«Οι μίμοι έρχονται να μας πουν για τις αδυναμίες της ανθρώπινης ψυχής, γι’ αυτό που κρύβει πιο βαθιά μέσα του ο άνθρωπος και έρχεται στην επιφάνεια εξαιτίας ενός περιστατικού, τα πάθη που κουβαλάμε μέσα μας. Μας υπενθυμίζει πόσο ο άνθρωπος μέσα σε όλα αυτά που κρύβεται είναι άξιος αγάπης και συμπαθής… Έρχεται να μας ψιθυρίσει στο αυτί άσεμνες, σκοτεινές ιστορίες που κρυφακούγαμε μικρά παιδιά πίσω από μια πόρτα, από τους “μεγάλους”», λέει η ηθοποιός Ρίτα Λυτού όταν της ζητώ να μου μιλήσει για το έργο του Ηρώνδα που παρουσιάζεται ξανά στο θέατρο Σφενδόνη σε σκηνοθεσία Άννας Κοκκίνου. 

Η Ρίτα Λυτού μεγάλωσε στην Κάρπαθο. Αποφοίτησε από το τμήμα σκηνοθεσίας της Σχολής Κιν/φου Λυκούργου Σταυράκου και παρακολούθησε το θεατρικό εργαστήρι Stulker του Κ.Θεμελή. Έχει συνεργαστεί με πολλούς σκηνοθέτες σε θεατρικές παραστάσεις, φεστιβάλ και ταινίες, όπως τους Βίκο Ναχμία, Τάκη Τζαμαργιά, Δήμο Αβδελιώδη, Ζωή Λιανοστάθη, Ελένη Αλεξανδράκη, Άγγελο Μέντη, Μίρκα Γεμεντζάκη, Ρούλα Πατεράκη, Αργυρώ Χιώτη, Κάτια Γκουλιώνη, Άγγελο Φραντζή κ.ά. και έχει παίξει σε ταινίες του Παναγιωτόπουλου και του Οικονομίδη. 

Έχει το ταλέντο να μεταφέρει τον θεατή εύκολα στον χώρο του αφηρημένου, κι αυτό έκανε και στους Μίμους. Διάχυτη στην ατμόσφαιρα η παραμυθία, σε μια πραγματικά απολαυστική παράσταση, που μετέφερε τον θεατή στον κόσμο όπου μαστροποί, μεσίτρες, βιοτέχνες, δάσκαλοι επιβιώνουν με χιούμορ. Μια παράσταση που ενώ πατά στον ρεαλισμό, υπενθυμίζει, πόση ποιητικότητα και σουρεαλισμό κρύβει η αληθινή ζωή στους δρόμους, στις αγορές, στα κακόφημα σπίτια. Τα πρόσωπα δεν φοβούνται να εκτεθούν, δεν ανησυχούν μήπως γελοιοποιηθούν, ξεδιπλώνουν μεγάλες και μικρές αλήθειες με ένα λεπτό καυστικό χιούμορ. Η Άννα Κοκκίνου απέδωσε με επιτυχία αυτή την καταγραφή της ζωής, την τοιχογραφία ηθών και προσώπων, των μίμων, ενός είδους που προϋπήρξε του ποιητικού θεάτρου.

• Τι είναι μίμος και ποια η λειτουργία του στο θέατρο;

Σύμφωνα με τον Αλέξη Σολωμό στο βιβλίο του ο Άγιος Βάκχος, Μίμος σημαίνει σύντομος θεατρικός διάλογος που ζωντανεύει μυθολογικά επεισόδια ή στιγμιότυπα του καθημερινού βίου. Η κοινωνική χρησιμότητα των μίμων εκδηλώνεται αρχικά στα δείπνα, γάμους και στις δημόσιες γιορτές. Η τέχνη τους είναι πολυσύνθετη. Σ’ αυτή σμίγουν οι χορευτές, οι τραγουδιστές, οι ακροβάτες και οι γελωτοποιοί των παλιότερων καιρών. Αργότερα ο μίμος είναι ένας αυτοσχεδιαστής θεατρίνος που χορεύει, γελάει, τραγουδάει, κάνει τούμπες… Το μιμοθέατρο ήταν προσιτό σε όλους. Στηνόταν όπου ήθελε και σε όποια στιγμή το αποφάσιζε. Τα θέματα του ήταν απλά και η γλώσσα του λαϊκή. Δεν υπήρχαν γλωσσικοί φραγμοί. Τους καταργούσε η μιμική του προσώπου, του κορμιού και της φωνής.

Ρίτα Λυτού

• Τι έρχεται να υπενθυμίσει ή απλά να πει στον ακροατή του;

Οι μίμοι έρχονται να μας πουν για τις αδυναμίες της ανθρώπινης ψυχής, γι’ αυτό που κρύβει πιο βαθιά μέσα του ο άνθρωπος και έρχεται στην επιφάνεια εξαιτίας ενός περιστατικού, τα πάθη που κουβαλάμε μέσα μας. Μας υπενθυμίζει πόσο ο άνθρωπος μέσα σε όλα αυτά που κρύβεται είναι άξιος αγάπης και συμπαθής… Έρχεται να μας ψιθυρίσει στο αυτί άσεμνες, σκοτεινές ιστορίες που κρυφακούγαμε μικρά παιδιά πίσω από μια πόρτα, από τους “μεγάλους”!

