Στις Βρυξέλλες δεν ξαφνιάστηκαν από τη δήλωση της Κριστίν Λαγκάρντ ότι η απόφαση για τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα θα παρθεί με βάση τη νέα ανάλυση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους που θα διεξαχθεί πριν το τέλος του έτους. Δεν ξαφνιάστηκαν ούτε καν από την ειρωνεία με την οποία η Κ.Λαγκάρντ απάντησε στην ερώτηση για μια πιθανή απομείωση: «ποια ελάφρυνση του χρέους;».

Την προηγούμενη εβδομάδα οι ευρωβουλευτές που μετέχουν στην ομάδα παρακολούθησης του ελληνικού προγράμματος βρέθηκαν σε αμηχανία παρακολουθώντας τον διαπληκτισμό του εκπροσώπου της Κομισιόν και εκείνου του ΔΝΤ κεκλεισμένων των θυρών. Ο ένας έλεγε ότι οι ελληνικές επιδόσεις είναι καλές και τα νούμερα “θα βγουν”, ο άλλος αντέτεινε ότι από τη στιγμή που δεν μειώνονται συντάξεις και δεν κουρεύεται το χρέος δεν είναι εφικτός ο στόχος για εξασφάλιση πρωτογενούς πλεονάσματος 3,5% το 2018.

Αργότερα και βλέπουμε…

Στη σύσκεψη αυτή επισημοποιήθηκε ότι οι πιστωτές δεν πρόκειται να επιστρέψουν τα περίπου 10 δισ ευρώ κερδών της ΕΚΤ και των άλλων κεντρικών τραπεζών της ευρωζώνης προκειμένου να επιταχυνθεί η προσπάθεια της χώρας για ανάπτυξη. Θα κατευθύνουν αυτό το ποσό στην εξυπηρέτηση του χρέους και δεν θεωρούν ότι δεσμεύονται από οποιαδήποτε συμφωνία αφού η απόφαση αυτή είχε ληφθεί στο πλαίσιο του δεύτερου μνημονίου που, όπως υποστηρίζουν, ποτέ δεν εφαρμόστηκε.

Το γεγονός είναι ενδειτικό του τρόπου που αντιμετωπίζουν οι θεσμικοί εταίροι και πιστωτές το ελληνικό ζήτημα: Αναβλητικά, επιφανειακά και επιφυλακτικά. Δεν βιάζονται για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους ούτε για την αναθεώρηση προς τα κάτω των στόχων σχετικά με τα πρωτογενή πλεονάσματα. Περιμένουν με κομμένη την ανάσα το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος και στη συνέχεια θα τα σκεφτούν όλα από την αρχή, αφού περάσουν και οι γερμανικές εκλογές του Σεπτεμβρίου 2017, ενώ θα έχουν προηγηθεί οι γαλλικές εκλογές την επόμενη άνοιξη.

Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι είναι εξαιρετικά πιθανό να αποχωρήσει το ΔΝΤ από το ελληνικό πρόγραμμα και είτε να αναλάβει ο ΕΣΜ (Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας) την αποπληρωμή των δανείων του είτε να υποστηριχθεί η χώρα μας για να εκδώσει πολυετές ομόλογο 8-10 δισ ευρώ. Τις προθέσεις μεγάλων παραγόντων της διεθνούς αγοράς ομολόγων βολιδοσκόπησε, σύμφωνα με πληροφορίες, ο υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στις ΗΠΑ.

Ο βρετανικός παράγοντας

Ετσι κι αλλιώς το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος την επόμενη Πέμπτη θα έχει ισχυρό ευρωπαϊκό, επομένως και ελληνικό, αντίκτυπο. Ακόμη και αν δεν υπερψηφιστεί το Brexit, δεν αποκλείεται να δημιουργηθεί ντόμινο δημοψηφισμάτων σε όλη τη γηραιά ήπειρο, με την αρχή να γίνεται από τη Δανία. Γιατί ο πρωθυπουργός Κάμερον θα επιδιώξει έτσι κι αλλιώς αλλαγή όρων στη σχέση Βρετανίας-ΕΕ, από τη στιγμή που η κυβέρνηση και το κόμμα του διχάστηκε με πέντε υπουργούς και τους μισούς βουλευτές να τάσσονται υπέρ του Brexit.

Κατά συνέπεια, και άλλες χώρες θα ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο διαπιστώνοντας ότι υπάρχει δυνατότητα αναθεώρησης όρων και κανόνων συνεργασίας. Η έννοια της “ειδικής σχέσης” θα ενταχθεί στο ευρωπαϊκό λεξικό και η προοπτική περισσότερης ενοποίησης/ολοκλήρωσης θα επανεξεταστεί με την ιδέα Σόιμπλε για ΕΕ ομόκεντρων κύκλων να αποκτά νέα δυναμική. Δεν αποκλείεται επίσης να ενισχυθούν οι ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις όπως και εκείνες που θέλουν την παραδειγματική τιμωρία των “άσωτων του Νότου”. Είναι πολλοί οι λόγοι για τους οποίους το δημοψήφισμα στη Βρετανία μας αφορά περισσότερο απ όσο προκύπτει από την απουσία του θέματος στον εσωτερικό δημόσιο διάλογο.