Πόσο ακριβείς είναι οι λέξεις με τις οποίες περιγράφουμε όσα αισθανόμαστε; Πότε κάτι γίνεται αγάπη, πότε φιλία, πότε απώλεια ή πένθος και ποιος μας έμαθε να τα ονομάζουμε έτσι; Αυτά τα ερωτήματα βρίσκονται στον πυρήνα του βιβλίου «Σκότωσα έναν σκύλο στη Ρουμανία» της Περουβιανής Κλαούδια Ουγιόα Ντονόσο, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Carnívora.

Η ίδια το περιγράφει, πάνω απ’ όλα, ως ένα βιβλίο για τη γλώσσα, για τις λέξεις που διαθέτουμε, εκείνες που δεν βρίσκουμε και τις αποχρώσεις που υπάρχουν ανάμεσά τους. Μαζί τους έρχονται ο εκτοπισμός, ο χρόνος, η αδράνεια και οι δεσμοί που δύσκολα χωρούν σε έναν ορισμό.

Υπάρχει μια φράση της στη συζήτησή μας που μοιάζει να συμπυκνώνει κάτι από τον τρόπο με τον οποίο βλέπει τη ζωή. «Έτρεξα για να περιμένω». Προέκυψε από ένα ασήμαντο καθημερινό περιστατικό – ένα λεωφορείο που δεν ερχόταν λόγω απεργίας – αλλά ακούγοντας τον εαυτό της να την προφέρει, αναγνώρισε μέσα της κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Στους «Ανθρώπους των Βιβλίων» η Κλαούδια Ουγιόα Ντονόσο μιλά για τη γλώσσα, τη μουσική που κατοικεί στο βιβλίο της και για τη βαθιά της πεποίθηση ότι τα βιβλία των άλλων πρέπει να παραμένουν ακριβώς αυτό. Των άλλων.

Από τον αναγνώστη δεν ζητά να φτάσει σε ένα συγκεκριμένο συμπέρασμα ούτε να φύγει με ένα προκαθορισμένο συναίσθημα. Της αρκεί να νιώσει κάτι και οι λέξεις να μείνουν μαζί του. Να περάσουν αργότερα σε μια κουβέντα, να συναντήσουν ένα άλλο βιβλίο, μια άλλη σκέψη, έναν άλλον άνθρωπο. Να δημιουργήσουν, όπως το ονομάζει η ίδια, «ένα αόρατο, φανταστικό δίκτυο λέξεων».

Αν έπρεπε να περιγράψετε το τελευταίο σας βιβλίο χωρίς να αναφέρετε την υπόθεσή του, τι θα λέγατε;

Πρόκειται για ένα βιβλίο που αφορά, πάνω απ’ όλα, τη γλώσσα. Πώς ονομάζουμε (ή όχι) τα συναισθήματα και πώς ορίζουμε τους δεσμούς ανάμεσα στους ανθρώπους: γιατί τα αποκαλούμε αγάπη, πένθος, φιλία, επιθυμία, απώλεια… Από πού προέρχονται αυτές οι λέξεις και πώς τις μαθαίνουμε; Είναι επίσης μια ιστορία για τις αντιθέσεις, καθώς υπάρχουν πολλές αποχρώσεις στη γλώσσα, στα συναισθήματα, στο φως και στα τοπία. Είναι, τέλος, ένα βιβλίο για τον εκτοπισμό, την αδράνεια και τον χρόνο.

Ποιο βιβλίο άλλου συγγραφέα εύχεστε να είχατε γράψει εσείς και γιατί;

Κανένα. Έχω διαβάσει πολλά βιβλία που μου άφησαν το σημάδι τους, κι όμως δεν θα ήθελα να τα είχα γράψει εγώ ο ίδια. Γιατί υπάρχουν ήδη, και έτσι ακριβώς γεννήθηκαν στο μυαλό και στο σώμα κάποιου άλλου ανθρώπου. Πιστεύω ότι πρέπει να παραμείνουν έτσι. Αν ήθελα να τα γράψω εγώ, δεν θα ήταν πια εκείνα τα βιβλία.

Ποια ερώτηση δεν σας έχουν κάνει ποτέ σε συνέντευξη και θα θέλατε κάποιος να σας κάνει;

Δεν με έχουν ρωτήσει ποτέ για τα τραγούδια-κομμάτια ή τη μουσική στο βιβλίο.

Ποια λέξη ή ποια φράση πιστεύετε ότι σας χαρακτηρίζει περισσότερο ως άνθρωπο;

Πρόσφατα, έφτασα αργά σε ένα ραντεβού. Είμαι αρκετά συνεπής άνθρωπος, οπότε ήμουν απογοητευμένη με την κατάσταση. Είχα υπολογίσει τα πάντα εκ των προτέρων και ήμουν πολύ προσεκτική ώστε να μην χάσω το λεωφορείο. Περπάτησα γρήγορα μέχρι τη στάση του λεωφορείου. Αλλά όταν έφτασα στη στάση, ανακάλυψα ότι υπήρχε απεργία στα λεωφορεία και οι γραμμές λειτουργούσαν αραιά. Έπρεπε να περιμένω ούτως ή άλλως.

Όταν ζήτησα συγγνώμη και εξήγησα γιατί άργησα, είπα: οπότε, στο τέλος… έσπευσα απλώς για να περιμένω. (Τελικά, βιάστηκα για να περιμένω/Έτρεξα για να περιμένω) άκουσα τον εαυτό μου να το λέει αυτό και σκέφτηκα ότι αυτές οι λέξεις θα μπορούσαν να ορίσουν εμένα και τη ζωή μου με πολλούς τρόπους.

Όταν κάποιος κλείσει ένα βιβλίο δικό σας, ποιο είναι το συναίσθημα που θα θέλατε να του μείνει τελευταίο;

Μου αρκεί ο αναγνώστης να νιώσει κάτι: οτιδήποτε. Δεν χρειάζεται να είναι ένα οριστικό συναίσθημα. Προτιμώ να μετατραπεί σε κάτι συγκινητικό και ζωντανό. Να μείνουν η ανάγνωση και οι λέξεις μαζί του και να του κρατήσουν συντροφιά. Ελπίζω ο αναγνώστης να βρει κάτι καινούργιο σε εκείνες τις λέξεις που έγραψα πριν από χρόνια, όταν δεν σκεφτόμουν καν να τις εκδώσω σε βιβλίο.

Ελπίζω να ανακαλύψει μια διαφορετική οπτική ή ένα άγνωστο συναίσθημα – και να τα βιώσει στο παρόν. Ένα είδος κύκλου του χρόνου. Και ελπίζω να μεταφέρει αυτές τις λέξεις σε συζητήσεις ή να τις συνδέσει με αναγνώσεις άλλων συγγραφέων. Κάτι σαν τη δημιουργία ενός αόρατου, φανταστικού δικτύου λέξεων. Λέξεων που κρατάμε για τον εαυτό μας στις σκέψεις μας ή λέξεων που μοιραζόμαστε με άλλους.

Τουλάχιστον έτσι νιώθω εγώ όταν διαβάζω ένα βιβλίο που αφήνει το σημάδι του πάνω μου. Περνώ μέρες σκεπτόμενη ένα βιβλίο και μετά αρχίζω να μιλάω σε άλλους γι’ αυτό που διάβασα. Μερικές φορές μιλάω γι’ αυτό σαν να πρόκειται για καταστάσεις που συνέβησαν σε πραγματικούς ανθρώπους, και όχι σε φανταστικούς χαρακτήρες. Από εκεί μπορούν να προκύψουν συζητήσεις, ιδέες και άλλες αναγνώσεις.