Οι δύο συνσκηνοθέτριες της παράστασης «Θεός της Σφαγής» μιλούν για τον θυμό, το χιούμορ και τη λεπτή γραμμή του πολιτισμού.

Δύο ζευγάρια συναντιούνται για να συζητήσουν πολιτισμένα τον καβγά των παιδιών τους. Λίγη ώρα αργότερα, οι καλοί τρόποι έχουν γίνει συντρίμμια. Είκοσι χρόνια μετά τη συγγραφή του, «Ο Θεός της Σφαγής» της Γιασμίνα Ρεζά εξακολουθεί να μας κάνει να γελάμε με όσα αποφεύγουμε να δούμε στον καθρέφτη μας.

Το έργο συσκηνοθετούν στο Studio Μαυρομιχάλη, η Ζωρζίνα Τζουμάκα και η Χριστίνα Χριστοφή, δύο φίλες που επέλεξαν να μοιραστούν την ευθύνη, και τις αντιφάσεις, μιας κοινής ματιάς.

Οι δύο τους μιλούν στο TVXS μιλούν για το τι κάνει το έργο να επιστρέφει διαρκώς στη σκηνή, για το πώς λειτουργεί η συνσκηνοθεσία στις πρόβες, για τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στον πολιτισμό και τη βαρβαρότητα, για το χιούμορ που κρύβεται μέσα στην οργή και για το πώς είναι να κάνεις θέατρο στην Ελλάδα του 2026.

Το έργο έχει ανέβει αρκετές φορές στη χώρα μας, τι πιστεύετε ότι είναι αυτό που γοητεύει τους σκηνοθέτες; Εσείς γιατί το επιλέξατε;

Ζωρζίνα Τζουμάκα: Το έργο γράφτηκε πριν από είκοσι χρόνια και παραμένει επίκαιρο. Τόσο το θέμα της σχολικής βίας, όσο και των άλλων μορφών βίας που ελλοχεύουν πίσω από τις καθημερινές συμπεριφορές και συζητήσεις μας, είναι δυστυχώς ανάμεσα στα μείζονα ζητήματα που μας απασχολούν σήμερα. Πέρα όμως από το θέμα του,  αυτό που κάνει τον Θεό της Σφαγής αγαπητό στους σκηνοθέτες είναι νομίζω η καταιγιστική δράση και η ελευθερία που μας δίνεται για να χτίσουμε τους τέσσερις χαρακτήρες του έργου. Ενώ όμως η δράση είναι δεδομένη, οι λεπτομέρειες στις σχέσεις που εξυφαίνονται ανάμεσα στα πρόσωπα μπορούν να ερμηνευθούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και αυτό καθιστά το έργο ανεξάντλητο.

Xριστίνα Χριστοφή:  Η αμεσότητα, οι ατακαριστοί διάλογοι, οι οριακοί χαρακτήρες, το πολυεπίπεδο θέμα της βίας και του γονεϊκού ρόλου, η συνθήκη του «έγγαμου βίου»… «Ο Θεός της Σφαγής» είναι πολύ ελκυστικός για τους σκηνοθέτες αλλά και για το κοινό.  Γι’ αυτό πιστεύω ανεβαίνει και θα συνεχίσει να ανεβαίνει στη χώρα μας.

Συνσκηνοθετείτε την παράσταση, πώς λειτουργεί αυτό στη διαδικασία των προβών και πώς στο τελικό αποτέλεσμα;

Ζ.Τ. Η συνεργασία μας με τη Χριστίνα προϋποθέτει μια κοινή αισθητική αντίληψη για το θέατρο που θαυμάζουμε και για το θέατρο που οραματιζόμαστε και σίγουρα τον σεβασμό και την εκτίμηση που τρέφουμε η μία για την άλλη. Έπειτα, απαιτεί μια κοινή ανάγνωση του έργου, πώς αντιλαμβανόμαστε τις λεπτομέρειες, τι είναι αυτό που θέλουμε να τονίσουμε και αυτό προκύπτει πάντα μέσα από τη συζήτηση. Οι πρόβες είναι μια χορογραφία – άλλοτε οδηγεί η μία, άλλοτε η άλλη, φροντίζοντας να διατηρούμε την αρμονία μεταξύ μας και να μη δίνουμε αντιφατικά μηνύματα στις / στους ηθοποιούς μας! Όσο για το τελικό αποτέλεσμα, είναι κάτι που χτίσαμε από κοινού όλες και όλοι μαζί.

