Το «37ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου» στο πλαίσιο των προ-φεστιβαλικών εκδηλώσεων του (24-30 /10/2024) παρουσιάζει στον κινηματογράφο Τριανόν ένα αφιέρωμα στην «τριλογία της κρίσης» του Βασίλη Μαζωμένου.

Οι τρεις τελευταίες ταινίες ενός από τους «μοναχικούς» του ελληνικού σινεμά, όπως τον αποκαλεί ο διευθυντής του φεστιβάλ Νίνος Μικελίδης, παρουσιάζονται σε τρεις μοναδικές προβολές, τις οποίες προλογίζουν τρεις καταξιωμένοι Έλληνες κριτικοί κινηματογράφου. Στις «Γραμμές» ο Βασίλης Μαζωμένος αναψηλάφησε την επόμενη μέρα της ελληνικής κρίσης, μέσω ενός υπερρεαλιστικού δράματος με στοιχεία μαύρης κωμωδίας.

Στην «Εξορία» αφηγείται την ιστορία ενός άντρα που θα απολέσει την ταυτότητα του και θα αγωνιστεί να επιβιώσει στην ίδια του τη χώρα, ζώντας ως λαθραίος. Τέλος το πολυβραβευμένο «Καθαρτήριο» είναι ένα σουρεαλιστικό δράμα με στοιχεία μαύρης κωμωδίας, το οποίο αφηγείται επτά ιστορίες ακραίας αγάπης, με τους ήρωες τους να επιδιώκουν μέσω αυτής τον… εξαγνισμό.

«Αυτό που αποκαλούμε Κρίση δεν έχει να κάνει μόνο με τον προφανή και επώδυνο οικονομικό παράγοντα. Έχει μια βαθιά ψυχική και υπαρξιακή διάσταση, που ξεφεύγει από την ατομική συντριβή του ατόμου και εξελίσσεται σε μια συνολική Πολιτισμική κατάρρευση» λέει ο σκηνοθέτης στο tvxs. «Προσωπικά δεν είχα σκοπό να κάνω κάποια τριλογία. Όμως η μια ταινία έφερε την άλλη, σαν ένα εσωτερικό απαιτούμενο, καθώς η …κατρακύλα δεν είχε τελειωμό και άγγιζε πράγματα που θεωρούνταν μέχρι τότε ασφαλή και απρόσιτα. Στις «Γραμμές» απεικονίζεται η ψυχική καταστροφή των ατόμων, που απελπισμένοι αναζητούν βοήθεια σε ένα κέντρο ψυχικής υποστήριξης.

Στην «Εξορία» έχει συντελεστεί η καταστροφή και μέσα στα …ερείπια το άτομο προσπαθεί να επιβιώσει ως ξένος (ο Κανένας) στην ίδια του τη χώρα που κατοικούν ξένοι. Και στο «Καθαρτήριο», όταν τα δυο προηγούμενα έχουν εδραιωθεί σαν ένα νοσηρό τετελεσμένο, τα άτομα αναζητούν να εξαγνιστούν μέσα από την αγάπη, ως το ύστατο καταφύγιο των ταλαιπωρημένων ψυχών τους. Βέβαια η κάθε μια ταινία κρατά την αυθυπαρξία της και τη δική της αφηγηματική λογική.»

· Το Καθαρτήριο γίνεται όλο και πιο προφητικό από το αυξανόμενο αίτημα της κοινωνίας για Δικαιοσύνη και κάθαρση. Ήταν ένας από τους λόγους που κλείσατε με αυτό τον τρόπο την τριλογία;

