Δύο χρόνια μετά την 7.10., ξέρουμε ότι η ισραηλινή ηγεσία είχε εξαρχής καθαρή εικόνα για τους λόγους της επίθεσης: στη Δυτική Όχθη το Ισραήλ είχε ήδη μια δική του 7.10. σε αργή κίνηση, ενώ πλησίαζε να ενταφιάσει οριστικά κάθε Λύση Δύο Κρατών. Η επίσημη πάντως αφήγηση του Ισραήλ, επέλεξε να αποδώσει την 7.10. σε εμμονή της Χαμάς για καταστροφή του, και στο προ…. 35ετίας αρχικό Καταστατικό της. [1]

Στις 11.7.2025, το New York Times Magazine δημοσίευσε ρεπορτάζ για τις διεργασίες στους μηχανισμούς εξουσίας σε Ισραήλ και ΗΠΑ, από την 7.10. μέχρι και την άνοιξη του 2024. [2] Στηριγμένη σε εμπιστευτικές μαρτυρίες 110 αξιωματούχων, η έρευνα υπογραφόταν και από τον Ronen Bergman, κορυφαίο ίσως ερευνητικό δημοσιογράφο στο Ισραήλ.

Στο ρεπορτάζ καταγράφεται και η εμπιστευτική ενημέρωση του υποστράτηγου Saar Tzur, επικεφαλής του Βόρειου Σώματος του ΙDF (του Ισραηλινού Στρατού) στον Βόρειο Τομέα, προς την κυβερνητική ηγεσία του Ισραήλ ήδη από τις πρώτες ώρες της 7.10.: «Γιατί επιτέθηκαν; ρώτησε ρητορικά. Για τον Μπιν Σαλμάν και τον Μπεν Γκβιρ».

Ο Μπιν Σαλμάν, και η αθέατη πλευρά των Συμφωνιών του Αβραάμ

Ο Μπιν Σαλμάν είναι ο ισχυρός άνδρας της Σαουδικής Αραβίας, και διάδοχος του θρόνου. Παραμονές της 7.10. η Σ. Αραβία διαπραγματευόταν σοβαρά την προσχώρησή της στις Συμφωνίες του Αβραάμ: με πρώτη ματιά εμφανίζονται ως συμφωνίες ειρήνης, για  αμοιβαία διπλωματική αναγνώριση και οικονομικές σχέσεις.

Η άλλη όψη, όμως, είναι ότι τέτοιο πλαίσιο ειρήνης υπάρχει ήδη: η Αραβική Ειρηνευτική Πρωτοβουλία του 2002 [3] προσφέρει στο Ισραήλ πλήρη αναγνώριση και ομαλοποίηση σχέσεων, με μόνο όρο την επιστροφή του στα νόμιμα διεθνή σύνορα του 1949-67. Δεσμεύει όλες τις αραβικές κυβερνήσεις, υπογράφεται και από τους συμμάχους του Ιράν (το ίδιο, είναι εκτός αραβικού κόσμου), ενώ παραμένει και σήμερα σε ισχύ. Στην πράξη, αποτελεί το ισχυρότερο ίσως διπλωματικό όπλο των Παλαιστινίων.

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ, λοιπόν, που προσφέρουν στο Ισραήλ άμεση αναγνώριση χωρίς τον όρο των συνόρων του 1967, έρχονται να ανατρέψουν την Αραβική Ειρηνευτική Πρωτοβουλία. Αίγυπτος και Ιορδανία αναγνώριζαν ήδη το Ισραήλ, ενώ από το 2020 το αναγνωρίζουν και κάποιες από τις πλουσιότερες μοναρχίες του Κόλπου. Ενδεχόμενη προσχώρηση και της Σ. Αραβίας, σήμαινε ότι στην πράξη η Αραβική Ειρηνευτική Πρωτοβουλία ακυρωνόταν. Στον ζωτικό όρο για τα σύνορα του 1967 (και τη δημιουργία Παλαιστινιακού Κράτους) θα επέμενε πια μόνο ένα νεκροταφείο ημικατεστραμμένων χωρών (Ιράκ, Συρία, Υεμένη, Λίβανος, Λιβύη), με τις υπόλοιπες πολύ μακρινές για  ουσιαστικό βάρος: Κουβέιτ, Αλγερία, Τυνησία, Μαυριτανία, Υεμένη.