Χ.Χ. Η συνσκηνοθεσία έχει τις προκλήσεις της. Ποια θα πάρει την τελική απόφαση; Ποια επιλέγει; Ποια καθοδηγεί; Η Ζωρζίνα είναι ένας άνθρωπος που εκτιμώ και αγαπώ, είναι πολύ καλή φίλη μου αλλά μερικές φορές η φιλία λειτουργεί σαν εμπόδιο σε μια συνεργασία. Σε εμάς όμως αυτό, ευτυχώς, δεν συνέβη. Αν σκηνοθετούσε βέβαια η καθεμία την παράσταση από μόνη της το αποτέλεσμα θα ήταν διαφορετικό. Και αυτό είναι το μαγικό σε μια συνεργασία. Η ζύμωση, η ανταλλαγή, η χορογραφία όπως πολύ όμορφα λέει και η Ζωρζίνα. Και στο τέλος της ημέρας, χαίρομαι πολύ που αυτή την παράσταση τη σκηνοθετήσαμε μαζί.

Υπάρχει κάτι ιδιαίτερα οικείο ή αναγνωρίσιμο στους χαρακτήρες που πιστεύετε ότι μπορεί να κάνει τον θεατή να πει «αυτό το έχω δει και σε ανθρώπους γύρω μου»;

Ζ. Τ Είναι και οι τέσσερις εντελώς αναγνωρίσιμοι, με τα ελαττώματα και τις ιδιαιτερότητες τις ανασφάλειές τους, με τις αγκυλώσεις, τις νευρώσεις και τα αδιέξοδα των σημερινών ανθρώπων. Αυτό που κάνει τους χαρακτήρες μοναδικούς είναι η πολυπλοκότητα και οι αντιφάσεις τους – είναι συγχρόνως συμπαθείς και ανυπόφοροι και αυτό τους καθιστά εντελώς ανθρώπινους.

Χ.Χ. Το στοίχημα δεν είναι να πει ο θεατής «αυτό το έχω δει γύρω μου» αλλά «αυτό το έχω βρει μέσα μου». Και υπάρχουν πολλά να βρει, αν το θέλει.  Η προσπάθεια για παράδειγμα των χαρακτήρων να κρατήσουν μια «εικόνα», έναν ρόλο, μια βιτρίνα που τους δίνει μια θέση στην κοινωνία. Ή τα ένστικτα και οι επιθυμίες που αναγκάζονται να καταστέλλουν για να έχουν μια οικογένεια, για να παραμένουν σε μια συζυγική σχέση. Ή ακόμα και το άγχος, η πίεση που δέχονται στην προσπάθειά τους να υποστηρίξουν την ταυτότητα ενός επαγγέλματος ή μιας ιδιότητας.

Το έργο θέτει το ερώτημα «πού βρίσκεται ο πολιτισμός και πού η βαρβαρότητα;». Εσείς, μετά από αυτή την παράσταση, πού θα τοποθετούσατε τη γραμμή ανάμεσα στα δύο;

Ζ. Τ. Πολλές φορές συγχέουμε τον πολιτισμό με την οικονομική ευμάρεια, τονκαταναλωτισμό και την τεχνολογική πρόοδο των δυτικών κοινωνιών. Όλα αυτά όμως δεν συνιστούν παρά ένα μικρό μέρος αυτού που γενικά ονομάζουμε πολιτισμό. Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι δεν είναι ρατσιστές ή σεξιστές όμως σε μια στιγμή κρίσιμη αποκαλύπτονται οι βαθιά ριζωμένες νοοτροπίες… Aυτό που δείχνουμε είναι ακριβώς πόσο εύθραυστη και διαπερατή είναι αυτή η γραμμή.

