Η ελληνική αποχή από το ψήφισμα του ΟΗΕ για την άρση του αμερικανικού εμπάργκο στην Κούβα θέτει ένα ερώτημα που ο Δημήτρης Καλτσώνης διατυπώνει ευθέως. Πώς μπορεί η Ελλάδα να επικαλείται το διεθνές δίκαιο για την υπεράσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, όταν η ίδια δεν το σέβεται; Χαρακτηρίζοντας τη στάση της κυβέρνησης «κατάπτυστη και επικίνδυνη», συνδέει την επιβίωση του κουβανικού λαού με ζητήματα που αφορούν άμεσα και τη χώρα μας.
Αφορμή για τη συζήτηση είναι ο συλλογικός τόμος «Ο Φιντέλ Κάστρο και η εποχή μας» (εκδόσεις Τόπος), του οποίου έχει την επιμέλεια. Η εθνική ανεξαρτησία, η κοινωνική δικαιοσύνη και η διεθνιστική αλληλεγγύη, κεντρικά στοιχεία της πολιτικής σκέψης του Κάστρο, διατρέχουν τις απαντήσεις του για τη σημερινή Κούβα.
Ο Δημήτρης Καλτσώνης αποδίδει τις ελλείψεις και την ενεργειακή ασφυξία στην αμερικανική πολιτική αποκλεισμού, υπερασπίζεται τις κοινωνικές κατακτήσεις της επανάστασης και συζητά τη σημασία της λαϊκής συμμετοχής και του ελέγχου της εξουσίας, καθώς και το μέλλον μιας νέας γενιάς που μεγάλωσε μέσα στις στερήσεις.
Γιατί ένας τόμος για τον Φιντέλ Κάστρο σήμερα; Καθώς δουλεύατε με τους Έλληνες και τους Κουβανούς συντελεστές, ποιο σημείο της πολιτικής του διαδρομής προκάλεσε τη μεγαλύτερη διαφωνία μεταξύ σας;
Η έκδοση δεν είναι επετειακή, παρότι το βιβλίο εκδίδεται στα 100 χρόνια από τη γέννηση και στα 10 από το θάνατο του Κάστρο. Διανύουμε μια σκοτεινή εποχή, όπου οι κοινωνικές ανισότητες και αδικίες οξύνονται στο έπακρο, το ίδιο η φτώχεια και η πείνα, οι πόλεμοι πολλαπλασιάζονται με υπαρκτό τον κίνδυνο ενοποίησής του σε γενικευμένο παγκόσμιο πόλεμο, η περιβαλλοντική και κλιματική κρίση απειλούν την επιβίωση του είδους μας.
Ο Φιντέλ Κάστρο, είχε εύστοχα μιλήσει για όλα αυτά τα ζητήματα, τόσο με την πολιτική του πράξη όσο και με τις ομιλίες του στον ΟΗΕ και αλλού. Η σκέψη του είναι εξαιρετικά επίκαιρη και χρήσιμη για να γονιμοποιηθούν οι σύγχρονες αναζητήσεις. Διακρίνεται για το
ριζοσπαστισμό, την τόλμη και ταυτόχρονα για το ρεαλισμό και το βαθύ ανθρωπισμό της, που σήμερα τόσο τα έχουμε ανάγκη.
Δεν υπήρξε μεταξύ των συντελεστών του τόμου κάποια διαφωνία γιατί καθένας εργάστηκε με απόλυτη ελευθερία αλλά και γιατί ο στόχος μας ήταν να παρουσιάσουμε και αναλύσουμε τη σκέψη του Φιντέλ Κάστρο χωρίς ωραιοποίηση.
Στον τόμο περιλαμβάνετε το κείμενο του Κάστρο «Η επανάσταση δεν μαθαίνεται από τα εγχειρίδια». Ποια απόφαση της σημερινής κουβανικής ηγεσίας θα κρίνατε πιο αυστηρά αν παίρνατε στα σοβαρά αυτή τη φράση;
Ο αρμοδιότερος για να το κρίνει αυτό είναι ο λαός της Κούβας. Θα μπορούσα ωστόσο να σημειώσω ότι το πολιτικό σύστημα της επανασταστικής Κούβας βασίστηκε πάντοτε στη δημοκρατική συμμετοχή του λαού είτε με τη μορφή των πολλών υποψηφιοτήτων στις εκλογές, είτε με τη μορφή των λαϊκών συνελεύσεων, είτε με τη μορφή των δημοψηφισμάτων για την έγκριση ή απόρριψη του Συντάγματος ή άλλων σημαντικών νομοσχεδίων.
Να σημειώσω επίσης ότι το ΚΚ Κούβας δεν υποδεικνύει υποψήφιους στις εκλογές. Αυτό απαγορεύεται από το νόμο. Οι υποψήφιοι υποδεικνύονται από τις λαϊκές συνελεύσεις και τις μαζικές οργανώσεις των εργαζομένων. Προφανώς όμως καμιά κυβέρνηση δεν μπορεί να είναι αλάθητη, δεν μπορεί να αποφύγει τη γραφειοκρατική σκουριά.