• Τι είναι αυτό που σε κινητοποιεί περισσότερο στο κείμενο του Ηρώνδα;

Αυτό που με κινητοποιεί περισσότερο είναι ότι ο Ήρωνδας ξεκινάει από μια φαινομενικά συνηθισμένη ιστορία, οι χαρακτήρες όμως που ξεδιπλώνονται έχουν απίστευτη γκάμα και ποικιλία λεπτομέρειας χαρακτηριστικών. Μπορεί να συνδεθούν με έναν οποιονδήποτε συνάνθρωπο σου και όλο να πάρει μια κωμική νότα, γιατί αλλάζει η φωνή, το σώμα γίνεται γκροτέσκο και δε φοβάται επίσης κανείς να γίνει γελοίος γιατί αυτό είναι ένα από τα ζητούμενα. Εξωκαθημερινή συμπεριφορά που πηγάζει μέσα απο μια ιστορία καθημερινή αλλά και από ένα ιδιαίτερο σύμπαν!

• Γιατί είναι τόσο σημερινό ένα κείμενο που έρχεται από τα βάθη των αιώνων και πως μιλάει κατά τη γνώμη σας στο κοινό της Ελλάδας του 2020;

Οι ιστορίες αυτές είναι απίστευτο πόσο σημερινές είναι, σαν να μην έχει αλλάξει κάτι στη συμπεριφορά του ανθρώπου. Μπορεί το “ντεκόρ” των ιστοριών να είναι διαφορετικό, δηλαδή, αντί για ναό με αγάλματα, σήμερα θα είχαμε εκκλησία με εικόνες κλπ αλλά στην πραγματικότητα τέτοιες ιστορίες συμβαίνουν καθημερινά και σήμερα! Οι ποιότητες οι ανθρώπινες, τα ελαττώματα είναι όπως ήταν πάντα! Και είναι σαν να αγιοποιούνται όταν τα βλέπουμε στο πέρασμα του χρόνου, ο χρόνος τους συγχωρεί, και το μεγάλο γίνεται πολύ μικρό! Η μικρογραφία μια άλλης εποχής μας απενοχοποιεί σε σχέση με τα δικά μας ελαττώματα σήμερα!

• Στην παράσταση υπάρχει καυστικό χιούμορ μέσα όμως σε ένα μαγικό τοπίο ονειρικής ψευδαίσθησης. Εσάς τι σας συγκινεί περισσότερο σε αυτή την παράσταση;

Με συγκινεί το ότι συμμετέχω για να φτιαχτεί ένα παράδοξο σύμπαν, αισθάνομαι κάθε φορά σαν ένα μικρό παιδί, που είναι πολύ μα πολύ σκανδαλιάρικο, κανείς δε θα το μαλώσει, το αντίθετο θα  έλεγα, όσο πιο ελεύθερο και άγριο και καλό και κακό είναι αυτό το παιδί τόσο πιο πολύ εκφράζεται ένας μίμος. Είναι πολυτέλεια να εκφράζεται κανείς με ότι πιο παράλογο έχει μέσα του, να εκφράζει και να απελευθερώνει ένστικτα που στην καθημερινή ζωή  δεν έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί παρά μόνο τότε που ήμασταν παιδιά και πιστεύαμε στους μύθους, στις δοξασίες και στα ανιμιστικά στοιχεία της φύσης. Υπήρχε πίστη, που σήμερα σκιάζεται από την ευκολία των μέσων…

• Πώς θα χαρακτηρίζατε τη σκηνοθετική προσέγγιση της Άννας Κοκκίνου;

Η Άννα δούλεψε αυτό το υλικό πολύ μεθοδικά ξεκινώντας  από το λεγόμενο τραπέζι, όπου κάθονται οι ηθοποιοί και συνεργάτες που δουλεύουν, για να βρούμε τα χαρακτηριστικά των τύπων και παράλληλα με σωματικούς αυτοσχεδιασμούς, σε συνδυασμό και με τις μάσκες για να βρεθούν πως κινούνται αυτοί οι συγκεκριμένοι τύποι, πως μιλούν!Δουλέψαμε μια μεγάλη περίοδο για να καταφέρουν να γεννηθούν οι μορφές αυτές, χρειάζεται πολύς χρόνος και δουλειά για να είναι σίγουρος κανείς ότι είναι αυτό και όχι κάτι άλλο! Δουλέψαμε πολύ τον λόγο, για να έχουμε κάτι πολύ συμπαγές να κινούμαστε και να μας δίνεται η δυνατότητα να διαλογιζόμαστε στην σωματική υποκριτική του ρόλου.

• Τι θα θυμάστε από τη συμμετοχή σας σε αυτή την παράσταση;

Νομίζω θα θυμάμαι τους συνεργάτες μου που τώρα είναι και φίλοι μου. Σκεφτόμουν ότι έχει κανείς μια ουσιαστική ευκαιρία να μην είναι μόνος του πάνω στη σκηνή. Πολύ βαθιά μέσα μου είμαι με αυτό που μου προσφέρει την παρούσα στιγμή ο άλλος δίπλα μου και αυτό είναι ένα δώρο που φτάνει στο ασυνείδητο, στο να ονειρεύεσαι παρέα! Επίσης υπάρχουν πια μέσα μου οι μορφές που γεννήθηκαν στην παράσταση, και χαίρονται και αυτές και εγώ που τις κουβαλώ. Αισθάνομαι λιγότερο μόνη τώρα.

INFO

Θέατρο Σφενδόνη, Μακρή 4
Μέχρι: 5/1
Παραστάσεις: Παρ., Σάβ. 9 μ.μ., Κυρ. 6.30 μ.μ.
Τιμή: € 15, 10.