Υπάρχουν ιστορίες παιδιών που δεν πρέπει να μένουν σιωπηλές γιατί μας κάνουν να κατανοήσουμε την άλλη πλευρά της ζωής και μας υπενθυμίζουν ότι πίσω από του αριθμούς και τις στατιστικές υπάρχουν άνθρωποι και όνειρα. Το γραφιστικό μυθιστόρημα «Τέσσερις Περιπέτειες Κλεμμένης Παιδικότητας», μια έκδοση του Κοινωνικού ΕΚΑ, που παρουσιάζεται σήμερα, 8 Ιουλίου 2026, στις 19:30 στο Ιmpact Hub (Καραϊσκάκη 28, Αθήνα, Μετρό Μοναστηράκι), γεννήθηκε για να δοθεί φωνή σε τέσσερα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα.

Το μυθιστόρημα αυτό είναι πρωτίστως ένα βιβλίο για τα παιδιά διότι συχνά όταν μιλάμε για προσφυγόπουλα, ξεχνάμε ότι πριν απ’ όλα μιλάμε για παιδιά. Παιδιά που αγαπούν, φοβούνται, γελούν, κάνουν όνειρα, να κάνουν φίλους, να σχεδιάσουν το μέλλον τους.

Στο Κοινωνικό ΕΚΑΒ είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε πάνω από 3.000 παιδιά, να ακούσουμε τις ιστορίες τους, να μοιραστούμε μαζί τους στιγμές αβεβαιότητας, αλλά και στιγμές που δύσκολα ξεχνιούνται. Θυμόμαστε τις σχολικές γιορτές που συμμετείχαν τα παιδιά, που όταν έφτασαν στην Ελλάδα δεν μιλούσαν λέξη Ελληνικά. Θυμόμαστε εφήβους που κάθισαν για πρώτη φορά στη ζωή τους στο σχολικό θρανίο σε ηλικία 15+ χρονών και σήμερα ολοκλήρωσαν μια εκπαίδευση. Παιδιά που ενηλικιώθηκαν και βρήκαν την πρώτη τους δουλειά. Θυμόμαστε πρόσωπα που στην αρχή ήταν γεμάτα φόβο και λίγο αργότερα φωτίζονταν από την αυτοπεποίθηση που γεννά η αίσθηση της ασφάλειας.

Αυτές είναι οι εικόνες που κρατάμε περισσότερο. Όχι γιατί διαγράφουν όσα προηγήθηκαν, αλλά γιατί αποδεικνύουν ότι το τραύμα δεν είναι η μοναδική ιστορία που έχει να αφηγηθεί ένα παιδί. Συχνά τα περιγράφουμε ως «θύματα». Η λέξη δεν είναι λανθασμένη εφόσον περιγράφει μια πραγματικότητα που βίωσαν. Όμως δεν αρκεί για να περιγράψει αυτό που είναι σήμερα.

Γιατί κανένα παιδί δεν πρέπει να ορίζεται αποκλειστικά από τη δυσκολότερη στιγμή της ζωής του. Τα παιδιά αυτά είναι πολύ περισσότερα από τον πόλεμο που άφησαν πίσω τους. Είναι το δύσκολο ταξίδι τους, οι προσπάθειές τους να μάθουν μια νέα γλώσσα, οι ώρες που αφιερώνουν στο σχολείο, η χαρά όταν αποκτούν φίλους, η επιμονή να συνεχίσουν, ακόμη κι

όταν η ζωή τα ανάγκασε να ενηλικιωθούν πρώιμα. Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη ευθύνη όλων μας. Να δημιουργούμε τις συνθήκες ώστε ένα παιδί να μπορεί να ξαναγίνει παιδί. Να έχει πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην προστασία, στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη, στον αθλητισμό, στον πολιτισμό. Να αισθάνεται ότι δεν είναι προσωρινός επισκέπτης, αλλά ένας άνθρωπος με δικαιώματα, δυνατότητες και μέλλον.

Η ένταξη δεν είναι πράξη αλληλεγγύης, αλλά όχι μόνο. Είναι μια πράξη εμπιστοσύνης στις δυνατότητες των ανθρώπων. Και κάθε φορά που βλέπουμε ένα παιδί να προχωρά, να μορφώνεται, να εργάζεται, να συμμετέχει στην κοινωνία, επιβεβαιώνεται ότι αυτή η εμπιστοσύνη δεν πάει χαμένη. Γνωρίζουμε, βέβαια, ότι δεν έχουν όλες οι ιστορίες αισιόδοξο τέλος. Υπήρξαν και παιδιά που δεν κερδίσαμε ή που τα χάσαμε στη διαδρομή. Όμως, στις περιπτώσεις αυτές, η πρόσκαιρη ματαίωση μετουσιώθηκε σε επιμονή, σε πείσμα, σε ένταση των προσπαθειών για να υπάρξει μια συνέχεια.

Οι τέσσερις ιστορίες του γραφιστικού μυθιστορήματος γεννήθηκαν από πραγματικές ζωές. Επιλέξαμε να τις αφηγηθούμε μέσα από την τέχνη, γιατί η εικόνα και η αφήγηση μπορούν να φτάσουν εκεί όπου συχνά δεν φτάνουν οι αριθμοί, και οι στατιστικές.

Ελπίζω όσοι βρεθούν στην παρουσίαση της έκδοσης στις 8 Ιουλίου να μη φύγουν έχοντας γνωρίσει μόνο τέσσερις συγκινητικές ιστορίες. Ελπίζω να φύγουν έχοντας αλλάξει, έστω και λίγο, τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν αυτά τα παιδιά. Γιατί τελικά το ζητούμενο δεν είναι να τα λυπηθούμε, αλλά να δημιουργήσουμε συνθήκες που να τους επιτρέψουν να γράψουν τα ίδια το επόμενο κεφάλαιο της ζωής τους αλλάζοντας όχι μόνο το δικό τους μέλλον αλλά τελικά ίσως και το μέλλον όλων μας.

Αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα των «Τεσσάρων Περιπετειών Κλεμμένης Παιδικότητας».

• Η Αθηνά Πολίτου είναι κοινωνιολόγος με εξειδίκευση στα ανθρώπινα δικαιώματα