Οι άνθρωποι είναι άνθρωποι και οι συνθήκες δεν είναι πάντα ευνοϊκές. Γι αυτό, όπως έλεγε ο Φιντέλ Κάστρο, σε αυτή την ομιλία το κρισιμότερο όλων δεν είναι τόσο η ποιότητα της ηγεσίας, όσο ο έλεγχός της από το λαό.
Στις 5 Νοεμβρίου οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν νέες κυρώσεις, μεταξύ άλλων σε δίκτυο μεταφοράς πετρελαίου, και άνοιξαν τον δρόμο για μέτρα σε επιπλέον κλάδους της κουβανικής οικονομίας. Πού περιμένετε να φανεί πρώτα το κόστος για τους κατοίκους του νησιού;
Το κόστος έχει ήδη φανεί. Η Κούβα ζει υπό οικονομικό αποκλεισμό, από το 1960. Από το 1990, όταν έχασε τους εμπορικούς της εταίρους λόγω της παλινόρθωσης του καπιταλισμού στην Α. Ευρώπη, ζει υπό καθεστώς οικονομικού στραγγαλισμού. Το κόστος του μέχρι σήμερα ανέρχεται σύμφωνα με υπολογισμούς ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ σε 3 τρις δολάρια, δηλαδή το ετήσιο ΑΕΠ της Ελλάδας πολλαπλασιασμένο επί 12.
Οι παρατεταμένες διακοπές ρεύματος έχουν επηρεάσει την ύδρευση και τη λειτουργία των νοσοκομείων. Πώς ζυγίζετε τον αντίκτυπο των αμερικανικών περιορισμών στις εισαγωγές καυσίμων και την ευθύνη της κουβανικής κυβέρνησης για την κατάσταση του ηλεκτρικού δικτύου;
Από τις αρχές του 2026 η Κούβα ζει υπό καθεστώς ναυτικού αποκλεισμού. Τόσο ο οικονομικός όσο και ο ναυτικός αποκλεισμός είναι με βάση το διεθνές δίκαιο, πράξεις πολέμου, αντίθετες στο διεθνές δίκαιο και στον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ.
Η κατάσταση είναι οριακή. Μιλάμε για μια ανθρωπιστική καταστροφή. Θα το πω κατηγορηματικά. Πρόκειται για έγκλημα πολέμου που διαπράττει η κυβέρνηση Τραμπ. Η Κουβανική κυβέρνηση καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα, όμως τα δεδομένα είναι ασφυκτικά.
Στις 28 Οκτωβρίου 2026, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ζήτησε ξανά την άρση του αμερικανικού εμπάργκο στην Κούβα, με 130 ψήφους υπέρ έναντι 165 το 2025. Η Ελλάδα, που πέρυσι είχε υπερψηφίσει το ψήφισμα, φέτος απείχε. Πώς ερμηνεύετε αυτή τη μεταστροφή και πώς την κρίνετε με βάση τη σημασία που αποδίδει η Ελλάδα στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και της κρατικής κυριαρχίας;
Πρόκειται για μια κατάπτυστη και επικίνδυνη στάση της Ελληνικής κυβέρνησης, η οποία ευθυγραμμίζεται με τις ΗΠΑ, τον βιαστή του διεθνούς δικαίου, αλλά και το Ισραήλ, το κράτος δολοφόνο που διαπράττει γενοκτονία σε βάρος του Παλαιστιναικού λαού. Αλήθεια, πώς θα υπερασπιστούμε τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας και πώς θα επικαλούμαστε στο εξής το διεθνές δίκαιο, αν είμαστε μεταξύ αυτών που δεν το σέβονται;
Στο βιβλίο εξετάζετε την κριτική του Κάστρο στη γραφειοκρατία. Ποια οικονομική μεταρρύθμιση θα μπορούσε σήμερα να βελτιώσει την πρόσβαση των Κουβανών σε βασικά αγαθά και ποια συμφέροντα μέσα στο ίδιο το κράτος θα δυσκόλευαν την εφαρμογή της;
Η γραφειοκρατία δεν σχετίζεται, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, με την πρόσβαση των Κουβανών σε βασικά αγαθά. Η έλλειψη αυτών των αγαθών είναι αποτέλεσμα του οικονομικού και ναυτικού αποκλεισμού. Τα όποια προβλήματα γραφειοκρατικής απομάκρυνσης της ηγεσίας από το λαό είναι άλλης τάξης ζήτημα. Ο περιορισμός και η επίλυση των όποιων προβλημάτων αντιμετωπίζονται μέσα από το ζωντάνεμα και την εμβάθυνση της λαϊκής δημοκρατικής συμμετοχής.
Το Κουβανικό Σύνταγμα προβλέπει τέτοιους θεσμούς. Όσο πιο ζωντανοί είναι, τόσο τα προβληματα αντιμετωπίζονται. Η Κούβα πάντως, παρά τα όποια αναπόφευκτα προβληματα, δεν παρουσίασε ποτέ τα φαινόμενα γραφειοκρατικής στρέβλωσης του σοσιαλισμού που χαρακτήριζαν την Α. Ευρώπη. Γι αυτό και επιβίωσε μέχρι σήμερα. Δεν πρόκειται για θαύμα αλλά για το αποτέλεσμα της λαϊκής συμμετοχής και των δεσμών της ηγεσίας με το λαό.
