras, η ευρωβουλευτής των Εργατικών Julie Ward και ο Dirk Campbell, ο γιος του οποίου, ένας νεαρός Βρετανός εθελοντής των YPJ, είχε σκοτωθεί στη Συρία.

Μέσα από αυτή την εκδήλωση και τη μετέπειτα ενασχόλησή μου με το συγκεκριμένο θέμα, γνώρισα την προσωπική ιστορία της κυρίας Mustafa και τις συνθήκες που οδήγησαν στο να γίνει διεθνώς γνωστή ως Commander Arian. Ως εκ τούτου, έχω άμεση γνώση του δημόσιου προφίλ της και της σημασίας της υπόθεσής της.

Κατανοώ ότι το ζήτημα που βρίσκεται σήμερα ενώπιον των ελβετικών αρχών δεν είναι εάν η κυρία Mustafa θα πρέπει να επιστρέψει στη Συρία, αλλά εάν θα πρέπει να μεταφερθεί στην Ελλάδα, όπου είχε προηγουμένως καταγραφεί και υποβληθεί σε λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, προκειμένου να ακολουθήσει εκεί τη διαδικασία εξέτασης της αίτησης ασύλου της.

Σε σχέση με αυτό το συγκεκριμένο ζήτημα θα ήθελα να εκφράσω τη σοβαρή ανησυχία μου.

Η κυρία Mustafa αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας που απαιτούν κατάλληλη ιατρική φροντίδα και, κυρίως, συνθήκες υγιεινής και υγειονομικής προστασίας. Από όσο γνωρίζω, αυτά δεν αποτελούν απλώς ζητήματα άνεσης ή προσωπικής προτίμησης. Πρόκειται για αναγκαίες προϋποθέσεις για την προστασία της υγείας της και για να μπορέσει να λάβει την κατάλληλη θεραπεία.

Η ανησυχία αυτή πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των τεκμηριωμένων συνθηκών που επικρατούν σε σειρά δομών υποδοχής και κράτησης αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα.

Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία για τη χώρα, από το European Council on Refugees and Exiles (ECRE) και το Greek Council for Refugees, καταγράφουν σοβαρές και συνεχιζόμενες ελλείψεις στις ελληνικές δομές κράτησης.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται συνθήκες που προσομοιάζουν σε φυλακές, υπερπληθυσμός, ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής, ανεπαρκής παροχή βασικών ειδών υγιεινής και ανεπαρκής πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη. Η ίδια έκθεση καταγράφει επίσης σημαντικές ελλείψεις σε ιατρικό προσωπικό στις δομές κράτησης μεταναστών στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Ενδεικτικά, όσον αφορά την Ειδική Δομή Κράτησης στη Σιντική, στην περιοχή των Σερρών, το Greek Council for Refugees έχει καταγράψει προβλήματα όπως ανεπαρκή πρόσβαση σε τρόφιμα, ανθυγιεινές συνθήκες, καθυστερημένη ή ανεπαρκή ιατρική φροντίδα, υπερπληθυσμό, υπερβολικά αστυνομικά μέτρα, ψυχολογική πίεση και εκφοβισμό.

Οι ανησυχίες αυτές ήταν τόσο σοβαρές ώστε η οργάνωση υπέβαλε σχετική καταγγελία για τη συγκεκριμένη δομή στον Συνήγορο του Πολίτη.

Η κατάσταση έχει επίσης επανειλημμένα οδηγήσει σε σοβαρές αναταραχές. Στις 22 Αυγούστου 2026 σημειώθηκε σοβαρό περιστατικό στη δομή. Σύμφωνα με την Ελληνική Αστυνομία, περίπου σαράντα κρατούμενοι διέφυγαν αφού παραβιάστηκε τμήμα της περίφραξης, ενώ πέντε άνθρωποι τραυματίστηκαν και μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο. Το περιστατικό περιλάμβανε συγκρούσεις με την αστυνομία και εκτεταμένες ζημιές στη δομή.

Τα περιστατικά αυτά δεν θα πρέπει να εξετάζονται μεμονωμένα. Καταδεικνύουν το εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον στο οποίο μπορεί να βρεθούν άνθρωποι που φιλοξενούνται ή κρατούνται σε κλειστές δομές μεταναστευτικού χαρακτήρα στην Ελλάδα.

Ευρύτερα, πρόσφατες ευρωπαϊκές και διεθνείς διαπιστώσεις έχουν εκφράσει συνεχιζόμενες ανησυχίες σχετικά με τις συνθήκες υποδοχής και την πρόσβαση των αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα στην υγειονομική περίθαλψη.

