Ο Χιλιανός δημιουργός ντοκιμαντέρ Πατρίσιο Γκουζμάν έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 85 χρόνων, έπειτα από μάχη που έδινε με μακροχρόνια ασθένεια.

Πηγές κοντά στην οικογένεια ανέφεραν στο πρακτορείο EFE ότι ο σκηνοθέτης αισθάνθηκε αδιαθεσία τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, με αποτέλεσμα να μεταφερθεί σε νοσοκομείο του Παρισιού, όπου τελικά απεβίωσε λίγο αργότερα.

Ο Γκουζμάν, ο οποίος εδώ και περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες ζούσε στη Γαλλία, δημιούργησε πάνω από είκοσι ταινίες, κυρίως ντοκιμαντέρ, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει «Η Μάχη της Χιλής» (1975-1979), μια τριλογία που καταγράφει τα κρίσιμα χρόνια της Λαϊκής Ενότητας (1970-1973) και τις πολιτικές εξελίξεις, με το κλίμα αποσταθεροποίησης που κορυφώθηκε με το πραξικόπημα εναντίον του πρώην προέδρου Σαλβαδόρ Αλιέντε (1908-1973).

Η τριλογία περιελάμβανε τις εξής ταινίες: «Η εξέγερση της μπουρζουαζίας» (La insurrección de la burguesía, 1975), «Το πραξικόπημα» (El golpe de estado, 1976) και «Η δύναμη του λαού» (El poder popular, 1979).

Αξίζει να σημειωθεί πως ο σκηνοθέτης αναγκάστηκε να κυκλοφορήσει το έργο του κρυφά, λόγω της πολιτικής των διώξεων του δικτάτορα Αουγκούστο Πινοτσέτ (1973-1990).

Το υλικό για τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ, το οποίο περιλαμβάνει συνεντεύξεις και βίντεο από ιστορικές απεργίες, παραδόθηκε από τον σκηνοθέτη Κρις Μάρκερ, ο οποίος γνώριζε μέρος της δουλειάς του.

«Η μνήμη έχει δική της δύναμη βαρύτητας. Τα κράτη που προσπαθούν να θάψουν τα παρελθόντα εγκλήματά τους έλκονται» και δεν μπορούν να ξεφύγουν από αυτή, τόνιζε ο ίδιος στο Γαλλικό Πρακτορείο το 2010, χρονιά κατά την οποία στο φεστιβάλ των Καννών ήταν επίσημη επιλογή η ταινία του «Νοσταλγία του φωτός» (Nostalgia de la luz), στο οποίο συνένωνε την προσπάθεια αστρονόμων να ανακαλύψουν το παρελθόν της ανθρωπότητας μέσα από το πρίσμα του επιστημονικού πεδίου τους με τον αγώνα των γυναικών της Χιλής να βρουν αγνοούμενους της δικτατορίας.

Το 2023, ο Γκουζμάν έλαβε το Εθνικό Βραβείο Παραστατικών και Οπτικοακουστικών Τεχνών, εδραιώνοντας τη θέση του ως ένας από τους σημαντικότερους κινηματογραφιστές στην ιστορία της χώρας.

Το έργο του ως νεαρού σκηνοθέτη στα τέλη του 1960 και καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 διαμόρφωσε σε σημαντικό βαθμό την παγκόσμια αντίληψη για τα γεγονότα που έλαβαν χώρα στη Χιλή κατά τη διάρκεια και μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του Πινοσέτ.

Μετά την κυκλοφορία της τριλογίας «Η Μάχη της Χιλής», ο Πατρίσιο Γκουζμάν εξορίστηκε αρχικά στην Κούβα, μετά στην Ισπανία και στη συνέχεια στη Γαλλία.

Στην εξορία, θα συνέχιζε να γυρίζει ντοκιμαντέρ, όπως την ταινία «Στο όνομα του Θεού» (En nombre de Dios, 1987), για τη στάση της καθολικής εκκλησίας της Χιλής απέναντι στη δικτατορία.

Στην «Κορδιγιέρα των Ονείρων» (La Cordillera de los sueños, 2019), που κέρδισε το βραβείο «Ένα βλέμμα» καλύτερου ντοκιμαντέρ στις Κάννες, συνέδεε το μεγαλείο της φύσης των Άνδεων με την πολιτική καταστολή στη νότια Αμερική.

Η δουλειά του εναντίον της λήθης είχε τελευταίο κεφάλαιο το ντοκιμαντέρ «Η φανταστική μου χώρα» (Mi país imaginario, 2022), σπουδή της κοινωνικής εξέγερσης που συντάραξε τη Χιλή το 2019. «Μια χώρα που δεν έχει ντοκιμαντέρ είναι σαν οικογένεια χωρίς οικογενειακό άλμπουμ», έλεγε.