Παράλληλα στις Δυτικές κυβερνήσεις παγιωνόταν η αντίληψη ότι το Παλαιστινιακό «είναι πολύ ακανθώδες για να επιλυθεί στο άμεσο μέλλον», αφήνοντας το Ισραήλ να επιχειρεί άτυπη «επίλυση» με τους δικούς του όρους.

Ο Μπεν Γκβιρ, και η Δυτική Όχθη

Τα Παλαιστινιακά Εδάφη των 5,5 εκ κατοίκων, στα νόμιμα διεθνή σύνορα του 1967 είναι  περίπου όσο οι νομοί Αχαΐας και Ηλείας μαζί: από αυτά, η Δυτική Όχθη αποτελεί το 90%. Η αναφορά του υποστράτηγου Σάαρ για τον Μπεν Γκβιρ, δήλωνε την ισραηλινή πολιτική για τη Δυτ. Όχθη. Ο Μπεν Γκβιρ είναι ο υπερ-ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφαλείας του Ισραήλ, με (ισραηλινό) ποινικό μητρώο και για… τρομοκρατία [4],

Στη Δυτική Όχθη το Ισραήλ είχε ήδη μια 7.10. σε αργή κίνηση: με καθημερινό μέσο όρο ένα νεκρό και τρεις μόνιμα εκτοπισμένους Παλαιστινίους.

• Ρεκόρ 234 νεκρών το 2023 μέχρι την 7.10. [5], με πογκρόμ (κατά τον ίδιο τον IDF) Ισραηλινών εποίκων εναντίον ολόκληρης Παλαιστινιακής πόλης, [6]
• Αεροπορικούς βομβαρδισμούς, για πρώτη φορά στη Δυτ. Όχθη από το 2005. [5]
• Εκκενώσεις ολόκληρων οικισμών, από επιθέσεις εποίκων [7]: τουλάχιστον 5 χωριά και πάνω από 1.000 κάτοικοι πριν την 7.10. [8]
• Επέκταση των εποικισμών με ρυθμούς-ρεκόρ. [9] Στην Αν. Ιερουσαλήμ συσσωρεύονταν 20.000 εντολές κατεδάφισης Παλαιστινιακών σπιτιών [10].
• Παραμονές της 7.10. το Ισραήλ εξακολουθούσε να παρακρατά 600 σορούς  Παλαιστινίων. [11]

Εξελισσόταν ήδη συστηματικός πόλεμος μεσαίας έντασης, για οριστική εξάλειψη κάθε δυνατότητας Παλαιστινιακού Κράτους: [12] αθέατος στους Ισραηλινούς και στη Δυτική κοινή γνώμη, απολύτως ορατός στους Παλαιστινίους.

• Η κυβερνητική συμφωνία Νετανιάχου-ακροδεξιάς [13]  διακήρυσσε  επίσημα ότι «ο εβραϊκός λαός έχει αποκλειστικό και αναφαίρετο δικαίωμα …. στην Ιουδαία & Σαμάρεια» (τη Δυτική Όχθη), προβλέποντας πολιτικές αθόρυβης ντε φάκτο προσάρτησης κρίσιμων τμημάτων της. [14]
• Για τη Δυτ. Όχθη, προβλεπόταν και νέο κτηματολόγιο: [15] τίτλοι ιδιοκτησίας ανάγονται σε εποχές ιορδανικής, βρετανικής ή και οθωμανικής κυριαρχίας, όπου οι Παλαιστίνιοι δεν έχουν πρόσβαση στα επίσημα αρχεία. Ισραηλινές οργανώσεις Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων προειδοποιούσαν ότι «αναμένεται να αποστερήσει  ιδιοκτησιακά δικαιώματα Παλαιστινίων, σε κολοσσιαία κλίμακα».  [16]
• Mainstream ισραηλινοί πολιτικοί όπως ο Μπένυ Γκαντζ, κατηγορούσαν δημόσια τον υπουργό Οικονομικών (και αρμόδιο για τη Δυτ. Όχθη) Μπέζαλελ Σμότριχ ότι επιδιώκει νέα εθνοκάθαρση των Παλαιστινίων, όπως  το 1947-9: «ο Σμότριχ θέλει να προκαλέσει νέα Παλαιστινιακή Νάκμπα: γι’ αυτόν, η κλιμάκωση είναι επιθυμητή».  [17]
• Τέλη Ιουνίου 2023 το κρατικό ραδιόφωνο του Ισραήλ δημοσιοποίησε ομιλία του Νετανιάχου σε κλειστή συνεδρίαση, ότι οι ελπίδες των Παλαιστινίων για δικό τους κράτος «πρέπει να εξαλειφθούν» [18].
• Παράλληλα προχωρούσαν αθόρυβες κινήσεις προσάρτησης, με μεταφορά αρμοδιοτήτων σε πολιτικές υπηρεσίες Ισραηλινών υπουργείων.  [19]
• Ακόμη και στενοί συνεργάτες του Νετανιάχου, όπως ο πρώην πρεσβευτής και υπουργός Μάικλ Όρεν, παραδέχονταν δημόσια ότι «το Ισραήλ φέρει μεγάλο μέρος της ευθύνης για τις εντάσεις στη Δυτική Όχθη». [20]
• Ανησυχητικότερο ίσως, ότι η αμφιλεγόμενη Δικαστική Μεταρρύθμιση του Νετανιάχου, προβαλλόταν δημόσια ως εργαλείο να εξαλειφθούν τα «εμπόδια» για σκληρότερες τιμωρίες των Παλαιστινίων. [15]

Με τα δεδομένα αυτά τα 5,5 εκατομμύρια ψυχές στα Παλαιστινιακά Εδάφη κινδύνευαν να μείνουν οριστικά μόνο με τη Λωρίδα της Γάζας και τους 165 περίκλειστους θύλακες της Ζώνης Α, συνολικά 22% της Δυτικής Όχθης. Η πρώτη με έκταση όσο η Άνδρος (και πυκνότητα πληθυσμού όσο το Γκέτο της Βαρσοβίας), η δεύτερη όλη μαζί όσο ο Νομός Πρέβεζας. Στις ζώνες αυτές, με κυρίως μεσαίες και μεγαλύτερες πόλεις, οι πολιτικές κατοχής του Ισραήλ έχουν ήδη συγκεντρώσει σχεδόν 90% του πληθυσμού.

Η Δύση, ως Πόντιος Πιλάτος

Στο μεταξύ, οι αμερικανικές εκλογές του 2020 δεν είχε οδηγήσει σε ουσιαστική αλλαγή πολιτικής. Ο Μπάιντεν ήταν ο πρώτος Πρόεδρος των τελευταίων 30 χρόνων χωρίς δικό του περίγραμμα προτάσεων για το Παλαιστινιακό, ή δηλωμένη σχετική πρόθεση.

2,5 χρόνια μετά, κανένα από τα «δώρα» του Τραμπ προς το Ισραήλ δεν είχε αντιστραφεί: ούτε η «αναγνώριση» της παράνομης προσάρτησης του Γκολάν, ούτε η αυθαίρετη μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ, ούτε καν η αστήρικτη τοποθέτηση ότι «οι εποικισμοί δεν είναι αυτομάτως αντίθετοι στο Διεθνές Δίκαιο».

Αντιστροφή δεν είχε υπάρξει ούτε για το Σχέδιο Τραμπ-Κούσνερ του 2020, [21] που εκχωρούσε στο Ισραήλ τη μισή σχεδόν Δυτική Όχθη και όλη την Ανατολική Ιερουσαλήμ, αφήνοντας για τους Παλαιστινίους μόνο κατακερματισμένες νησίδες στα πρότυπα των Μπαντουστάν [22] της Νότιας Αφρικής επί απαρτχάιντ.

Βασικότερη όμως πολιτική του Μπάιντεν ήταν η προσπάθεια ένταξης της Σ. Αραβίας στις Συμφωνίες του Αβραάμ, επέκταση που στήριζαν και οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Στην πράξη, πρόσφεραν  στο Ισραήλ απεριόριστη πίστωση χρόνου για να κάνει ένα Παλαιστινιακό Κράτος πρακτικά ανέφικτο, και αφαιρούσαν από τους Παλαιστινίους το τελευταίο σημαντικό διπλωματικό όπλο τους.

Το Παλαιστινιακό, σε υπαρξιακή απειλή

Με τα δεδομένα αυτά, στα μέσα του 2023 το Ισραήλ φαινόταν να επικρατεί οριστικά σε όλα τα επίπεδα:

• Στο εδαφικό και στο πεδίο, όπου σχεδόν 60% της Δυτ. Όχθης (όπως και η Αν. Ιερουσαλήμ) ήταν ήδη σε πορεία μη αντιστρέψιμης απώλειας για τους Παλαιστίνιους.
• Στο διπλωματικό, όπου οι Παλαιστίνιοι έχαναν τα τελευταία τους όπλα και έβλεπαν το θέμα τους να βγαίνει τελείως από τη διεθνή ατζέντα.
• Στα εσωτερικά των Παλαιστινίων, όπου τα ισραηλινά εμπόδια στην ψήφο των Παλαιστινίων της Αν. Ιερουσαλήμ [23] και η επ’ αόριστον αναβολή των  εκλογών του 2021 [24] είχαν ματαιώσει τον συμφωνημένο τερματισμό της χωριστής εξουσίας της Χαμάς στη Γάζα. Τα ίδια, έριχναν σκιές και στις μελλοντικές εκλογές: με τον Αμπάς ήδη κοντά στα 90, η διαδοχή του κινδύνευε με πλήρη αδυναμία εκλογικής νομιμοποίησης.
• Στις όποιες ελπίδες από πιθανή κυβερνητική εναλλαγή στο Ισραήλ: τα εμπόδια στις Παλαιστινιακές εκλογές του 2021 είχαν τεθεί από τη «μετριοπαθή» κυβέρνηση Μπένετ, όπως και η σκληρή γραμμή στη σύγκρουση για τις εκδιώξεις Παλαιστινίων της Αν. Ιερουσαλήμ. [25]
• Στην κοινή γνώμη του Ισραήλ όπου, παρά τον πολιτικό διχασμό, παγιωνόταν διακομματική απόρριψη για κάθε Λύση Δύο Κρατών: παραμονές της 7.10. 69% του εβραϊκού κορμού δήλωνε ήδη αντίθετο. [26]

Στο Ισραήλ δεν έκρυβαν καθόλου αυτή την αίσθηση νίκης.

• Από το 2019, ο πρέσβης τους στον ΟΗΕ αναρωτιόταν στους  New York Times «τι κακό έχει μια συνθηκολόγηση των Παλαιστινίων;» [27]
• Δύο εβδομάδες πριν την 7.10., ο Νετανιάχου παρουσίαζε στη Γεν. Συνέλευση του ΟΗΕ, χάρτη όπου το σύνολο των Παλαιστινιακών Εδαφών εμφανίζονταν ως ισραηλινά. [28]

Παλαιστινιακό: απέναντι στην υπαρξιακή απειλή

Για τους Παλαιστίνιους και τη Λύση Δύο Κρατών, η δυναμική αυτή αποτελούσε άμεση υπαρξιακή απειλή. Περιθώρια θα έμεναν πια μόνο για περιορισμένη αυτοδιοίκηση σε  διάσπαρτα αστικά κέντρα, χωρίς πολιτικά δικαιώματα και υπό μόνιμο ισραηλινό έλεγχο.

Για τη Χαμάς, κάτι τέτοιο μπορούσε να έχει και «ευνοϊκή» πλευρά: να παγιώσει τη χωριστή της εξουσία στον πληθυσμό της Γάζας, να συνεχίσει να νέμεται εν λευκώ τα εκατομμύρια που έρχονταν από το Κατάρ μέσω Ισραήλ, και πιθανόν να διαπραγματευτεί με το Ισραήλ κάποια μέτρα χαλάρωσης του 16χρονου αποκλεισμού.

Μια τέτοια εικόνα της Χαμάς, ως διεφθαρμένης και εξουσιομανούς, φαίνεται ότι πίστευαν όντως στο Ισραήλ όσοι δεν πήραν σοβαρά τις ανοικτές προαναγγελίες της για την 7.10.: [29] η επιμονή της να προχωρήσουν κανονικά οι εκλογές του 2021 (και η παράδοση της εξουσίας στη νέα κυβέρνηση), ήταν δείγμα ότι η Χαμάς ενδιαφερόταν κυρίως για διεκδίκηση πολιτικής ηγεμονίας σε όλα τα Παλαιστινιακά Εδάφη.

Για αποτροπή, πάντως, μιας οριστικής ταφόπλακας στο Παλαιστινιακό, εκ των πραγμάτων γινόταν μονόδρομος μια θεαματική ένοπλη αντίδραση που θα διέψευδε ότι το Ισραήλ ελέγχει πλήρως την κατάσταση. Άοπλες κινητοποιήσεις, όπως η Πορεία Επιστροφής του 2017-8 στη Γάζα και η Γενική Απεργία του 2021 για την Ανατολική Ιερουσαλήμ, είχαν αποτύχει να πυροδοτήσουν διεθνείς κινητοποιήσεις, ή να επηρεάσουν τις εξελίξεις. Αντίθετα οι ρουκέτες κατά του Ισραήλ, λίγο μετά, είχαν εμπλέξει τελικά τη διεθνή διπλωματία σε διαμεσολάβηση για  εκεχειρία. [30]

