– Στεγνό και το ξαδερφάκι σου;
– Σαν κόντρα πλακέ!

Ads

Μία ατάκα μόνο! Αρκεί για να θυμηθούμε τη σκηνή, την ταινία και τους ηθοποιούς. Γιατί, υπάρχουν ταινίες που τις βλέπουμε και τις θυμόμαστε για λίγο, υπάρχουν όμως κι εκείνες που τις έχουμε δει δεκάδες φορές, και έχουν γίνει κομμάτι της ζωής μας. Αυτές που αναζητούμε ξανά και ξανά, γιατί κάθε προβολή τους είναι μία επιστροφή σε έναν κόσμο γεμάτο αυθεντικότητα και αληθινό γέλιο.

Ads

Σε αυτήν την ξεχωριστή κατηγορία ανήκουν οι ασπρόμαυρες ελληνικές κωμωδίες που σφράγισαν ανεξίτηλα την ιστορία του Ελληνικού Κινηματογράφου. Ειδικά, αυτές της περιόδου από το 1950 έως το 1965, της “χρυσής” δεκαπενταετίας.

Ads

Ήταν η εποχή που η Ελλάδα προσπαθούσε να επουλώσει τις πληγές της και να ξαναβρεί το χαμόγελό της. Η εποχή κατά την οποία η χώρα άλλαζε πρόσωπο, οι Έλληνες προσπαθούσαν να χτίσουν ένα διαφορετικό αύριο κι ο κινηματογράφος λειτουργούσε σαν καθρέφτης της καθημερινότητάς τους και της κοινωνίας.

Ads

Αυτή, άλλωστε, ήταν η μαγεία εκείνων των ταινιών. Δεν περιορίστηκαν μόνο στα ευρηματικά σενάρια και τις ξεκαρδιστικές ατάκες. Περιέγραψαν μία ολόκληρη χώρα.

Τις γειτονιές με τα χαμηλά σπίτια και τις αυλές τους, τα νεοκλασικά κτήρια, τους δρόμους, τα καφενεία, τα ταβερνάκια. Και, μέσα σ΄όλο αυτό το σκηνικό, υπήρχαν οι ήρωες αυτών των ταινιών: Άνθρωποι της διπλανής πόρτας, καθημερινοί. Χαρακτήρες αληθινοί που μπορούσε κανείς να συναντήσει σε κάθε ελληνική γειτονιά και χάριζαν απλόχερα το γέλιο σ΄ένα κοινό που είχε την ανάγκη να νιώσει ότι το χιούμορ ήταν μία μικρή νίκη απέναντι στις δυσκολίες της ζωής.

Κι έτσι ήταν, γιατί οι δημιουργοί των ταινιών εκείνης της εποχής γνώριζαν καλά την ελληνική ψυχή. Και, η άνθιση, η επιτυχία και η απήχηση των ασπρόμαυρων κωμωδιών, οφείλεται κυρίως σε τρείς χαρισματικούς ανθρώπους που πίστεψαν στις δυνατότητες του ελληνικού κινηματογράφου, που δούλεψαν με μεράκι και συνέπεια, και συνέδεσαν άρρηκτα το όνομά τους με έργα που έγραψαν ιστορία!

Αλέκος Σακελλάριος, Γιώργος Τζαβέλλας, Νίκος Τσιφόρος

Ο Αλέκος Σακελλάριος (1913-1991), δημοσιογράφος, στιχουργός, θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης, ήταν ένας μεγάλος παρατηρητής της ελληνικής ζωής, αυτός που γνώριζε όσο λίγοι να μετατρέπει την καθημερινότητα των Ελλήνων σε γέλιο και συγκίνηση, αυτός που άφησε πίσω του το μεγαλύτερο έργο με σπουδαίες ταινίες:

  • Ένα βότσαλο στη λίμνη (1952),
  • Δεσποινίς ετών 39 και Σάντα Τσικίτα (1953),
  • Ούτε γάτα ούτε ζημιά (1955),
  • Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο (1955),
  • Η θεία από το Σικάγο (1957),
  • Η κυρά μας η μαμή (1958),
  • Ο Ηλίας του 16ου (1959),
  • Μακρυκωσταίοι και Κοντογιώργηδες (1960),
  • Τα κίτρινα γάντια (1960),
  • Αλίμονο στους νέους (1961),
  • Πολυτεχνίτης και ερημοσπίτης (1963),
  • Θα σε κάνω βασίλισσα (1964),
  • Υπάρχει και φιλότιμο (1965).

Στενός του συνεργάτης υπήρξε ο Χρήστος Γιαννακόπουλος, με τον οποίο πορεύτηκαν μαζί επί σειρά ετών σα συγγραφικό δίδυμο. Αυτό που κάνει το έργο του Σακελλάριου ξεχωριστό είναι η απλότητα με την οποία προσέγγιζε ακόμη και τα πιο σύνθετα ζητήματα.

Γι΄αυτό και υπήρξε κάτι περισσότερο από ένας πετυχημένος σεναριογράφος και σκηνοθέτης. Ήταν ένας άνθρωπος που μέσα από το γέλιο, κατάφερε να καταγράψει την εποχή του και να μάς χαρίσει αξέχαστες δημιουργίες.