Τον Μάρτιο του 2026, το Τμήμα Εκτέλεσης των Αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του Συμβουλίου της Ευρώπης είχε συζητήσεις με τις ελληνικές αρχές, ειδικά για τις συνθήκες υποδοχής, την πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη και τη μεταχείριση των ευάλωτων ατόμων, καθώς και για την έλλειψη αποτελεσματικού ένδικου μέσου σχετικά με τις ανεπαρκείς συνθήκες υποδοχής και τις καθυστερήσεις στην παροχή ιατρικής φροντίδας.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει επίσης επανειλημμένα τονίσει ότι οι αιτούντες άσυλο αποτελούν ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα που χρήζει ειδικής προστασίας και ότι οι συνθήκες υποδοχής τους πρέπει να είναι συμβατές με τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Σε απόφαση που κοινοποιήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2026, το Δικαστήριο διαπίστωσε παραβιάσεις του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σχετικά με τις συνθήκες υποδοχής και διαβίωσης αιτούντων άσυλο σε διάφορες δομές στην Ελλάδα.

Οι διαπιστώσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση της κυρίας Mustafa, καθώς η κατάστασή της περιλαμβάνει συγκεκριμένες ανάγκες ιατρικής φροντίδας και υγιεινής.

Δεν είμαι γιατρός και δεν επιδιώκω να προβώ σε ιατρική αξιολόγηση της κυρίας Mustafa. Ούτε υποστηρίζω ότι μπορώ να αποφασίσω το νομικό ζήτημα σχετικά με το ποια χώρα είναι υπεύθυνη για την εξέταση της αίτησης ασύλου της. Σκοπός μου είναι, αντίθετα, να επιστήσω την προσοχή, με βάση την προσωπική μου εμπειρία και γνώση της υπόθεσής της, στην ιδιαίτερη ευαλωτότητα ενός ανθρώπου που χρειάζεται επαρκή ιατρική φροντίδα και συνθήκες υγιεινής, καθώς και στις τεκμηριωμένες ελλείψεις του περιβάλλοντος στο οποίο ενδέχεται να μεταφερθεί.

Κατά την άποψή μου, επομένως, το ζήτημα της μεταφοράς της κυρίας Mustafa στην Ελλάδα δεν μπορεί να εξεταστεί αποκλειστικά με βάση το γεγονός ότι είχε προηγουμένως καταγραφεί και υποβληθεί σε λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων εκεί. Πρέπει να ληφθούν επίσης υπόψη οι ατομικές της συνθήκες, συμπεριλαμβανομένης της κατάστασης της υγείας της και της ανάγκης της για κατάλληλες συνθήκες ιατρικής περίθαλψης και υγιεινής.

Η μεταφορά της σε ελληνική δομή υποδοχής ή κράτησης, όπου δεν μπορούν να διασφαλιστούν με επάρκεια οι κατάλληλες συνθήκες υγιεινής, οι υγειονομικές συνθήκες και η έγκαιρη ιατρική φροντίδα, θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για την υγεία και την ευημερία της.

Ως εκ τούτου, ζητώ με σεβασμό από τις ελβετικές αρχές και το αρμόδιο δικαστήριο να εξετάσουν προσεκτικά τις ιδιαίτερες συνθήκες της κυρίας Mustafa πριν διατάξουν ή επιτρέψουν τη μεταφορά της στην Ελλάδα και, ειδικότερα, να εξετάσουν κατά πόσο οι συνθήκες υποδοχής και ιατρικής περίθαλψης που θα είναι πράγματι διαθέσιμες σε αυτήν εκεί θα είναι συμβατές με τις ανάγκες της υγείας της και με τα απαιτούμενα πρότυπα μεταχείρισης ενός ευάλωτου αιτούντος άσυλο.

Παραμένω στη διάθεσή σας για να παράσχω οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία σχετικά με την εκδήλωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το ντοκιμαντέρ Commander Arian και τη δική μου ενασχόληση με την υπόθεση της κυρίας Mustafa. Υποβάλλω επίσης τις διαδικτυακές πηγές με περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση στην Ελλάδα.

Με εκτίμηση,

Στέλιος Κούλογλου, Πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Δημοσιογράφος και δημιουργός ντοκιμαντέρ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Πηγές και τεκμηρίωση σχετικά με τις συνθήκες υποδοχής και κράτησης στην Ελλάδα

Οι ακόλουθες πηγές υποβάλλονται προς υποστήριξη των ανησυχιών που εκφράζονται στην επισυναπτόμενη επιστολή σχετικά με τις συνθήκες που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι αιτούντες άσυλο στην Ελλάδα, ιδίως σε κλειστές δομές και δομές κράτησης ενόψει απομάκρυνσης.

1. European Council on Refugees and Exiles (ECRE) / Asylum Information Database (AIDA)

Greece – Conditions in Detention Facilities
Ενημερώθηκε στις 30 Ιουλίου 2026

Η έκθεση, η οποία εκπονήθηκε από το Greek Council for Refugees για την Asylum Information Database, αναφέρει ότι οι συνθήκες κράτησης υπηκόων τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των αιτούντων άσυλο, δεν ανταποκρίνονται στα βασικά πρότυπα στην Ελλάδα.

Μεταξύ των προβλημάτων που καταγράφονται περιλαμβάνονται η ανεπαρκής υγιεινή, η ανεπαρκής παροχή βασικών ειδών, η ανεπαρκής πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη και η έλλειψη ιατρικού προσωπικού.

Ειδικότερα για την Ειδική Δομή Κράτησης της Σιντικής στις Σέρρες, η έκθεση καταγράφει καταγγελία που υπέβαλε το Greek Council for Refugees στον Συνήγορο του Πολίτη τον Νοέμβριο του 2025 σχετικά με:

• ανεπαρκή πρόσβαση σε τρόφιμα,
• ανθυγιεινές συνθήκες,
• καθυστερημένη ή ανεπαρκή ιατρική φροντίδα,
• υπερπληθυσμό,
• υπερβολικά αστυνομικά μέτρα,
• ψυχολογική πίεση και εκφοβισμό.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι η έλλειψη υγιεινής, σε συνδυασμό με τις ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης και τις ελλείψεις σε ιατρικούς πόρους, έχει αναγνωριστεί ως ζήτημα δημόσιας υγείας.

Πηγή: European Council on Refugees and Exiles / Asylum Information Database, Greece – Conditions in detention facilities, ενημερωμένη στις 30 Ιουλίου 2026.

2. Greek Council for Refugees

«Completely unacceptable detention conditions at the Corinth Pre-Removal Detention Centre and the Special Detention Facility in Sintiki»
Μάιος 2026

Το Greek Council for Refugees κατέγραψε σοβαρά προβλήματα στην Ειδική Δομή Κράτησης της Σιντικής στις Σέρρες, μεταξύ άλλων ότι άνθρωποι κοιμούνταν πάνω σε κουβέρτες στο πάτωμα κοντέινερ και ότι υπήρχαν αναφορές πως αντιστοιχούσαν μόλις τέσσερις τουαλέτες σε περίπου 750 ανθρώπους.

Η οργάνωση κατέγραψε επίσης καταγγελίες για λεκτική και σωματική βία.

Η ίδια δημοσίευση καταγράφει σοβαρά προβλήματα υγιεινής και υγείας στη δομή κράτησης της Κορίνθου, μεταξύ άλλων βρώμικες τουαλέτες και ντους, σκισμένα και βρώμικα στρώματα, κλιματιστικά που δεν λειτουργούσαν, έλλειψη ζεστού νερού για το μπάνιο, ελλείψεις σε σαπούνι και αναφορές για δερματικές παθήσεις.

Το Greek Council for Refugees παραπέμπει επίσης σε προηγούμενες διαπιστώσεις ευρωπαϊκών μηχανισμών παρακολούθησης σχετικά με την ακαταλληλότητα των ελληνικών προαναχωρησιακών κέντρων κράτησης για παρατεταμένη κράτηση.

Πηγή: Greek Council for Refugees, News from the Field – May 2026.

3. Συνήγορος του Πολίτη – διαπιστώσεις σχετικά με τη Σιντική

Ο Συνήγορος του Πολίτη εξέτασε τις συνθήκες στη δομή της Σιντικής, έπειτα από καταγγελία σχετικά με την παρατεταμένη κράτηση υπηκόου τρίτης χώρας.

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε το Greek Council for Refugees, ο Συνήγορος διαπίστωσε ότι η δομή βρίσκεται σε απομακρυσμένη περιοχή, μακριά από κατοικημένες περιοχές και χωρίς σύνδεση με δίκτυα αποχέτευσης ή ύδρευσης. Ο Συνήγορος κατέγραψε επίσης πολυάριθμα ιατρικά περιστατικά κατά τη διάρκεια επιτόπιας αυτοψίας, καθώς και επανειλημμένες καταγγελίες κρατουμένων σχετικά με την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Ο Συνήγορος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Δομή Φιλοξενίας και η Προαναχωρησιακή Δομή Κράτησης της Σιντικής δεν μπορούν να θεωρηθούν κατάλληλες εγκαταστάσεις για φιλοξενία ή κράτηση για περιόδους που υπερβαίνουν μερικές ημέρες και ζήτησε να εξεταστεί η μεταφορά των φιλοξενούμενων και των κρατουμένων σε άλλες δομές.