Ενδεικτικό είναι, ότι στην 7.10 συμμετείχαν και κοσμικές οργανώσεις υπέρ των συνόρων του 1967 (Ταξιαρχίες Μαρτύρων του Αλ Άχτσα, προερχόμενες από τη Φατάχ), ή υπέρ Κοινού Δημοκρατικού Κράτους Δύο Λαών, όπως το Λαϊκό και το Δημοκρατικό Μέτωπο του PLO. [31]

Πολλαπλή επίθεση στον μεθοριακό φράκτη με συλλήψεις στρατιωτών, συμβολική ολιγόωρη κατάληψη παραμεθόριων ισραηλινών οικισμών και πιθανή απελευθέρωση κρατουμένων από την κοντινότερη ισραηλινή φυλακή, φαίνεται ότι ήταν τα βασικά στοιχεία του σχεδίου. Κάτι τέτοιο θα ήταν αναγκαστικά σύντομο και περιορισμένης έκτασης, ενόψει της αναμενόμενης αντεπίθεσης του ΙDF. Θα επηρέαζε όμως κοινή γνώμη και αραβικές κυβερνήσεις, θα ανέβαζε το ηθικό των Παλαιστινίων και θα έφερνε το Παλαιστινιακό ξανά στο προσκήνιο.

Τα εγκλήματα κατά αμάχων, και η ισραηλινή αφήγηση για την 7.10.

Τελικά, η Παλαιστινιακή επίθεση πέτυχε στρατιωτικά πέρα από κάθε (δική τους) προσδοκία. Παράλληλα, όμως, σκιάστηκε από σφαγές αμάχων, έστω και μη  προσχεδιασμένες: [32], [33] άμαχοι ήταν και το 75-80% των ομήρων.

Από την πλευρά του Ισραήλ, η επίσημη αφήγηση εμφανίζει όλη την 7.10. ως απρόκλητη προσχεδιασμένη σφαγή, με στόχο την καταστροφή του Ισραήλ και «πειστήριο» το (καταργημένο από το 2005) σχετικό άρθρο του παλιού  Καταστατικού της Χαμάς.

Την αφήγηση αυτή ενίσχυσε και η εθνολαϊκιστική ρητορική της Χαμάς, το πρώτο διάστημα μετά την 7.10. [34] Η ίδια, πάντως, έχει επανειλημμένα προσφερθεί να δεχτεί και τα σύνορα του 1967 [35], επιστρέφοντας στη ρητορική για καταστροφή του Ισραήλ μόνο όποτε αυτό κάνει ανέφικτη την προοπτική Παλαιστινιακού κράτους.

Στην ισραηλινή αφήγηση, πάντως, δύσκολα «χωρά» η περίπτωση της Σντερότ, παραμεθόριας πόλης 33.000 κατοίκων που έπεσε όλη στα χέρια της Χαμάς με «μόλις» 37 νεκρούς αμάχους: αρκετοί στο Ισραήλ, το αποδίδουν σε… θαύμα. [36] Επιπλέον, το ισχύον Καταστατικό της Χαμάς (2017) αναφέρεται ρητά και στα σύνορα του 1967, έστω ως συμβιβασμό. [1]

Συνοψίζοντας…

Σήμερα είναι σαφές, ακόμη και με το Σχέδιο Τραμπ, ότι το Παλαιστινιακό δεν μπορεί εύκολα να ξαναμπεί στο ράφι. Το τίμημα όμως για τον Παλαιστινιακό λαό είναι ήδη ασύλληπτο. Η Χαμάς έχει και αυτή μεγάλες ευθύνες, που δεν φρόντισε να προλάβει τα εγκλήματα κατά αμάχων που εργαλειοποιήθηκαν από το Ισραήλ.

Ακόμη μεγαλύτερες είναι όμως οι ευθύνες της διεθνούς κοινότητας, που «χρειάστηκε» την 7^η Οκτωβρίου για να ασχοληθεί στοιχειωδώς με το Παλαιστινιακό. Από τη σκοπιά αυτή, λοιπόν, οι αναγνωρίσεις της Παλαιστίνης και η κινητικότητα στο Παλαιστινιακό ΔΕΝ ήταν «ανταμοιβή για τις σφαγές», όπως ισχυρίζεται το Ισραήλ. Αντίθετα αποτελούν μια ελάχιστη, συμβολική και καθυστερημένη επανόρθωση για τις διεθνείς ευθύνες, πριν και μετά την 7.10.