Ο Γιώργος Τζαβέλλας (1916-1976), θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης,  υπογράφει τέσσερις από τις ωραιότερες ταινίες:

  • Η κάλπικη λίρα (1955). Σε δικό του σενάριο, θεωρείται δικαίως ως μία από τις δέκα καλύτερες ελληνικές ταινίες όλων των εποχών, και συμπεριλαμβάνεται στις χίλιες καλύτερες παγκοσμίως. Προβλήθηκε σε 30 χώρες,
  • Ο ζηλιαρόγατος (1956), βασισμένη στο θεατρικό έργο του Γιώργου Ρούσσου “Ο εραστής έρχεται”,
  • Μια ζωή την έχουμε (1958), σε δικό του σενάριο, με το Δημήτρη Χορν σε ρεσιτάλ ηθοποιίας,
  • Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα (1965), επίσημη συμμετοχή στο Φεστιβάλ Βερολίνου και βραβείο σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ Σικάγο.

Ο Νίκος Τσιφόρος (1909-1970), μία από τις πλέον πολυσχιδείς προσωπικότητες στο χώρο της ψυχαγωγίας. Πολυγραφότατος ως ευθυμογράφος, θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης. Μεγάλος μάστορας του λόγου, άφησε το προσωπικό του αποτύπωμα σε κάθε μορφή τέχνης με την οποία ασχολήθηκε.

Η κινηματογραφική του πορεία, σε αγαστή συνεργασία με τον Πολύβιο Βασιλειάδη σε πολλά σενάρια, χαρακτηρίζεται από τη μοναδική του ικανότητα να μετατρέπει απλές καθημερινές ιστορίες σε απολαυστικές κωμωδίες. Ας θυμηθούμε τις πιο χαρακτηριστικές:

  • Η ωραία των Αθηνών (1954), στην οποία σατιρίζει την κοινωνική υποκρισία και την ψευτοηθική.

– Να σε ασπαστώ κουμπάρε μου! (Βασιλειάδου) – Με βρίσκεις απροετοίμαστο! (Σταυρίδης). Από τις πλέον ευφυείς ατάκες της ταινίας!

  • Ο θησαυρός του μακαρίτη (1959). Η αναζήτηση ενός θησαυρού και η προσδοκία του ξαφνικού πλουτισμού,
  • Ο Κλέαρχος, η Μαρίνα κι ο κοντός ( 1961),
  • Ο Θόδωρος και το δίκαννο (1962). Σε σκηνοθεσία Ντίνου Δημόπουλου, ο Τσιφόρος υπογράφει ένα από τα πλέον ευφυή σενάριά του, με αξέχαστες ατάκες και τον Μίμη Φωτόπουλο στο ρόλο της ζωής του.

Εκτός ρεπερτορίου αυτών των τριών σπουδαίων δημιουργών, υπάρχει μία ταινία η οποία κατέχει ξεχωριστή θέση στο χώρο των ασπρόμαυρων κωμωδιών. Και δεν είναι άλλη από την ταινία «Της κακομοίρας» (1963), σε σενάριο και σκηνοθεσία Ντίνου Κατσουρίδη.

Οι ήρωες εκείνων των έργων ήταν άνθρωποι απλοί, γνώριμοι. Μορφές που δεν έπαψαν ποτέ να είναι αληθινές. Αυτοί που με ένα βλέμμα τους, μία γκριμάτσα κι έναν υπέροχο διάλογο γέμιζαν τις αίθουσες με αυθόρμητο γέλιο. Ήταν οι μεγάλοι πρωταγωνιστές, οι σπουδαίοι ηθοποιοί. Αυτοί που έδωσαν ψυχή σε ιστορίες που έμελλε να γίνουν διαχρονικές: Γεωργία Βασιλειάδου, Ρένα Βλαχοπούλου, Δημήτρης Χορν, Βασίλης Λογοθετίδης, Βασίλης Αυλωνίτης, Ντίνος Ηλιόπουλος, Ορέστης Μακρής, Μίμης Φωτόπουλος, Λάμπρος Κωνσταντάρας, Θανάσης Βέγγος, Νίκος Ρίζος, Κώστας Χατζηχρήστος.

Η Εθνικής Ελλάδας του πηγαίου χιούμορ!

Οι κωμωδίες εκείνης της εποχής, δεν αγαπήθηκαν όμως μόνο για τις ιστορίες, τις ατάκες και τους ηθοποιούς. Μεγάλο μέρος της γοητείας τους οφείλεται στη μουσική και τα τραγούδια που συνόδευαν αξέχαστες στιγμές και αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Μεγάλοι συνθέτες, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Μίμης Πλέσσας, ο Μιχάλης Σουγιούλ και ο Γιώργος Μουζάκης, χάρισαν στο Ελληνικό σινεμά μελωδίες που αγαπήθηκαν από όλους τους Έλληνες.

Οι ταινίες εκείνης της εποχής δεν γερνούν ποτέ. Σήμερα, περισσότερες από έξι δεκαετίες μετά τη δημιουργία τους, εξακολουθούν να χαρίζουν γέλιο και συγκίνηση και παραμένουν ένα από τα πιο λαμπρά κεφάλαια του ελληνικού πολιτισμού.

Κάθε προβολή τους είναι ένα ταξίδι στο χρόνο, εκεί όπου το γέλιο ήταν αυθεντικό. Οι ελληνικές κωμωδίες εκείνων των χρόνων, δεν αποτελούν μόνο μία χρυσή σελίδα στην ιστορία του κινηματογράφου μας. Ανήκουν στην ίδια την ιστορία της ζωής μας. Είναι αυτές που θα μάς συντροφεύουν για πάντα και θα μάς θυμίζουν την εποχή όπου το γέλιο είχε ψυχή.