Η «Εντολή», μια παράσταση που άφησε έντονο αποτύπωμα κατά την περασμένη χειμερινή καλλιτεχνική περίοδο και έφερε στο προσκήνιο συζητήσεις γύρω από την ιστορία και την πολιτική, επιστρέφει από 8 Νοεμβρίου στη σκηνή του θεάτρου Nous.

Το tvxs εξασφάλισε διπλές προσκλήσεις, σε ημερομηνία που επιθυμείτε. Στείλτε email στο [email protected], γράφοντας στο «Θέμα» το ονοματεπώνυμο σας, τον τίτλο της παράστασης και στοιχεία επικοινωνίας. Τα στοιχεία τηρούνται για τις ανάγκες της κλήρωσης και διαγράφονται οριστικά μετά από αυτή.

Τη σκηνοθεσία και τη θεατρική διασκευή του εμβληματικού έργου της σπουδαίας Διδώς Σωτηρίου υπογράφει η Νάντια Δαλκυριάδου.

Το βιβλίο της Διδώς Σωτηρίου βασίζεται σε αυτοβιογραφικό υλικό και έχει ως κεντρικό θέμα τη σύλληψη, τις δύο δίκες και την εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη με την κατηγορία της κατασκοπείας. H ιστορία ξεκινά όταν η Διδώ Σωτηρίου μέσα σε συνθήκες παρανομίας έρχεται σε επαφή με τον Μπελογιάννη με τον οποίο διατηρεί σχέση η αδερφή της Έλλη Παππά. Γρήγορα όμως η Διδώ Σωτηρίου παραμερίζει τη μυθιστορηματική αφήγηση και προχωράει στην δημοσιογραφική κάλυψη της δίκης, με πρακτικά, επιστολές και άρθρα εφημερίδων της εποχής.

Έξι αυτόπτες μάρτυρες της ιστορίας μας μεταφέρουν από τις ανέμελες κουβέντες και τις πολιτικές διαφωνίες ως τις υπόγειες φυλακές, τους δρόμους της Αθήνας, τις αίθουσες δικαστηρίων και τις εκτελέσεις.

250.000 γραπτά μηνύματα, τηλεγραφήματα και επιστολές, μέσα σε μια εβδομάδα απ’ όλο τον κόσμο για να αποτραπεί η εκτέλεση του “ανθρώπου με το γαρύφαλλο”. Του ανθρώπου που “δεν θυσίασε τίποτα από την τιμή και την ελπίδα μας για ένα αύριο φωτεινό. Χαμογελούσε…”.

“Το χαμόγελο σου Νίκο Μπελογιάννη δε θα μπορέσει κανείς να μας το πάρει πίσω. Δεν ήσουν ένας άνθρωπος, μα μια γενιά. Ένα κίνημα που νίκησε την ήττα του.”

Σκηνοθετικό Σημείωμα

Γιατί σήμερα η ιστορία του Μπελογιάννη; Πιστεύω πως σήμερα, σε έναν κόσμο διαρκώς μεταβαλλόμενο ως προς τις αξίες και τα ιδανικά του, η ιστορία του Μπελογιάννη  θέτει το υψηλό ερώτημα αν αξίζει να παραμείνει κανείς αλύγιστος, αμετανόητος και ανυποχώρητος τη στιγμή μάλιστα που η ήττα φαίνεται σίγουρη. Η ιστορία του Μπελογιάννη είναι συγκλονιστική καθώς μας παρουσιάζει πως οι δυνάμεις που επικράτησαν στη μετεμφυλιακή Ελλάδα χρησιμοποίησαν κάθε τρόπο για να τον εξοντώσουν κι αυτός βάδισε προς το εκτελεστικό απόσπασμα με σταθερό βήμα, χαμογελώντας στη ζωή με περηφάνια.

Στο πρόσωπό του βλέπουμε μια γενιά που νίκησε την ήττα της. Νομίζω πως δεν είναι τυχαίο, ότι 70 χρόνια μετά από την εκτέλεσή του, η προσωπικότητα του Μπελογιάννη εμπνέει και συγκινεί.

Με το βλέμμα στραμμένο στο μεγάλο, το ωραίο, το συγκλονιστικό.

