« Η υγεία είναι το πολυτιμότερο αγαθό»! Διαφωνεί κανείς;

Το σώμα δίνει σημάδια και μας σπρώχνει σε γιατρούς, εξετάσεις, θεραπείες, προκειμένου να το διατηρήσουμε υγιές. Η ψυχή όμως; Της δίνουμε την αντίστοιχη προσοχή ή απλά μένουμε άπραγοι και τρομοκρατημένοι μπροστά στις «ψυχικές διαταραχές ή ψυχικές ασθένειες»; Προφανώς και γίνεται επιτακτική ανάγκη, αν αναλογιστούμε πως ένας στους οκτώ ανθρώπους παγκοσμίως ζουν με κάποια ψυχική διαταραχή.

Ο Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (1967, Σκοτία), σ’ ένα πραγματικά πανέξυπνο βιβλίο, υποψήφιο για το βραβείο Booker 2022, με τίτλο «Μελέτη περίπτωσης», μάς βάζει να αναμετρηθούμε μ’ όλα τα παραπάνω. Με όπλο το χιούμορ μιλάει για την ψυχική υγεία αλλά και για τη δυσκολία μας να παραδεχθούμε ποιοι αληθινά είμαστε, πρώτα απ’ όλους στον ίδιον τον εαυτό μας.

Στον πρόλογο του βιβλίου, ένας συγγραφέας με αρχικά ΓκΜΜπ δημοσιεύει ένα άρθρο για την έρευνά του σχετικά με τον ψυχίατρο ψυχοθεραπευτή Κόλινς Μπρέιθγουεϊτ που απασχόλησε τη Βρετανία τη δεκαετία του ’60. Σε λίγες μέρες, φτάνουν στα χέρια του πέντε τετράδια από άγνωστο αποστολέα. Πρόκειται για τα ημερολόγια μιας γυναίκας που υπήρξε ασθενής του Μπρέιθγουεϊτ. Ο συγγραφέας, αν και έχει ερωτηματικά για την γνησιότητά τους, προσπαθεί να διασταυρώσει τις πληροφορίες που βρίσκει σ’ αυτά με τα στοιχεία της δικής του έρευνας. Ξεκινά, λοιπόν, και ξεδιπλώνει παράλληλα την δική του έρευνα και τα τα τετράδια – ημερολόγια μιας «μελέτης περίπτωσης» όπως ο Μπρέιθγουεϊτ συνήθιζε να αποκαλεί τους ασθενείς του.

Μια γυναίκα πεπεισμένη πως ο Μπρέιθγουεϊτ ευθύνεται για την αυτοκτονία της 25χρονης αδερφής της, εμφανίζεται στο ιατρείο του με το ψευδώνυμο Ρεβέκκα Σμάιθ. Στόχος της, να συγκεντρώσει στοιχεία και να αποδείξει τον ισχυρισμό της. Οι συνεδρίες ασκούν επάνω της μαγική επιρροή καθώς κάθε φορά φεύγει παράξενα υπνωτισμένη.

Αισθάνεται τον ρόλο της “Ρεβέκκα” να τη μεταμορφώνει, να την κάνει ξεχωριστή. Η ίδια, ένα άτομο μοναχικό χωρίς φιλοδοξίες ή ιδιαίτερες ικανότητες, ζει στη σκιά της αδερφής της από μικρό παιδί, ακόμη και μετά το θάνατό της. Όμως, ως Ρεβέκκα πετυχαίνει να μην περνάει απαρατήρητη πουθενά μα, κυρίως, να μη λέει εύκολα όχι στις προκλήσεις της ζωής.

Η έρευνα για τον Μπρέιθγουεϊ περιγράφει τα δύσκολα παιδικά του χρόνια, την εγκατάλειψη από την μητέρα του, όταν ήταν μόλις δέκα ετών, τη σκληρότητα του πατέρα του αλλά και την αδιαφορία των δύο μεγαλύτερων αδερφών του. Η θέλησή του να ξεφύγει από ένα τόσο εχθρικό στα μάτια του περιβάλλον τον ωθεί να επιλέξει το διάβασμα ως ασπίδα. Φτάνει στην Οξφόρδη και γρήγορα ξεχωρίζει. Ζει έντονα, με ροπή σε ουσίες και αδυναμία στις γυναίκες. Όμως, ο εκρηκτικός χαρακτήρας του αλλά κυρίως η εγωπάθειά του τον οδηγούν να μένει μόνος χωρίς φίλους ή σύντροφο παρά μόνο με ορκισμένους εχθρούς. Παλεύει για την καριέρα του με θεμιτά και αθέμιτα μέσα χωρίς να αφήνει τις αποτυχίες να τον τσακίσουν, ώσπου γίνεται διάσημος.

Τελικά, πού θα οδηγηθεί η σχέση της Ρεβέκκα και του Μπρέιθγουεϊτ; Θα βρούνε τη δύναμη να μιλήσουν αληθινά μεταξύ τους; Αλήθεια, ο ΓκΜΜπ θα καταφέρει να βρει τον αποστολέα των τετραδίων, ώστε να καταλήξει τι είναι πραγματικό και τι επινενοημένο;

Ο Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ έχει δηλώσει σε συνέντευξή του πως επιλέγει τη συγγραφή ως το είδος της ψυχοθεραπείας που του ταιριάζει. Η «Μελέτη περίπτωσης», μια ιστορία μυστηρίου και όχι μόνο, είναι συναρπαστική και γεμάτη ανατροπές μέχρι την τελευταία της σελίδα. Με λόγο λιτό και ήρεμο, σκιαγραφεί ψυχές τραυματισμένες που μας καθηλώνουν καθώς αφήνουν τυρρανικές αόρατες πληγές να τους συντρίψουν στο όνομα της ευπρέπειας ή του καθήκοντος.

Για τον Μπερνέτ, η παραδοχή του «αληθινού» μας εαυτού είναι ένας δρόμος με άβολες, αμήχανες στιγμές αλλά και μονόδρομος για την προσωπική μας ελευθερία.

Επιλέγουμε: ή ζούμε τις επιθυμίες μας ή συνεχίζουμε παραπλανημένοι!

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ / Graeme Macrae Burnet
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ : Χίλντα Παπαδημητρίου/ ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