Πηγή: Greek Council for Refugees, News from the Field – June 2026, σχετικά με τα ευρήματα του Συνηγόρου του Πολίτη.

4. Συμβούλιο της Ευρώπης – πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη και συνθήκες υποδοχής

Στις 19 Μαρτίου 2026, το Τμήμα Εκτέλεσης των Αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου πραγματοποίησε τεχνική συνάντηση με το ελληνικό Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου σχετικά με τις συνθήκες υποδοχής των αιτούντων άσυλο.

Οι συζητήσεις αφορούσαν ειδικότερα την πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη, τη μεταχείριση των ευάλωτων ατόμων και την απουσία αποτελεσματικού ένδικου μέσου σχετικά με τις ανεπαρκείς συνθήκες υποδοχής, συμπεριλαμβανομένων των καθυστερήσεων στην παροχή ιατρικής περίθαλψης.

Η συνάντηση ακολούθησε αποστολή του Συμβουλίου της Ευρώπης στην Ελλάδα τον Απρίλιο του 2025 και προηγούμενη εξέταση των ζητημάτων αυτών από την Επιτροπή Υπουργών.

Πηγή: Council of Europe, Department for the Execution of Judgments, Greece: Meeting with the Ministry of Migration and Asylum of Greece on reception conditions of asylum seekers and the lack of an effective remedy, 1 Απριλίου 2026.

5. Περιστατικά στη δομή της Σιντικής – Αύγουστος και Σεπτέμβριος 2026

Οι συνθήκες στη δομή της Σιντικής έχουν επίσης συνοδευτεί από επανειλημμένα περιστατικά σοβαρών αναταραχών.

Στις 22 Αυγούστου 2026 σημειώθηκαν σοβαρά επεισόδια στη δομή των Σερρών, με συγκρούσεις μεταξύ κρατουμένων και αστυνομικών, ζημιές στις εγκαταστάσεις και αποδράσεις από το κέντρο. Το περιστατικό είχε ως αποτέλεσμα τραυματισμούς και εκτεταμένη αστυνομική επέμβαση.

Στις 26 Αυγούστου, 23 άτομα που συνελήφθησαν σε σχέση με τα επεισόδια οδηγήθηκαν ενώπιον των δικαστηρίων στις Σέρρες και στη συνέχεια επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης.

Στις 2 Σεπτεμβρίου 2026 σημειώθηκε νέο περιστατικό στη δομή της Σιντικής, κατά το οποίο κρατούμενοι πέταξαν πέτρες εναντίον αστυνομικών και προκάλεσαν ζημιές σε αστυνομικό όχημα.

Τα περιστατικά αυτά καταδεικνύουν την ιδιαίτερα τεταμένη κατάσταση που επικρατεί στη δομή.

Πηγές:

• ERT News, Serres: Serious incidents at Sintiki facility – clashes with police and extensive damage, 23 Αυγούστου 2026.
• ERT News, Serres: Trial begins for 23 people arrested following incidents at Sintiki facility, 26 Αυγούστου 2026.
• ERT News, Serres: New incident at Sintiki facility – stones thrown at police, 2 Σεπτεμβρίου 2026.

6. Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2026, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κοινοποίησε την απόφασή του στην υπόθεση A.M. and Others v. Greece, σχετικά με προσφυγές βάσει του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που αφορούσαν τις συνθήκες υποδοχής και διαβίωσης αιτούντων άσυλο στην Ελλάδα.

Η υπόθεση αφορούσε, μεταξύ άλλων, τον υπερπληθυσμό και την ανεπαρκή πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υγιεινής, ηλεκτρικό ρεύμα και πόσιμο νερό, μεταξύ άλλων και σε περιπτώσεις ιδιαίτερα ευάλωτων αιτούντων.

Η απόφαση εντάσσεται στη γενικότερη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με την υποχρέωση των κρατών να εξασφαλίζουν ότι οι αιτούντες άσυλο φιλοξενούνται σε συνθήκες συμβατές με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και το άρθρο 3 της Σύμβασης.

Πηγή: European Court of Human Rights, A.M. and Others v. Greece, απόφαση κοινοποιηθείσα στις 24 Σεπτεμβρίου 2026.