Χ.Χ. Οι νόμοι, οι κοινωνικοί και θρησκευτικοί κανόνες, η άτυπη κοινωνικοποίηση στοχεύουν εδώ και εκατοντάδες χρόνια να θέσουν με καθαρό, σαφή τρόπο αυτή τη διαχωριστική γραμμή. Ο άνθρωπος θέλει κοινωνίες που να μπορούν να βιωθούν. Κοινωνίες με ασφάλεια, δικαιοσύνη, ισότητα. Η ανθρώπινη κατάσταση όμως είναι σύνθετη και αντιφατική. Η βαρβαρότητα είναι εδώ, και ενίοτε φτάνει σε τερατώδη μεγέθη παρότι ζούμε σε «πολιτισμένες» κοινωνίες.  Το έργο της Ρεζά θέτει το ερώτημα μόνο για να το αμφισβητήσει, όχι για να του δώσει απάντηση. Εγώ προσωπικά δεν μπορώ να τοποθετήσω αυτή τη γραμμή. Και ποιος θα μπορούσε άραγε να το κάνει; Και με ποιο τρόπο;

Η παράσταση μιλά για θυμό, οργή και καταπιεσμένα βίαια ένστικτα. Πόσο δύσκολο είναι να μεταφέρεις αυτή την ένταση στη σκηνή χωρίς να χαθεί το χιούμορ;

Ζ. Τ. Το χιούμορ είναι ένας συγκεκριμένος τρόπος να βλέπεις τα πράγματα, μια οπτική που διαστρεβλώνει ή μεγεθύνει την πραγματικότητα ή μάλλον μια λοξή ματιά. Άλλωστε ο θυμός ή η οργή δεν στερούνται γελοιότητας… συνήθως γελάμε με πράγματα που μπορεί να είναι τραγικά…

Χ.Χ. Τόσο δύσκολο όσο και το αντίθετο: να μεταφέρεις το χιούμορ της κατάστασης αλλά να χαθεί η ένταση. Θα με ενδιέφερε πολύ να θέσουμε στους θεατές μας αυτό το ερώτημα.

Αν έπρεπε να περιγράψετε τον «Θεό της Σφαγής» με μία φράση που θα έκανε κάποιον να θέλει να έρθει να τον δει, ποια θα ήταν;

Χ.Χ.  Έχεις παιδιά στην εφηβεία; Είσαι παντρεμένη/ος; Έχεις ακράδαντες βεβαιότητες; Ο Θεός της Σφαγής είναι μια παράσταση που σίγουρα θα σε κάνει να γελάσεις. Ίσως και να σκεφτείς.

 Πώς είναι να ασχολείται κανείς με το θέατρο στην Ελλάδα του 2026;

Χ.Χ. Ψυχοφθόρο. Εξοντωτικό. Αποθαρρυντικό. Εξοργιστικό. Αλλά εμείς συνεχίζουμε…

Ζ.Τ. Η απήχηση του κοινού και οι ωραίες συνεργασίες μας κάνουν να συνεχίζουμε…

 «O Θεός της Σφαγής» της Γιασμίνα Ρεζά, επιστρέφει για δεύτερη σεζόν στο Studio Μαυρομιχάλη.

Σάββατο στις 18:00 και Κυριακή στις 21:15

(Μέχρι τις 6/12)

Πρωταγωνιστούν: Ευαγγελία Καπόγιαννη, Μαρία Μπρανίδου, Βασίλη Πουλάκο και Δημοσθένη Φίλιππα.

Πληροφορίες- κρατήσεις: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/o-theos-tis-sfagis-2/