Αυτές τις ημέρες, διαβάζοντας τις εφημερίδες, παρακολουθώντας το Διαδίκτυο και βλέποντας τηλεοπτικές εκπομπές, αρκετοί πολίτες από κάθε γωνιά του κόσμου θυμούνται τη διάσημη ρήση του Αμερικανού γερουσιαστή από την Καλιφόρνια Χάιραμ Τζόνσον (1866-1945):

«Το πρώτο θύμα σε καιρό πολέμου είναι η αλήθεια».

Πράγματι, στα μέσα ενημέρωσης μπορεί κανείς να διαβάσει πληροφορίες που είναι ακριβώς αντίθετες μεταξύ τους· και μάλιστα τις περισσότερες φορές πρόκειται για ασαφείς πληροφορίες, προπαγάνδα και απόψεις των οποίων το περιεχόμενο ποικίλλει ανάλογα με την πηγή τους.

Στην Τουρκία, όπως παντού, η κοινή γνώμη, οι ηγέτες, τα μέσα ενημέρωσης αλλά ακόμη και οι θαμώνες των καφενείων ασχολούνται μόνο με την αμερικανοϊσραηλινή επέμβαση εναντίον του Ιράν. Τα 534 χιλιόμετρα κοινών συνόρων μεταξύ των δύο χωρών από το 1639, καθώς και περίπου 100.000 πολίτες του Ιράν που διαμένουν νόμιμα στην Ανατολία, υποχρεώνουν την Τουρκία και τους Τούρκους να είναι πάντοτε ενημερωμένοι για όσα συμβαίνουν στον γείτονα.

Απέναντι στον κίνδυνο ενός νέου κύματος μετανάστευσης από το Ιράν, η Άγκυρα έχει ήδη κλείσει τα συνοριακά περάσματα. Όμως, όπως όλοι γνωρίζουν, οι άνθρωποι που φεύγουν από τον πόλεμο —και μάλιστα χωρίς διαβατήριο— δεν χρησιμοποιούν τα συνοριακά φυλάκια. Δεν αγαπούν ιδιαίτερα όλες αυτές τις γραφειοκρατικές διαδικασίες των αστυνομικών και των τελωνειακών.

Με την αύξηση της τιμής του πετρελαίου —και κατά συνέπεια όλων των άλλων προϊόντων— ολόκληρος ο πληθυσμός υποφέρει ακόμη περισσότερο από το αυξημένο κόστος ζωής.

Οι Κούρδοι, αυτόχθονες πληθυσμοί και στις δύο παραμεθόριες περιοχές, αποτελούν σήμερα το βασικό θέμα των συζητήσεων:

– Μπορούν η Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ να εξοπλίσουν και να κινητοποιήσουν τους Κούρδους (του Ιράν, του Ιράκ, της Συρίας ακόμη και της Τουρκίας) για να ανατρέψουν πλήρως το καθεστώς των μουλάδων;
– Αν οι Κούρδοι των τεσσάρων χωρών ενωθούν, κινδυνεύουν αυτά τα τέσσερα κράτη να διαλυθούν;

Οι απαντήσεις ποικίλλουν και γεννούν νέα ερωτήματα.

Η Άγκυρα έχει μια ιδιαίτερη θέση, καθώς είναι η μόνη μουσουλμανική πρωτεύουσα που είναι μέλος του ΝΑΤΟ και ταυτόχρονα γείτονας του Ιράν. Το καθεστώς του Ερντογάν, που επαινείται συχνά από τον Τραμπ, διατηρεί σχέσεις αγάπης και μίσους με το Ιράν. Μια σημαντική πλειοψηφία των Τούρκων απεχθάνεται τους μουλάδες· οι σουνίτες Τούρκοι είναι εκ φύσεως αντίθετοι προς τους σιίτες της Τεχεράνης, ενώ και οι κοσμικοί Τούρκοι είναι επίσης αντιμουλαδικοί.

Η πρόσφατη πτώση στο τουρκικό έδαφος ενός βαλλιστικού πυραύλου ιρανικής προέλευσης, κοντά στο διυλιστήριο του Τζεϊχάν (Μεσόγειος), στον τερματικό σταθμό του πετρελαιαγωγού Μπακού–Τιφλίδα–Τζεϊχάν, προκάλεσε πολλές αντιδράσεις. Ο πύραυλος αυτός καταρρίφθηκε χάρη στα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας του ΝΑΤΟ. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι το Ιράν δεν στόχευε την Τουρκία.

Ωστόσο, από τον σταθμό του Τζεϊχάν εξάγεται πετρέλαιο προς το Ισραήλ και άλλες χώρες. Ειδικοί από την Ουάσινγκτον πιστεύουν ότι ο πύραυλος στόχευε την τουρκοαμερικανική στρατιωτική βάση του Ιντσιρλίκ.

Η τουρκική κοινή γνώμη είναι διχασμένη και σε ένα ακόμη ζήτημα:

– Πρέπει να γιορταστεί, στο όνομα της πάλης κατά της δικτατορίας των μουλάδων, η αμερικανοϊσραηλινή επέμβαση;
– Ή πρέπει, στο όνομα της κρατικής κυριαρχίας και ανεξαρτησίας, να υποστηριχθεί το αιματηρό καθεστώς των ισλαμιστών;

Οι πολίτες της χώρας, καθηλωμένοι μπροστά στις οθόνες των τηλεοράσεών τους ή στα κινητά τους τηλέφωνα, αδυνατούν να κατανοήσουν πραγματικά τις πραγματικότητες του πολέμου. Διότι τις αναλύσεις κάνουν δήθεν ειδικοί, όλοι κοντά στο Προεδρικό Μέγαρο, θεολόγοι ή πανεπιστημιακοί των φυσικών επιστημών, οι οποίοι παρουσιάζουν πολύ βαθυστόχαστες αναλύσεις, ακατανόητες και σε κάθε περίπτωση εντελώς αποκομμένες από τις περιφερειακές πραγματικότητες.

Τα συναισθήματα και οι εξάρσεις αντικαθιστούν τα γεγονότα και τους αριθμούς. Η ορθολογικότητα απουσιάζει, ενώ η προπαγάνδα είναι πανταχού παρούσα. Η αντικουρδική εχθρότητα και η μουσουλμανική αλληλεγγύη καλύπτουν τις φιλοαμερικανικές και φιλοϊσραηλινές θέσεις τους.

Ο Ερντογάν δεν έχει το θάρρος να αντιταχθεί στις επιδιώξεις του Τραμπ, αλλά ούτε και υιοθετεί στάση εναντίον του καθεστώτος της Τεχεράνης.

Η Άγκυρα δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να διαχειριστεί σωστά τις πολιτικοστρατιωτικές κρίσεις στη Μέση Ανατολή. Η τουρκική διπλωματία, εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια, έχει χάσει την αποτελεσματικότητα και το κύρος της προς όφελος του τουρκικού στρατού. Ωστόσο ούτε και αυτός βρίσκεται πλέον στο ανώτατο επίπεδο της ισχύος του.

Το δεύτερο θύμα σε καιρό πολέμου θα μπορούσαν λοιπόν να είναι τα κράτη που είναι αναποφάσιστα, χωρίς στρατηγική και στερημένα από τη στήριξη ολόκληρου του έθνους.