Αν δεχθούμε πως μας ενδιαφέρει η ευτυχία, η δική μας και αυτών που αγαπάμε, τι είναι αυτό που μπορεί να μας κάνει ευτυχισμένους; Σίγουρα η αρχή μπορεί να γίνει έχοντας δίπλα μας σχέσεις χτισμένες με αλήθεια, αυτή με την οποία πληγώνουμε και πληγωνόμαστε. Απαραίτητη για να παραδεχθούμε τα λάθη μας και να οδηγηθούμε στη λυτρωτική «συγγνώμη».

Η Κλαούδια Πινιέιρο (Μπουρσάκο, 1960) που αποτελεί την τρίτη πιο μεταφρασμένη συγγραφέα της Αργεντινής, μετά τον Μπόρχες και τον Κορτάσαρ, στο υπέροχο και βαθιά κοινωνικοπολιτικό βιβλίο της «Η Ελένα ξέρει» ψάχνει λυτρωτικές διαδρομές για την ηρωίδα της, όταν ίσως είναι πια αργά για εκείνη.

Η Ελένα ξέρει… πόσο δύσκολη είναι η ζωή της τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας μιας προχωρημένης μορφής Πάρκινσον, μιας αρρώστιας που συνηθίζει να την αποκαλεί «πουτάνα». Ξέρει πως πρέπει να παλεύει, πλέον, για πράγματα απλά που μέχρι πριν θεωρούσε αυτονόητα: όπως να φορέσει μια ζακέτα, να σηκωθεί και να περπατήσει, γιατί αυτή η αρρώστια μετατρέπει τις κινήσεις της σε ταπεινωτικές προσπάθειες. Το σώμα της σ’ αυτή την καθημερινή μάχη συνεχώς την προδίδει. Ξέρει, βέβαια, πως υπάρχει πάντα δίπλα της η κόρης της, η Ρίτα που δέχθηκε αγόγγυστα την άρνησή της να μπει σε ίδρυμα.

Άραγε, ξέρει πόσο πληγώνει την Ρίτα κάθε φορά που της θυμίζει πως δεν κατάφερε να παντρευτεί και να κάνει δικά της παιδιά; Όταν της τονίζει συνεχώς πως έχει, ήδη, περάσει τα σαράντα ή όταν αποκαλεί καμπούρη τον φίλο της, τον Ρομπέρτο; Όταν τη στραγγίζει με τη θλιβερή μιζέρια της αναπηρίας της;

Ξαφνικά τα πάντα ανατρέπονται. Η Ρίτα βρίσκεται κρεμασμένη στο καμπαναριό της εκκλησίας και ενώ όλα τα στοιχεία συγκλίνουν στην αυτοκτονία, η Ελένα είναι πεπεισμένη πως πρόκειται για δολοφονία. Χρειάζεται βοήθεια, χρειάζεται ένα σώμα γερό να εκτελεί τις σκέψεις της ώστε να βρει αποδείξεις. Κάποιον που να μπορεί να κοιτάει τους ανθρώπους στα μάτια γιατί για την ίδια είναι πια αδύνατον αυτό. Η αστυνομία δεν τη στηρίζει και έτσι όλες οι ελπίδες της στρέφονται σε μια γυναίκα που έχει να δει σχεδόν είκοσι χρόνια, την Ισαμπέλα. Πρέπει να τη βρει, να της θυμίσει ένα χρέος σχεδόν λησμονημένο, ένα χρέος χαμένο στον χρόνο που τώρα καλείται να ανταποδώσει.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία κεφάλαια, όσα και τα χάπια που χρειάζεται η Ελένα για να βγάλει πέρα τις ώρες της ημέρας, μιας ημέρας γεμάτης απρόσμενες εκπλήξεις για εμάς σ’ αυτό το συγκλονιστικό βιβλίο που δεν φοβάται να σκαλίσει τον πόνο. Με γραφή λιτή και βαθιά, μας κρατά καθηλωμένους μέχρι την τελευταία σελίδα αναγκάζοντάς μας να αναρωτηθούμε για πολλά.

Αλήθεια, πώς αγκαλιάζει η κοινωνία μας την αναπηρία; Υπάρχουν οι προνοιακές δομές να προσφέρουν αξιοπρέπεια σε ανθρώπους χωρίς οικονομική δυνατότητα; Πώς περιμένουμε να θεραπευτεί ο θυμός και η οργή τους, όταν βιώνουν τέτοια κοινωνική ανισότητα;

Και από την άλλη πλευρά η μητρότητα. Είναι ευλογία και μονόδρομος για την ευτυχία; Πώς υποδεχόμαστε σήμερα ως κοινωνία τις γυναίκες που αρνούνται να την επιλέξουν; Ποιος φταίει και συναντάμε σχέσεις μάνας – παιδιού να αγγίζουν την καταδυνάστευση; Υπάρχουν όρια σε μια τέτοια ψυχική πάλη;

Η Ελένα ξέρει, η Πινιέιρο ξέρει και εμείς, τελικά, μαθαίνουμε πως όλες οι διαδρομές κρύβουν μέσα τους την ελπίδα, διαδρομές στις οποίες το να είσαι γενναίος ή δειλός δεν το διαλέγεις πάντα εσύ.

Η ΕΛΕΝΑ ΞΕΡΕΙ/ ΚΛΑΟΥΔΙΑ ΠΙΝΙΕΙΡΟ
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΣΠΑΣΙΑ ΚΑΜΠΥΛΗ / ΕΚΔΟΣΕΙΣ CARNIVORA