“Το μεγάλο, μου ‘γραφε, είναι να βρίσκεσαι μέσα στον αγώνα για μια καλύτερη ζωή, να αγωνίζεσαι στην πρώτη γραμμή. Όποιος δεν το κάνει, σέρνεται πίσω απ’ τη ζωή δειλά κι αναποφάσιστα. Το ωραίο είναι η δημιουργία και καθετί που πλουτίζει τη ζωή, η τέχνη, η επιστήμη. Το συγκλονιστικό είναι μια αγάπη σαν τη δική μας.”

Οι συντελεστές της παράστασης

Διασκευή – Σκηνοθεσία – Δραματουργία: Νάντια Δαλκυριάδου
Βοηθός Σκηνοθέτη: Μαρία Απατσίδου
Β’ Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελένη Παναγιωτακοπούλου
Σκηνικά – Κοστούμια: Γεωργία Μπούρδα
Φωτισμοί: Γιώργος Ψυχράμης
Επιμέλεια Κίνησης και χορογραφία: Μαρίνα Μαυρογένη
Βοηθός χορογράφου: Μαριάννα Σολωμονίδου
Μουσική επιμέλεια και σύνθεση: Οδυσσέας Γκάλλιος
Σχεδιασμός Αφίσας: Στέφανος Μιχαηλίδης
Φωτογραφίες: Αγάπη Καλογιάννη
Τρέιλερ: Φανούριος Καζάκης, Αγάπη Καλογιάννη
Υπεύθυνοι Επικοινωνίας: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας
Παραγωγή: ΚΑΡΑΚ ΑΜΚΕ

Ηθοποιοί: Ξένια Αλεξίου, Ειρήνη Αμπουμόγλι, Άρης Μπαταγιάννης, Σταύρος Μόσχης, Ήρα Ρόκου, Δημήτρης Χατζημιχαηλίδης.

Έγραψαν για την παράσταση:

«Η ερμηνευτική δεινότητα των ηθοποιών γίνεται σαφής κυρίως στα σημεία που οι ήρωες συντρίβονται – χωρίς να συνθλιβούν – υπό το βάρος των καταιγιστικών γεγονότων.» [palcoscenico.gr, Διονύσης Μαλαπέτσας]

«Η παράσταση διατηρεί το ενδιαφέρον του θεατή και εμπνέει με τις εξαιρετικές σκηνές της έναρξης, του χορού με τα φορέματα, αλλά και την δραματική παράσταση του δημοτικού τραγουδιού “Ο Δήμος και το καριοφίλι του”». [Νάγια Παπαπάνου, Boem Radio]

«Κάθε στιγμή στο έργο είναι μια υπαρξιακή μάχη, όπου η συλλογική μνήμη και η ατομική ευθύνη μπλέκονται σε έναν διαρκή χορό…» [thessculture.gr, Ευθύμιος Ιωαννίδης]

«…Έξι αυτόπτες μάρτυρες … μετατρέπονται σε ιστορικά πρόσωπα με απίστευτη ερμηνευτική ευλυγισία, αλλάζουν ρόλους, κινούνται με φυσικότητα…» [Theatromania.gr]

«Η σκηνοθετική της γραμμή ζωντανή και ρέουσα, γεμάτη φαντασία κι ευρηματικότητα… μετατρέπει τις ξύλινες κατασκευές σε φυλακές, σε πάρκα, σε δάση και σε βουνά…» [θέατρο.gr, Λένα Σάββα]

«…η Νάντια Δαλκυριάδου… προσθέτει στοιχεία από την αρχαία ελληνική τραγωδία, πλαισιωμένα στο σήμερα και κεντρίζει το νευρικό σύστημα του θεατή… μέσω της διαρκούς κίνησης και της πίστης στην ιδέα των ηθοποιών.» [zeitgeist.gr, Άλκης Φιτσόπουλος]

«Σε επίπεδο σκηνοθεσίας, η άξια Νάντια Δαλκυριάδου που επίσης επιμελήθηκε τη δραματουργική επεξεργασία, προσέγγισε το έργο με σύγχρονη, αφαιρετική ματιά, προσφέροντας ένα ενδιαφέρον σκηνικά αποτέλεσμα με προσωπική σφραγίδα» [kulturosupa.gr, Πίτσα Στασινοπούλου]

«Εξαιρετική σκηνοθεσία και εξαιρετικές ερμηνείες σε μία άκρως απαιτητική παράσταση. Απαιτητική και από σωματική και από πνευματική πλευρά» [koukidaki.gr, Εύη Ρούτουλα]