Πρόσφατα, το ΚΚ Κούβας συνέλεξε 6 εκατομμύρια 230 χιλιάδες υπογραφές πολιτών (άνω των 16 ετών, εκείνων δηλαδή που έχουν το εκλογικό δικαίωμα), με τις οποίες εξέφραζαν την υποστήριξή τους στην κυβέρνηση και την αντίθεσή τους στην επιθετικότητα των ΗΠΑ. Πρόκειται για ένα ισχυρό μήνυμα με δεδομένο ότι το σύνολο του εκλογικού σώματος της Κούβας είναι 9 εκατομμύρια 290 χιλιάδες.
Η μετανάστευση των τελευταίων ετών έχει συμβάλει στη μείωση του πληθυσμού της Κούβας. Τι θα έπρεπε να αλλάξει για να μπορεί ένας νέος άνθρωπος που σκέφτεται να φύγει να φανταστεί το μέλλον του στο νησί;
Να σταματήσει ο ναυτικός και οικονομικός αποκλεισμός. Αν η χώρα αφεθεί ελεύθερη και απερίσπαστη να αναπτύξει την οικονομία της τα πράγματα θα πάνε πολύ καλύτερα. Μην ξεχνάμε ότι τις δεκαετίες του 1970 και 1980 ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ της ήταν στο 10%. Καμιά άλλη χώρα της Καραϊβικής ή της Λ. Αμερικής δεν είχε φτάσει σε τέτοιο ρυθμό ούτε, πολύ περισσότερο, στο επίπεδο των κοινωνικών κατακτήσεών της. Είναι παγκοσμίως γνωστά και αξιοζήλευτα τα επιτεύγματα της Κουβανικής επανάστασης στην υγεία και στην παιδεία.
Στον τόμο δημοσιεύετε την ομιλία του Κάστρο για το περιβάλλον στο Ρίο το 1992. Ποια ενεργειακή επιλογή θα έδινε σήμερα στην Κούβα πιο αξιόπιστο ρεύμα και θα μείωνε την εξάρτησή της από το εισαγόμενο πετρέλαιο;
Ο Κάστρο πολύ έγκαιρα είχε εντοπίσει τα επικίνδυνα για την ανθρωπότητα αδιέξοδα από τις επιπτώσεις του καπιταλιστικού μοντέλου στο περιβάλλον και είχε υποδείξει μέτρα που θα πρέπει να λάβει η διεθνής κοινότητα. Η Κούβα έχει ήδη καταβάλλει προσπάθειες και θα συνεχίσει στην κατεύθυνση να καλύψει μελλοντικά τις ενεργειακές της ανάγκες αποκλειστικά από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Έχει ήδη πραγγματοποιήσει βήματα σε συνεργασία με την Κίνα.
Αν ένας νέος Κουβανός σάς έλεγε ότι η γενιά του κρίνει την Επανάσταση από τη ζωή που μπορεί να ζήσει σήμερα, τι από την κληρονομιά του Κάστρο θα υπερασπιζόσασταν απέναντί του και τι θα θέτατε εσείς ο ίδιος υπό αμφισβήτηση;
Όσοι γεννήθηκαν μετά το 1990, όταν το ΑΕΠ της Κούβας έπεσε κατά 35% δεν έχουν γνωρίσει τις κοινωνικές κατακτήσεις της επανάστασης, τουλάχιστον όχι στο επίπεδο που βρίσκονταν πριν τη χρονιά αυτή. Αλλα η επανάσταση διδάσκει επίσης την ελευθερία, την αξιοπρέπεια, την εθνική ανεξαρτησία, την κοινωνική δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη.
Χωρίς αυτά, καμιά πραγματική οικονομική πρόοδος δεν μπορεί να υπάρξει και καμιά οικονομική ανάπτυξη δεν αξίζει. Το μέλλον που επιφυλάσσουν οι ΗΠΑ για την πλειοψηφία του Κουβανικού λαού είναι να μετατρέψουν ξανά τη χώρα σε αυτό που ήταν πριν την επανάσταση: σε ένα απέραντο καζίνο και πορνείο της αμερικανο-κουβανικής μαφίας.
Στην Ελλάδα τα ΜΜΕ που στηρίζουν τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, χρημαδοτούνται από το ... κράτος. Tο tvxs.gr στηρίζεται στους αναγνώστες του και αποτελεί μια από τις ελάχιστες ανεξάρτητες φωνές στη χώρα. Mε μια συνδρομή, από 2.9 €/μήνα,ενισχύετε την αυτονομία του tvxs.gr και των δημοσιογραφικών του ερευνών. Συγχρόνως αποκτάτε πρόσβαση στα ντοκιμαντέρ και το περιεχόμενο του 24ores.gr.
Δες τα πακέτα συνδρομών >