Η κάθαρση, όπως την υπονοείτε, στην ταινία δεν έχει υλικό περιεχόμενο. Είναι –πιο πολύ- ένας μηχανισμός του ασυνειδήτου των ατόμων που νοιώθουν μόνοι και αβοήθητοι απέναντι σε ένα τερατώδες σύστημα. Στην ταινία, η συνδιαλλαγή με έννοιες όπως ο Θεός, η πατρότητα, η μοναξιά, ο έρωτας, η απώλεια, η φιλία, βγάζουν τα άτομα ηττημένα. Πιο πολύ επιθυμούν να ξεφύγουν από την αθλιότητα της ζωής τους (πορνεία, βία, εργασιακή ασφυξία, γραφειοκρατικές εκτροπές, άρνηση επιλογής θανάτου) αναζητώντας την αγάπη. Φτάνουν ακόμα και σε έκνομες ενέργειες για αυτήν. Η ουτοπία τους δεν κατακτιέται αλλά το ταξίδι τους δικαιώνεται. Και αυτή η αντίφαση τους πάει παρακάτω… Σε αυτό το παρακάτω, όμως, συναντούν μια νέα …διαφορετική γενιά.

· Το σημαίνει για μια κοινωνία η απουσία κάθαρσης και πως εκφράζεται ιδιαίτερα στην Ελλάδα σήμερα ;

Το ερώτημα δεν μπορεί να απαντηθεί ολιγόλογα. Παρ’ όλα αυτά οι Έλληνες οφείλουν να κοιτάξουν κατάματα την πραγματικότητα κι όχι τους μύθους και τις προκαταλήψεις με τους οποίους μεγάλωσαν γενιές και γενιές. Να αφαιρέσουν τη σκόνη από την Ιστορία, το «κούνημα του δάκτυλου» από τα Ιερατεία, τις απόλυτες αλήθειες από τους λαϊκιστές, τα «κουτάκια» από τις συζητήσεις, τα κάθε λογής ράσα που ενδύονται οι «σοφοί» και να κλείσουν αμέσως τις τηλεοράσεις τους. Για να ξεπλυθείς στο ποτάμι της Αλήθειας οφείλεις να συγκρουστείς με το Εγώ σου για το μεγάλο Εμείς. Ποιος είναι έτοιμος να το κάνει στη χώρα της ευκολίας, των κλισέ και των εθνικά υπερήφανων;

· Τι σημαίνει για σας το αφιέρωμα και πως βλέπετε τον θεσμό του φεστιβάλ ;

Είναι για μένα και τους συνεργάτες μου πολύ τιμητικό το αφιέρωμα στις τρεις αυτές ταινίες. Υποθέτω ότι το Πανόραμα και ο κ. Μικελίδης κάτι θα είδαν σε αυτές και τις προβάλλουν με αυτόν τον ενιαίο τρόπο. Έτσι κι αλλιώς, παρ’ όλα τα προβλήματα που κατά καιρούς είχε, το Πανόραμα είναι ένας θεσμός διεθνώς καταξιωμένος. Μόνο να διαβάσει κανείς τα ονόματα που έχουν τιμηθεί μένει ενεός μπροστά στη δουλειά ενός αιώνιου έφηβου όπως ο Νίνος Μικελίδης. Διακρίνω ότι φέτος το Φεστιβάλ αναβαθμίζεται και η επόμενη μέρα θα θυμίζει τις δόξες του. Θα είμαστε εκεί να το στηρίξουμε απέναντι στις εμπορικές «σούπες» και στα τηλεοπτικά υποπροϊόντα για καλό ευρωπαϊκό και διεθνές σινεμά.

· Τι ετοιμάζετε το επόμενο βήμα ;

Η επόμενη ταινία μου, η οποία ελπίζουμε να είναι έτοιμη σε ένα χρόνο από σήμερα, θα είναι ένα υβριδικό φιλμ που θα γυριστεί στην Ήπειρο για την Ήπειρο. Μια υπόσχεση χρόνων στον εαυτό μου για μια ταινία με θέμα την πατρογονική γη και την επιστροφή εκεί που τα πράγματα ήταν όμορφα και απλά γιατί ακολουθούσαν τον κύκλο της Φύσης. Δεν θέλω να πω κάτι άλλο προς το παρόν. Σας ευχαριστώ.