Πληροφορίες

Τοποθεσία: Θέατρο Noūs – Creative space, Τροίας 34, Αθήνα

Ημερομηνία: Πρεμιέρα: Σάββατο 8 Νοεμβρίου 2025, ώρα: 21.15. Ημέρες και ώρες: Σάββατο 21:15 και Κυριακή 20:15

Πληροφορίες: Τηλ.: 2108237333, 6944189698, 6943224305

Τιμές εισιτηρίων: 15€ κανονικό, 12€ Φοιτητικό, Ανέργων, 60+, 10€ ομαδικές κρατήσεις άνω των 10 ατόμων

Ηλεκτρονική προπώληση: More.com
https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/entoli-tis-didos-sotiriou-2os-xronos

«Εντολή»: Τι λένε οι ίδιοι οι συντελεστές για την παράσταση

Νάντια Δαλκυριάδου – Σκηνοθέτιδα

Καθώς δούλευα πάνω στην παράσταση, μέσα στη διαδικασία της δημιουργίας, της έρευνας και της σύνθεσης, έφτασα σε ένα συμπέρασμα που δεν είχα σκεφτεί. Ανεβάζουμε παραστάσεις και είναι φυσικό να συγκινεί κι εμάς και το κοινό  η ιστορία του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας, ο Βασιλιάς Ληρ, ο θείος Βάνιας, η Έντα Γκάμπλερ, συγκλονιζόμαστε από τα πάθη του Οιδίποδα. Η  απόσταση του χρόνου αλλά και η γνώση ότι πρόκειται για μύθο μάς επιτρέπουν  να στεκόμαστε απέναντι σε αυτά τα κείμενα με ασφάλεια. Όμως, όταν μπαίνουμε στη σύγχρονη ιστορία, που ακόμη πάλλεται και μας αφορά, όταν ασχολούμαστε με αληθινά πρόσωπα, τότε η ερώτηση “τι έχει να μας πει σήμερα;” εμφανίζεται διαρκώς, σχεδόν σαν άμυνα.

Γιατί η ιστορία του Μπελογιάννη; και λέω Γιατί όχι;

Αν ήταν μυθοπλασία, όλα θα ήταν πιο εύκολα. Η μυθοπλασία απομακρύνει, προστατεύει. Η πραγματικότητα, αντίθετα, μας φέρνει αντιμέτωπους με τον εαυτό μας. Η σύγχρονη ιστορία σε κάνει να αναρωτιέσαι: πού βρίσκομαι εγώ σήμερα; Πού θα στεκόμουν τότε; Τι λένε όσοι πιστεύουμε τα ίδια για τη ζωή και τον κόσμο; Πόσο ίδια μοιάζουν όλα;

Πριν λίγο καιρό διάβασα σε ένα βιβλίο τα λόγια ενός ανθρώπου που, εργαζόταν στο Royal Court στη Μ. Βρετανία και είχε την ευθύνη να διαβάζει και να κρίνει εκατοντάδες θεατρικά έργα κάθε χρόνο. Αυτό που τον εντυπωσίαζε και τελικά τον ανησυχούσε,  ήταν ότι τα περισσότερα έργα κατέληγαν να πηγαίνουν αντίθετα από την πρόθεσή τους. Σαν να θέλεις να μιλήσεις για την κοινωνική αδικία και να δείχνεις ξανά και ξανά την αποτυχία του αδύναμου. Πόσο αποτελεσματικό είναι; Τι αλλάζει τελικά; Πως φεύγει ο θεατής;

Αυτή η σκέψη με συνόδεψε σε όλη τη δημιουργία της παράστασης. Ήθελα ένα έργο όπου ο στόχος και το αποτέλεσμα να ευθυγραμμίζονται. Να μη μιλάμε για το σκοτάδι μόνο για να το αναπαράγουμε, αλλά για να ανοίξει ένας δρόμος, μια χαραμάδα συζήτησης. Ήθελα μια παράσταση που να κρατά τη συζήτηση ζωντανή, που δεν μπαίνει στο συρτάρι. Δεν έχει ένα φινάλε που φέρνει την κάθαρση σύμφωνα με τον αριστοτελικό ορισμό. Πως θα μπορούσε άλλωστε;

Και νιώθω ότι, μέσα από αυτή τη δουλειά, το πετυχαίνουμε. Γιατί ο διάλογος μένει ανοιχτός. Γιατί η μνήμη παραμένει παρούσα.