*Γιάννης Παρασκευόπουλος, Νομικός, στέλεχος του Πράσινου χώρου

Παραπομπές-τεκμηρίωση

[1]      https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/448647_7-mahi-gia-ti-diethni-koini-gnomi-einai-ta-pragmata-opos-paroysiazontai

[2]      https://www.nytimes.com/2025/07/11/magazine/benjamin-netanyahu-gaza-war.html?unlocked_article_code=1.WE8.M6VN.MuGjSRSF9RL-&smid=url-share   αναδημοσίευση NYTimes: How Netanyahu Prolonged the War in Gaza to Stay in Power

[3]      https://en.wikipedia.org/wiki/Arab_Peace_Initiative

[4]      https://www.sbs.com.au/news/article/who-are-ben-gvir-and-bezalel-smotrich-the-israeli-ministers-sanctioned-by-australia/7c1q8nrzv

[5]      https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/unicef-state-palestine-humanitarian-situation-report-end-year-2023

[6]      https://edition.cnn.com/2023/06/15/middleeast/huwara-west-bank-settler-attack-cmd-intl/index.html

[7]      https://www.972mag.com/area-c-ethnic-cleansing-settler-violence/

[8]      https://www.washingtonpost.com/world/2023/11/09/west-bank-israel-settlers-violence/

[9]      https://www.timesofisrael.com/2023-sets-record-for-settlement-construction-and-outpost-legalization-watchdog/

[10]     https://www.aljazeera.com/features/2024/2/25/with-all-eyes-on-gaza-israel-steps-up-demolitions-of-palestinian-homes

[11]     https://www.timesofisrael.com/full-text-of-mahmoud-abbass-un-general-assembly-speech/

[12]     https://foreignpolicy.com/2021/05/12/israel-palestine-gaza-green-line-vision-one-state/

[13]     https://www.swp-berlin.org/10.18449/2023C05/

[14]     https://www.adalah.org/uploads/uploads/37_govt_position_paper_Eng_100123.pdf

[15]     https://jewishcurrents.org/could-israel-carry-out-another-nakba

[16]     https://www.ofekcenter.org.il/wp-content/uploads/2023/01/what-Israels-37th-governments-guiding-principles-and-coalition-agreements-mean-for-the-West-Bank-Jan-2023.pdf

[17]      https://www.middleeasteye.net/news/israel-smotrich-wants-another-nakba-says-former-defence-minister

[18]      https://www.jpost.com/arab-israeli-conflict/article-748435

[19]      https://foreignpolicy.com/2023/06/08/israel-palestine-west-bank-annexation-netanyahu-smotrich-far-right/

[20]     https://www.thefp.com/p/this-isnt-a-war-against-israel

[21]     https://en.wikipedia.org/wiki/2020_Trump_Israel%E2%80%93Palestine_plan

[22]     https://en.wikipedia.org/wiki/Bantustan

[23]     https://en.wikipedia.org/wiki/Next_Palestinian_legislative_election

[24]     https://carnegieendowment.org/sada/2021/05/postponed-palestinian-elections-causes-and-repercussions?lang=en

[25]     https://en.wikipedia.org/wiki/2021_Israel%E2%80%93Palestine_crisis

[26]     https://www.jns.org/64-of-israelis-oppose-palestinian-statehood-even-at-cost-of-saudi-normalization-survey/

[27]     https://www.nytimes.com/2019/06/24/opinion/palestinian-peace-bahrain-conference.html

[28]     https://www.timesofisrael.com/full-text-of-netanyahus-un-address-on-the-cusp-of-historic-saudi-israel-peace/

[29]     https://www.arabnews.com/node/2390481/amp

[30]     https://en.wikipedia.org/wiki/2021_Israel%E2%80%93Palestine_crisis

[31]     https://www.bbc.com/news/world-middle-east-67480680

[32]     https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/449031_8-ti-itan-telika-i-7i-oktobrioy

[33]     https://tvxs.gr/apopseis/arthra-gnomis/giannis-paraskeyopoylos-7i-oktovrioy-mipos-to-israil-prodose-telika-toys-polites-toy/

[34]     Ενδεικτικά: https://www.defenddemocracy.press/document-hamas-outlines-the-causes-and-objectives-of-operation-al-aqsa-flood-full-haniyeh-speech/   Hamas official vows to repeat deadly Israel attacks: ‘There will be a second, a third, a fourth’

[35]     How Israel has repeatedly rejected Hamas truce offers | Israel-Palestine conflict | Al Jazeera

[36]     https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Sderot