Τα βιβλία —οι ιστορίες, οι αφηγήσεις— είναι τα πρώτα μίντια για τον συγγραφέα Κυριάκο Αθανασιάδη ο οποίος με αφορμή την κυκλοφορία του νέου βιβλίου του για εφήβους «Η πιο όμορφη λέξη του κόσμου» (ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ) το οποίο διαδραματίζεται στο πολιορκημένο Μεσολόγγι μοιράζεται μαζί μας τις σκέψεις του για το νόημα των επετείων, την έννοια του ηρωισμού στην εποχή μας αλλά και για τον ρόλο των ολιγαρχών των γιγάντιων εταιριών τεχνολογίας.

Πώς θα συστήνατε την «Πιο όμορφη λέξη του κόσμου»;

Είναι μια ιστορία που εκτυλίσσεται στο πολιορκημένο Μεσολόγγι, από την άφιξη του Βύρωνα μέχρι και την Έξοδο. Αφορά όμως κυρίως το τυπογραφείο της πόλης, και την εφημερίδα που εξέδιδε. Το πρώτο ελληνικό τυπογραφείο, την εποχή που δεν υπήρχε καν «Ελλάδα». Η τυπογραφία από μόνη της είναι μια ηρωική και εντελώς τρελή υπόθεση βέβαια.

Διακόσια χρόνια από την έξοδο των Μεσολογγιτών. Πιστεύετε στις επετείους; Κι αν ναι, τι μήνυμα κομίζει η συγκεκριμένη επέτειος;

Προσωπικά δεν πιστεύω στις επετείους, όχι. Αλλά πιστεύουν οι περισσότεροι, οπότε δεν έχει σημασία τι πιστεύω εγώ. Η Έξοδος, από την άλλη, είναι μια πολύ μεγάλη στιγμή για την ανθρωπότητα, κάτι μοναδικό και απρόβλεπτο, μια κορυφή — εν πολλοίς, μια παραδοξότητα. Αλλά μια παραδοξότητα που συνέβη σχεδόν φυσιολογικά, γιατί δεν μπορούσε να γίνει αλλιώς. Δεν μπορείς παρά να σταθείς προσοχή μπροστά της, και να κλίνεις το γόνυ. Αλίμονο.

Τι θεωρείτε ηρωικό στην εποχή μας;

Να μην πηγαίνεις με τη μάζα. Όχι μόνο στην εποχή μας βέβαια, αλλά σε κάθε εποχή.

Στην εποχή της πληροφορίας που εξορίζει γνώση και κριτική σκέψη, μπορούμε να κατανοήσουμε και κατ’ επέκταση ν’ αποτιμήσουμε ψύχραιμα την ιστορία μας;

Την εξορίζει, πράγματι, απ’ τους πολλούς, αλλά από την άλλη ποτέ πριν στο παρελθόν δεν είχαμε τέτοιο πλούτο στα χέρια μας — κυριολεκτικά στα χέρια μας, μέσα σε ένα κινητό μια σταλιά. Παλιά ήξεραν να διαβάζουν μόνο κάτι παπάδες, κι αυτοί όχι και πολύ καλά: τα «μάσαγαν». Σήμερα μπορείς να έχεις συνδρομή στην Μπριτάνικα με 65 ευρώ τον χρόνο. Στην Μπριτάνικα.

Θέλω να πω, ναι, πέντε-δέκα ολιγάρχες των γιγάντιων εταιριών τεχνολογίας είναι οι puppet masters της ανθρωπότητας και δικαίως ανατριχιάζουμε όποτε τους φέρνουμε στο μυαλό μας, αλλά αλίμονο αν αποκλείεται απριόρι η αντίσταση στη βλακεία. Όχι μια καθολική αντίσταση βέβαια: είναι στο χέρι καθενός.

Υπάρχει πελώριος πλούτος εκεί έξω, και ο περισσότερος διατίθεται δωρεάν. Αυτό δεν έχει ξαναγίνει ποτέ, και είναι fact. Είτε είμαστε σε θέση να το εκτιμήσουμε και να το εκμεταλλευτούμε είτε όχι, ζούμε ένα θαύμα. Και είμαστε οι πρώτοι που το ζούμε.

Το βιβλίο σας εστιάζει στο Μεσολόγγι την περίοδο 1824-1826 και στη γέννηση της τυπογραφίας στην πολιορκημένη πόλη. Τι θα έλεγαν άραγε οι «Δον Κιχώτες» τυπογράφοι εκείνης της εποχής για τη δύναμη και τις πρακτικές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης του 21^ου αι;

Θα συγκινούνταν, πιστεύω. Όλοι οι τυπογράφοι —κι εγώ είμαι ένας τυπογράφος— δεν μπορούν παρά να μείνουν με ανοιχτό το στόμα μπροστά στις μυθικές δυνατότητες που προσφέρει η εποχή μας. Τα βιβλία —οι ιστορίες, οι αφηγήσεις— είναι μίντια έτσι κι αλλιώς. Βασικά, είναι τα πρώτα μίντια. Τώρα, τα σόσιαλ μίντια, όπως και καθετί στον κόσμο, είναι πολλά πράγματα μαζί: πολλές εκδοχές τού «καλού» και —ακόμη περισσότερες— του «κακού».

Αλλά είναι τεχνολογία, και η τεχνολογία είναι το μόνο πράγμα που έχουμε. Προχωράμε, παρά τις απώλειες, όπως κάνουμε πάντα. Δεν μπορείς να πας στα άστρα με την τέχνη, αλλά θα πας με την τεχνολογία. Την τέχνη θα την κουβαλάς στην τσέπη σου, όπως το κάνεις κι εδώ.

Μπορεί ένα βιβλίο να κερδίσει την αναμέτρηση με τις ψηφιακές οθόνες; Ποια η δική σας φιλοδοξία;

Όχι, δεν μπορεί. Η μόνη μου φιλοδοξία —ή μάλλον: ευχή— σαν ανθρώπου που δουλεύει στα βιβλία είναι να διατηρηθεί αυτό το ποσοστό του κόσμου που εξακολουθεί να διαβάζει. Δεν γίνεται να διευρυνθεί, είναι αδύνατον αυτήν τη στιγμή, και θα είναι απολύτως αδύνατον αύριο. Αλλά τουλάχιστον να παραμείνει για λίγο ακόμα σ’ αυτά τα επίπεδα, αν μη τι άλλο για το ονόρε.

Τελικά είναι μόνο μία η «Πιο όμορφη λέξη στον κόσμο»;

Ναι, πάντα μία ήταν μόνο. Και φτάνει μια στιγμή που το καταλαβαίνουν οι περισσότεροι. Όσο πιο νωρίς έρθει στη ζωή μας —αν είμαστε τυχεροί—, τόσο το καλύτερο για εμάς.

Ο συγγραφέας

Ο Κυριάκος Αθανασιάδης (1963) γεννήθηκε και ζει στη Θεσσαλονίκη. Επί πολλά χρόνια εργάστηκε στον χώρο των εκδόσεων ως επιμελητής, αξιολογητής πεζογραφίας και στέλεχος εκδοτικού οίκου. Έχει εκδώσει πάνω από εξήντα βιβλία για μεγάλους και παιδιά, με το όνομά του και με μια σειρά από ψευδώνυμα. Τιμήθηκε για το 2025 με το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου για το βιβλίο του «Ο παράξενος Αδάμ και το φεγγάρι» (εκδόσεις Ψυχογιός).