Ξένια Αλεξίου – ηθοποιός

Η Ματαίωση ως Κοινός Τόπος

Η Εντολή με έκανε να καταλάβω πόσο παραιτημένη είμαι. Στην αρχή, δεν μπορούσα να συνδεθώ με αυτά τα ιστορικά πρόσωπα· μου φαίνονταν μίλια μακριά από εμένα, από τη δική μου εποχή, από τη δική μου αδυναμία. Εγώ νιώθω πως τίποτα δεν μπορώ να αλλάξω. Έπαψα να ελπίζω.

Όσο περισσότερο γνώριζα το έργο, τόσο καταλάβαινα πως δεν ανεβάζουμε ένα έργο εποχής, αλλά μια εποχή που ξανασυμβαίνει. Κάθε της λέξη μοιάζει να ρωτά: «Γιατί παραιτήθηκες;»

Ζούμε σε μια εποχή που η ματαίωση έχει γίνει κοινός τόπος. Δεν είναι όμως το τέλος· είναι σημείο επαναδιαπραγμάτευσης, μια δοκιμασία. Εκεί δοκιμάζεται αν μπορείς ακόμη να κρατήσεις ζωντανή την πίστη σου σε κάτι πιο μεγάλο από εσένα.

Οι άνθρωποι εκείνοι δεν ήταν υπερήρωες· ήταν άνθρωποι που, μπροστά στην απόλυτη βία, δεν άντεξαν να προδώσουν τη συνείδησή τους. Αυτή τους η επιλογή με έκανε να καταλάβω πως ο κυνισμός και η κοινωνική απομόνωση είναι η μεγάλη μας υποχώρηση, η σιωπηρή μας παράδοση. Γιατί η αποστασιοποίηση δεν σε προστατεύει· σε οδηγεί σιγά σιγά να παραιτηθείς απ’ τα αιτήματά σου, να παραδώσεις τα ηνία της ζωής σου. Η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα — είναι συνενοχή.

Η Εντολή μου θύμισε πως υπήρξαν άνθρωποι που, μέσα στην πιο σκληρή δοκιμασία, κράτησαν την αξιοπρέπειά τους. Πως δεν είναι ντροπή να νιώθεις ηττημένος — ντροπή είναι να μένεις εκεί. Η ελπίδα δεν είναι αφέλεια, αλλά πράξη.

Μήνυμα, λοιπόν, προς κάθε κουρασμένο άνθρωπο αυτής της εποχής: η ιστορία τους δεν γράφτηκε για να μείνει στο παρελθόν· γράφτηκε για να μας θυμίζει πως ακόμη και τώρα — ειδικά τώρα — μπορούμε να επιλέξουμε την αντίσταση, την αξιοπρέπεια και το δίκιο.

Άρης Μπαταγιάννης – Ηθοποιός

Ο Νίκος Μπελογιάννης εξακολουθεί να εμπνέει σήμερα, όσους εμπνέει δηλαδή, όχι ως μια παγωμένη φιγούρα της ιστορίας, αλλά ως μια ζωντανή υπενθύμιση της δύναμης που μπορεί να έχει η αφοσίωση σε έναν σκοπό. Σε μια εποχή όπου η πολιτική συχνά αντιμετωπίζεται με αδιαφορία και κυνισμό, ο Μπελογιάννης λειτουργεί ως αντιπαράδειγμα: ένας άνθρωπος που έζησε και πέθανε έχοντας απόλυτη συνέπεια ανάμεσα στις ιδέες του και στις πράξεις του. Ιδέες και πράξεις άρρηκτα συνδεδεμένες με το δίκιο του λαού μας και τον αγώνα της εργατικής τάξης για να απελευθερωθεί από ξένη και εγχώρια σκλαβιά. Αυτή η συνέπεια είναι που με συγκινεί περισσότερο—όχι η ηρωοποίηση, αλλά η σχεδόν καθημερινή σταθερότητα με την οποία επέλεξε τον δρόμο του, ακόμη κι όταν αυτός απαιτούσε θυσίες που σήμερα δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε.

Με εμπνέει επίσης ο τρόπος με τον οποίο ο Μπελογιάννης κατάφερε να μετατρέψει την προσωπική του ιστορία σε κάτι συλλογικό. Δεν έβλεπε τον εαυτό του ως μοναδική περίπτωση, αλλά ως κομμάτι ενός μεγαλύτερου αγώνα. Στο σήμερα, όπου επικρατεί ο ατομικισμός, η στάση του θυμίζει ότι το μαζί, η αλληλεγγύη και η συλλογική δράση δεν είναι έννοιες ξεπερασμένες, αλλά προϋποθέσεις για μια κοινωνία πιο δίκαιη.

Τέλος, με εμπνέει ο τρόπος με τον οποίο η ιστορία τον έχει μετατρέψει σε σύμβολο, χωρίς όμως να χάνεται η ανθρώπινη διάσταση: ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο. Η εμβληματική φωτογραφία του από την πρώτη τους δίκη αλλά και το σκίτσο του Πικάσο, δεν είναι για μένα μια ρομαντική λεπτομέρεια, αλλά μια πράξη αντίστασης απέναντι στη σαθρότητα, ον θάνατο, στη σαθρότητα, στον φόβο. Σήμερα, σε έναν κόσμο γεμάτο αντιφάσεις και αβεβαιότητες, ο Μπελογιάννης μου θυμίζει ότι η αξιοπρέπεια, η καθαρότητα του βλέμματος και η πίστη σε έναν καλύτερο κόσμο παραμένουν πάντα επίκαιρες – όχι ως μνημείο, αλλά ως πράξη.

Δημήτρης Χατζημιχαηλίδης – Ηθοποιός

Πολλές φορές κατά τη διάρκεια των προβών για την Εντολή τέθηκε το ερώτημα γιατί αυτή η ιστορία σήμερα. Τι έχει να πει σήμερα η ιστορία ενός αμετανόητου επαναστάτη, τι έχει να πει σήμερα ο λυσσαλέος πόλεμος των διωκτικών μηχανισμών του κράτους (και μάλιστα όχι μόνο του ελληνικού) απέναντι σε έναν πολιτικό κρατούμενο. Θα έλεγε κανείς ότι τα δύο αυτά ερωτήματα προδίδουν τις απαντήσεις τους για όποιον και όποια παρακολουθεί την κοινωνική πραγματικότητα σήμερα. Γιατί λοιπόν να πιαστούμε με αυτό το θέμα και να αφιερώσουμε τις ώρες και το μυαλό μας σε αυτό; Γιατί έχουμε ανάγκη σήμερα, να θυμόμαστε ότι η πίστη στο συλλογικό πρέπει να αποκατασταθεί, κόντρα στις σειρήνες που μας καλούν «να κοιτάξουμε τον εαυτό μας».

Οι άνθρωποι που έδωσαν ακόμα και την ίδια τη ζωή τους πιστοί στα ιδανικά για μια δίκαιη κοινωνία, που έβαζαν το «συλλογικό» πάνω από το «προσωπικό», δεν αποτελούν μουσειακά εκθέματα τοποθετημένα προσεχτικά σε μια γυαλιστερή προθήκη αλλά είναι φάροι που ακόμα κι αν είναι μακριά, περιοδικά περνούν μπροστά από τα μάτια μας οι δυνατές τους δεσμίδες φωτός. Γιατί και σήμερα υπάρχουν πολιτικοί κρατούμενοι. Και σήμερα, για όποιον γίνει επικίνδυνος και αμφισβητήσει έμπρακτα το καθεστώς, υπάρχει η αστική δικαιοσύνη έτοιμη, να επιβάλλει βαρύτατες ποινές, να στήσει σκευωρίες, να επιδιώξει ακόμα και την εξόντωση. Αν χρειάζεται, ας αναφέρω τα λευκά κελιά και τις φυλακές τύπου Γ, που περίμεναν τους κατηγορούμενους/ες για «τρομοκρατία», την στέρηση των νόμιμων αδειών για φυλακισμένους πολιτικούς κρατούμενους αλλά και τις στημένες κατηγορίες με τις οποίες σύρθηκαν άνθρωποι σε πολύμηνες προφυλακίσεις και δικαστική ταλαιπωρία για πολλά χρόνια με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις ζωές τους.

Γιατί οι αμετανόητοι, όπως ο Μπελογιάννης, που δεν προδίδουν αρχές και ανθρώπους είναι αυτοί που μας δείχνουν το δρόμο ακόμα κι αν εμείς λοξοδρομούμε ή νιώθουμε την αναμφισβήτητη ήττα του παρόντος να βαραίνει τις πλάτες μας. Γιατί τέλος, κλέβοντας τα λόγια ενός σύγχρονου πολιτικού κρατούμενου, «το χρωστάμε στα αμούστακα παιδιά, που δεν είδαν ξανα τον ήλιο να ανατέλλει για να μη βάλουν μιαν υπογραφή».