Συχνά, αναρωτιέμαι ποιο μπορεί να είναι το μέλλον της λογοτεχνίας, πώς θα είναι τα βιβλία που δεν θα προλάβω να δω και να διαβάσω; Οι στατικές είναι δυσοίωνες τουλάχιστον αναφορικά με το ποσοστό των αναγνωστών. Μπορεί να υπάρξουν γενιές που θα αφήσουν την λογοτεχνία στην τύχη της; αντέχουμε να σκεφτούμε τη στιγμή που δεν θα γράφουν άνθρωποι αλλά υπολογιστές;

Αφορμή να διαβάσω τα «Νυχτοπερπατήματα» της Λέϊλα Μότλι στάθηκε η ηλικία της. Με γέμισε ελπίδα το βιογραφικό και, ευτυχώς, δεν διαψεύστηκα. Γεννημένη στο Όκλαντ της Καλιφόρνια το 2003, βρέθηκε με αυτό το βιβλίο υποψήφια για το βραβείο Booker 2022.

Τα «Νυχτοπερπατήματα» μιλούν για την 17χρονη Κιάρα, μια μαύρη έφηβη που ζει στο Όκλαντ. Μετά τον θάνατο του πατέρα της μια τραγική συγκυρία οδηγεί τη μητέρα της στη φυλακή. Μένει μόνη, λοιπόν, με τον μεγαλύτερο αδερφό της, τον Μάρκους, κι αναγκάζονται κι οι δυο να σταματήσουν το σχολείο.

Στόχος τους, πλέον, η επιβίωση μέσα από περιστασιακές δουλειές καθώς είναι πολύ δύσκολο να βρεθεί κάτι μόνιμο γι’ αυτούς. Χαρά και στήριγμα στη ζωή της Κιάρα είναι η φίλη της, η Αλέ, κι ένα 9χρονο γειτονόπουλο, ο Τρέβορ. Ο μοναδικός συγγενής τους, ο αδερφός του πατέρα τους έχει φύγει σ’ άλλη πολιτεία χωρίς να αφήσει γέφυρες επικοινωνίας. Ο Μάρκους παρατάει τα πάντα ώστε να κυνηγήσει το όνειρό του στη μουσική. Ελπίζει μ’αυτόν τον τρόπο ν’ αποκτήσει σύντομα δόξα και χρήμα. Έτσι, η Κιάρα μένει μόνη να παλεύει μ’ ένα βουνό από λογαρισμούς που τρέχουν σε ένα σπίτι παράλληλα με τα ειδοποιητήρια αύξησης ενοικίου.

Καμιά πόρτα δεν ανοίγει γι’ αυτήν εκτός απ’ αυτήν του Τρέβορ. Χρειάζεται τη βοήθειά της καθώς η μαμά του (εθισμένη στα ναρκωτικά) εξαφανίζεται βδομάδες ολόκληρες. Η Κιάρα νιώθει υποχρεωμένη να τον φροντίσει, πρέπει να παλέψει και γι’ αυτόν τον μικρό. Πώς να τον αφήσει στην τύχη του, όταν από τη μέρα που γεννήθηκε έχουν περάσει μαζί ατέλειωτες ώρες χαράς και παιχνιδιού; Σχεδόν χωρίς να το καταλάβει καταλήγει να κάνει βίζιτες τις νύχτες.

Όμως, οι κίνδυνοι είναι απίστευτοι και, δυστυχώς, όχι μόνο από τους πελάτες. Γρήγορα πέφτει σε κύκλωμα αστυνομικών που την τρομοκρατούν και την εκβιάζουν. Την καλούν σε πάρτυ βγάζοντας ο ένας μετά τον άλλο όλη την βιαιότητά τους στο κορμί της. Φυσικά, χωρίς να της δίνουν χρήματα παρά μόνο υποσχέσεις «προστασίας». Κι ενώ για την Κιάρα η κάθε νύχτα γίνεται πιο δύσκολη από την προηγούμενη, η πόλη συγκλονίζεται από μια αυτοκτονία. Ένας αστυνομικός δίνει τέλος στη ζωή του αφήνοντας ένα σημείωμα για όλες τις μυστικές μαζώξεις, ξεσκεπάζοντας ονόματα συναδέλφων του αλλά και κοριτσιών που αυτοί εκβίαζαν.

Αν και η ίδια δεν έχει δώσει ποτέ το πραγματικό της όνομα σε κανέναν, την εντοπίζουν. Δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο τα ΜΜΕ που συνεχώς την κυνηγούν αλλά και τις απειλές από τους υψηλά ιστάμενους που κινδυνεύουν. Αυτοί θέλοντας να τη φοβίσουν, οδηγούν τον Μάρκους στη φυλακή, με μια «σκηνοθετημένη» αφορμή για κατοχή ναρκωτικών, και τον Τρέβορ σε ίδρυμα ανηλίκων.

Η Κιάρα νιώθει ευάλωτη και απροστάτευτη αλλά πρέπει να αποφασίσει. Θα καταθέσει την αλήθεια δίνοντας ελπίδα σ’ όλα τα κορίτσια της ηλικίας της που ζούνε στα ίδια σκοτάδια; Κι αν, τότε, οι «ισχυροί» που εμπλέκονται στο σκάνδαλο αφήσουν τον Μάρκους να σαπίσει στη φυλακή και τον Τρέβορ στο ίδρυμα;

Ένα βιβλίο δυνατό που σε παρασύρει και σε συγκινεί καθώς σε βάζει στα μονοπάτια μιας βίαιης ενηλικίωσης. Η Μότλι με ωμό ρεαλισμό μιλάει για το ρατσισμό, για τη βία της εξουσίας, την οικογένεια, για τη δυστυχία της ακραίας φτώχειας. Για ανθρώπους που κάποιες φορές πετυχαίνουν να σφίγγουν τα δόντια και να προχωράνε και, άλλοτε πάλι, να καταρρέουν.

Αυτούς που ζούνε με το τίποτα στο χάος ενός απίστευτα παράλογου κόσμου.

ΝΥΧΤΟΠΕΡΠΑΤΗΜΑΤΑ / ΛΕΪΛΑ ΜΟΤΛΙ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ :ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ / ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΨΥΧΟΓΙΟΣ