Ενώ το κουρδικό πρόβλημα παραμένει, από το 1925, το σημαντικότερο πολιτικό θέμα για το τουρκικό κράτος και την τουρκική κοινωνία, ενώ η κοινοβουλευτική επιτροπή συνεχίζει τις ατέλειωτες συνεδριάσεις της για να ακούσει τους διάφορους παράγοντες της διαμάχης, ενώ ολόκληρος ο πληθυσμός, και ιδίως οι Κούρδοι, επιθυμούν να ενημερωθούν για τις μυστικές διαπραγματεύσεις μεταξύ του Αμπντουλάχ Οτσαλάν και των εκπροσώπων του τουρκικού κράτους, ένα βιβλίο που εκδόθηκε πρόσφατα από δύο Κούρδους ακαδημαϊκούς του Ιράν, προτείνει μια κριτική για τις πολιτικές του Κούρδου ηγέτη Οτσαλάν.

Στο βιβλίο (*) οι Καμάλ Σολεϊμάνι και Μπεχρούζ Σοτζάι αναλύουν τα βιβλία, τις δηλώσεις και τις συνεντεύξεις του Οτσαλάν που δημοσιεύτηκαν πριν και μετά τη φυλάκισή του (1999). Οι δύο ακαδημαϊκοί επικεντρώνονται κυρίως σε τέσσερα θέματα: το έθνος-κράτος, το τουρκικό Εθνικό Σύμφωνο (Misak-i Milli), την κουρδική γλώσσα ως κοινωνικοπολιτικό παράγοντα και την κουρδοτουρκική αδελφοσύνη.

Σύμφωνα με τους δύο ακαδημαϊκούς, έχει σημειωθεί μεγάλη αλλαγή στις πολιτικές και τις αναλύσεις του Οτσαλάν από τη φυλάκισή του το 1999. Οι συγγραφείς συγκρίνουν τα γραπτά και τις δηλώσεις του προέδρου του PKK και πιστεύουν ότι ο Οτσαλάν πλησιάζει όλο και περισσότερο τις επίσημες θέσεις του τουρκικού κράτους.

Ο Οτσαλάν δεν υποστηρίζει πλέον την αυτοδιάθεση ή τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου κουρδικού κράτους, αλλά προτείνει «τη δημοκρατική ένταξη του κουρδικού πληθυσμού στο τουρκικό κράτος». Ο Πρόεδρος του PKK «αναγνωρίζει πλέον τη νομιμότητα και τη νομιμότητα του τουρκικού κράτους και δεν αντιτίθεται πλέον στον ενιαίο χαρακτήρα της Τουρκικής Δημοκρατίας», διαπιστώνουν οι Soleimani και Shojai.

Ο Οτσαλάν, σύμφωνα με τους δύο συγγραφείς, δεν υπερασπίζεται πλέον «τη μητρική κουρδική γλώσσα και την επίσημη αναγνώρισή της από την Άγκυρα», αλλά ζητά απλώς «την εκμάθηση της κουρδικής γλώσσας, μιας τοπικής γλώσσας, σε ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα».

Σύμφωνα με τους συγγραφείς του βιβλίου, υπάρχουν τουλάχιστον πέντε πιθανές εξηγήσεις για αυτή την πολιτική αλλαγή πορείας.

1- Το κοινό του Οτσαλάν έχει αλλάξει, δηλαδή ενώ παλαιότερα απευθυνόταν στους Κούρδους, τώρα μιλάει στους Τούρκους αξιωματούχους που επισκέπτονται συχνά τη φυλακή του νησιού Ιμράλι (Μαρμαρά).

2- Περίμενε μια πολύ καλή απόφαση για την αίτησή του ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ- Στρασβούργο), αλλά απογοητεύτηκε.

3- Ο Οτσαλάν, μετά τις συνομιλίες στο Ιμράλι κυρίως με τους υπεύθυνους των υπηρεσιών πληροφοριών, υιοθέτησε τις θέσεις των Τούρκων αξιωματούχων.

4- Ή όλα αυτά τα κείμενα, όλες αυτές οι δηλώσεις δεν έχουν συνταχθεί από τον Οτσαλάν, αλλά από κάποιον άλλο.

5- Είναι πιθανό η ψυχική και πνευματική υγεία του Οτσαλάν να μην είναι σε πολύ καλή κατάσταση.

Αυτό το βιβλίο ενδέχεται να προκαλέσει μεγάλη συζήτηση, ιδίως στον κουρδικό κόσμο της Τουρκίας. Διότι η κριτική του PKK, την οποία μόνο ο Οτσαλάν έχει το προνόμιο και το μονοπώλιο να ασκεί, είναι μια επικίνδυνη πρωτοβουλία. Αρκετοί πρώην υπεύθυνοι ή ακτιβιστές του PKK που είχαν επικρίνει τον Οτσαλάν ή το PKK, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, εξοντώθηκαν φυσικά ή πολιτικά. Ο Σουλεϊμάνι, σήμερα καθηγητής στο Μεξικό, έχει δεχτεί πολλές φορές απειλές ότι είναι πράκτορας του τουρκικού κράτους ή ακόμα και απειλές θανάτου από χρήστες του διαδικτύου που είναι κοντά στον Οτσαλάν.

Επιπλέον, αν και γράφτηκε πριν από την τελευταία πρωτοβουλία του Προέδρου Μπαχτσελί (ακροδεξιά, σύμμαχος του Ερντογάν), το βιβλίο αυτό είχε γενικά προβλέψει την πορεία των σχέσεων μεταξύ του Οτσαλάν και της Άγκυρας. Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης παρατηρούν ότι υπάρχει πολύ καλή σχέση μεταξύ Οτσαλάν και Μπαχτσελί. Το καθεστώς, στο όνομα της «Τουρκίας χωρίς τρομοκρατία», και ο Οτσαλάν, στο όνομα της «ειρήνης και της κοινωνικής δημοκρατίας», ακολουθούν μια διαδικασία που δεν είναι πολύ διαφανής και της οποίας κανείς δεν γνωρίζει την πορεία, ούτε τα αποτελέσματα.

(*) «Το κουρδικό παράδοξο της απάτριδας (Statelessness στα αγγλικά) – Οι στρατηγικές του Οτσαλάν για τον συνομοσπονδιασμό και την τουρκοποίηση» (Να γίνεις μέρος της Τουρκίας, να προσαρμοστείς στην Τουρκία) (Palgrave Macmillan, Ελβετία, 2025, πρωτότυπη έκδοση στα αγγλικά/ Μετάφραση στα τουρκικά που εκδόθηκε από τον DOZ, Κωνσταντινούπολη, 2025).)