Τι είναι εκείνο που καθιστά την απώλεια τόσο ανυπόφορη και τον πόνο της αβάσταχτο; Φοβόμαστε το δικό μας τέλος αλλά βαθύτερα τρομάζουμε απέναντι στην ιδέα ότι θα χάσουμε εκείνους που αγαπάμε. Κι αν πρόκειται γι’ αυτόν που ονειρευτήκαμε να έχουμε δίπλα μας για πάντα; Ο πόνος είναι οξύς και ανελέητος, παραμένει ανείπωτος σε σημείο που μοιάζει αδύνατο να αποδοθεί με λόγια.

Ο Πιέρ Βιτόριο Τοντέλι (Ιταλία, 1955-1991) στο βιβλίο του “Χωριστά Δωμάτια” σκιαγραφεί μια βαθιά και αληθινή αγάπη ανάμεσα σε δύο άνδρες, παρακολουθώντας την πάλη του ενός να βρει λόγους να ζήσει στο κενό που αφήνει η απώλεια του άλλου. Έναν αγώνα που εκτυλίσσεται μέσα σε μια κοινωνία που στέκεται με φόβο και αμηχανία απέναντι στις ομοφυλοφιλικές σχέσεις καθώς αδυνατεί να αποδεχτεί μορφές αγάπης έξω από τις κυρίαρχες νόρμες. Αλήθεια, γιατί επιλέγουμε να κρίνουμε χωρίς πρώτα να κατανοούμε;

Ο Λέο, Ιταλός συγγραφέας ήδη διακεκριμένος στα 32 του, προσπαθεί να ζήσει μετά το θάνατο του συντρόφου του, Τόμας, ενός νεαρού Γερμανού μουσικού. Δύο χρόνια μετά, κουβαλώντας το τραύμα της απώλειας, νιώθει ολοένα πιο μόνος. Το κενό γεμίζουν μόνο οι αναμνήσεις της σχέσης τους, από την πρώτη συνάντηση στο Παρίσι έως τις τελευταίες στιγμές στο νοσοκομείο.

Τώρα, που ένα σπουδαίο κομμάτι της ζωής του έχει χαθεί, συνειδητοποιεί πως όλα αλλάζουν, χωρίς όμως να ξέρει προς ποια κατεύθυνση. Ο Λέο νιώθει την ανάγκη να απομακρυνθεί από φίλους και γνωστούς. Αποφασίζει και διασχίζει μόνος την Ευρώπη προσπαθώντας να ξαναβρεί τον εαυτό του. Μα σε κάθε βήμα αυτού του ταξιδιού, νιώθει να τον ακολουθεί διαρκώς η μνήμη του Τόμας. Βυθίζεται σ’ εσωτερικούς μονολόγους αναζητώντας την ταυτότητά του ως άντρας, εραστής και δημιουργός. Για πρώτη φορά, αφήνεται στον πόνο της παιδικής του ηλικίας αναζητώντας να πλησιάσει το παιδί μέσα του. Περιπλανιέται σε διάφορα μέρη διασκέδασης, τολμά να καταφύγει ακόμη και σε στριπτιτζάδικο προσπαθώντας να σπάσει την αίσθηση του κενού που κουβαλά αλλά αντί για ανακούφιση, η μοναξιά και η θλίψη του βαθαίνουν ακόμη περισσότερο. Χαμένος σε σκέψεις παλεύει μάταια να γράψει. Από μικρό παιδί, η γραφή ήταν το μέσο έκφρασης της διαφορετικότητας του, ήταν ο τρόπος ν’ αλλάξει τη ζωή του αλλά τώρα οι λέξεις φτωχαίνουν και η έλλειψη έμπνευσης τον γονατίζει. Ο Λέο έχει ανάγκη τις εικόνες από το παρελθόν γιατί γίνονται γέφυρες και του επιτρέπουν να συνεχίσει να νιώθει κοντά του τον Τόμας, κι ας μην μπορεί να τον αγγίξει.

Παρά την αγάπη τους, ο Λέο είναι αυτός που επέμενε να συνεχίσουν να ζούνε σε διαφορετικές πόλεις, σε “χωριστά δωμάτια” γιατί πάντα φοβόταν τη φθορά της καθημερινής συμβίωσης. Πάντα πίστευε στις σχέσεις εγγύτητας και όχι κατοχής. Είναι βέβαιος πως ήθελε τον Τόμας για όλη του τη ζωή αλλά όχι στο δωμάτιο του. Τέσσερα χρόνια αβάσταχτου πένθους του έμαθαν μόνο ν’ αντέχει τον πόνο. Φίλοι και γνωστοί του ζητούν να προχωρήσει στη ζωή αλλά ο Λέο αναρωτιέται: πώς εγκαταλείπεις έναν άνθρωπο με τον οποίο κάποτε πίστεψες πως μοιραζόσουν την ίδια μοίρα;

Ο Πιέρ Βιτόριο Τοντέλι εξερευνά το πένθος, την απώλεια και την ταυτότητα, σ’ ένα ιδιαίτερα συναισθηματικό μυθιστόρημα που τοποθετείται στα τέλη της δεκαετίας του ’80. Ξεδιπλώνει την αναμέτρησή του με την απουσία, που μετατρέπεται σταδιακά σε μια εσωτερική πορεία αυτογνωσίας, δημιουργώντας ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί.

Πώς μένουμε οι ίδιοι άνθρωποι μετά από έναν τέτοιο πόνο, άγριο και βαθιά μοναχικό; Γνωρίζουμε πως δεν είμαστε οι μόνοι που πονάμε κι όμως αυτή η διαπίστωση δεν ανακουφίζει. Χρειάζεται χρόνος για να μαλακώσει η πληγή και για τον καθένα κυλά διαφορετικά. Μόνο η μνήμη μάς κρατά όρθιους γιατί εκεί ο άλλος εξακολουθεί να υπάρχει. Θυμόμαστε για να μη χαθεί. Για να συνεχίσει να βρίσκεται δίπλα μας, κάθε μέρα.

Και ας είναι δύσκολο να συμφιλιωθούμε με τη σκληρότητα μιας σκέψης που επιστρέφει ξανά και ξανά : “δεν θα σε ξαναδώ ποτέ;” – μια ερώτηση που δεν ησυχάζει, που επιμένει πάντα στον ενεστώτα, τον μόνο χρόνο που δεν μας διαλύει.

Στην απώλεια ο αόριστος πληγώνει.

ΧΩΡΙΣΤΑ ΔΩΜΑΤΙΑ/ PIER VITTORIO TONDELLI
Μετάφραση: Δέσποινα Γιαννοπούλου / ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΛΙΣ