Η κλιματική αλλαγή και τα αίτια της εμφανίζονται όλο και πιο συχνά στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, αλλά ο τομέας της ψυχαγωγίας συνεχίζει να εστιάζει περισσότερο στις συνέπειες της κρίσης και σε ατομικές ενέργειες παρά σε λύσεις μεγάλης κλίμακας, σύμφωνα με μια νέα έκθεση.
Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, λίγες μόνο εβδομάδες μετά την κυκλοφορία της ταινίας «Digger» -της τελευταίας γνωστής ταινίας με θέμα την κλιματική κρίση, στην οποία ο Τομ Κρουζ υποδύεται έναν μεγιστάνα του πετρελαίου-, εκπονήθηκε από το USC Annenberg School for Communications and Journalism και την Good Energy, μια μη κερδοσκοπική εταιρεία συμβούλων, και εξετάζει την κλιματική αλλαγή στα σενάρια ψυχαγωγικών παραγωγών.
Η έκθεση αναλύει 35.120 σενάρια από το 2021 έως το 2024, βασιζόμενη σε μια έκθεση του 2022 που διαπίστωσε ότι λέξεις-κλειδιά σχετικές με το κλίμα εμφανίζονταν μόλις στο 2,8% των σεναρίων.
Κλιματική κρίση: Πιο έντονη η παρουσία της σε ταινίες και σειρές
Τα τελευταία ευρήματα δείχνουν μια μικρή αύξηση, με λέξεις-κλειδιά που σχετίζονται με το κλίμα να εμφανίζονται στο 3,2% των σεναρίων από το 2021 έως το 2024, σημειώνοντας άνοδο 14%. Συγκεκριμένα, οι αναφορές στην «κλιματική αλλαγή» αυξήθηκαν κατά 33%, από το 0,6% στο 0,8% των σεναρίων.
«Οι καταστροφές κυριαρχούν, αλλά σχεδόν τα δύο τρίτα των ιστοριών σχετικά με το κλίμα που μελετήσαμε περιλαμβάνουν επίσης τις αιτίες, φέρνοντας πλέον στο προσκήνιο τις ανθρώπινες επιλογές και τα συστήματα που κρύβονται πίσω από την κρίση», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος της Good Energy, Άννα Τζέιν Τζόινερ.
«Αυτό που με ενθουσιάζει είναι το πλούσιο δημιουργικό πεδίο που εξερευνούν ήδη οι καλλιτέχνες, καθώς και όλα όσα μας περιμένουν στο μέλλον, καθώς διερευνούν τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος στην εποχή της κλιματικής αλλαγής.», τόνισε.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης 100 ρεπορτάζ με θέμα το κλίμα, προκειμένου να κατανοήσουν τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται το ζήτημα. Οι κλιματικές επιπτώσεις, όπως η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η επισιτιστική ανασφάλεια και η απώλεια βιοποικιλότητας, εμφανίστηκαν στο 87% των ρεπορτάζ.

Οι καταστροφές, ιδίως οι πλημμύρες, η ακραία ζέστη και οι τυφώνες, αναφέρθηκαν στο 72%, ενώ το 66% των ρεπορτάζ ασχολήθηκε με τις αιτίες της κλιματικής κρίσης, όπως το πετρέλαιο, τα πλαστικά, η αποδάσωση και η βιομηχανική γεωργία.
Η κλιματική κρίση στα σενάρια: Απουσιάζουν οι αναφορές σχετικά με τα ορυκτά καύσιμα
Παρά το εύρος των αιτιών που σχετίζονται με το κλίμα και πράγματι απεικονίζονται, όροι που αφορούν τα ορυκτά καύσιμα, όπως πετρέλαιο, άνθρακας, υδραυλική ρωγμάτωση, μεθάνιο και υπεράκτιες γεωτρήσεις, εμφανίστηκαν μόλις στο 1,1% του συνόλου των σεναρίων που αναλύθηκαν.
Οι ερευνητές αναγνώρισαν τη δραματική σειρά «Landman» της Paramount+, η οποία επικεντρώνεται στη βιομηχανία πετρελαίου του Δυτικού Τέξας και έχει κατηγορηθεί από ακτιβιστές για το κλίμα για παραπληροφόρηση, ως το πιο ξεκάθαρο παράδειγμα σειράς που έχει ως θέμα τα ορυκτά καύσιμα. Σημείωσαν ότι η σειρά περιλάμβανε «εμφανή αποθάρρυνση» σχετικά με την ανησυχία και την δράση για το κλίμα, αλλά και για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Ενώ οι λύσεις για την κλιματική κρίση εμφανίζονταν στο 10% του συνόλου των σεναρίων που αναλύθηκαν, οι ατομικές συμπεριφορές των καταναλωτών αναφέρονταν σχεδόν τρεις φορές πιο συχνά από τις συστημικές λύσεις. Η έκθεση διαπίστωσε ότι το 7,8% του συνόλου των σεναρίων αναφερόταν σε ενέργειες των καταναλωτών, όπως η ανακύκλωση, η κατανάλωση φυτικών τροφίμων ή η οδήγηση ηλεκτρικών οχημάτων. Αντίθετα, μόλις το 2,7% ανέφερε ευρύτερες λύσεις, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα, οι μηδενικές καθαρές εκπομπές ή οι πράσινες θέσεις εργασίας.
Οι ιστορίες με θέμα το κλίμα εμφανίστηκαν σε διάφορα είδη, όπως ιατρικά δράματα, ρομαντικές σειρές, κωμωδίες, οικογενειακά προγράμματα και επιστημονική φαντασία. Τα σενάρια ιατρικών σειρών παρουσίασαν τη μεγαλύτερη συχνότητα λέξεων-κλειδιών σχετικών με το κλίμα, με ποσοστό 17,4%, ακολουθούμενα από τις ρομαντικές σειρές με 17,1% και τις κωμωδίες με 16,8%.
Οι σειρές με αστυνομική θεματολογία, όπως το «FBI», το «Elsbeth» και το «Grey’s Anatomy», συνέβαλαν επίσης με περίπου 20 σενάρια που περιλάμβαναν αναφορές στο κλίμα ετησίως, όπως σημειώνεται στην έκθεση, η οποία προσθέτει ότι η κωμωδία, αν και αποτελούσε μόνο το 34,4% του συνόλου των σεναρίων, αντιπροσώπευε το 39,3% των σεναρίων που ανέφεραν το κλίμα.
Η απεικόνιση της κλιματικής κρίσης: Από τον φόβο στην ενδυνάμωση
Η έκθεση διαπίστωσε επίσης ότι οι αφηγήσεις για το κλίμα μετατοπίζονται συχνά από τον φόβο προς την ενδυνάμωση. Σχεδόν τα δύο τρίτα, ή το 63%, από τις 100 ιστορίες που αφορούσαν το κλίμα ξεκινούσαν με την απειλή ως κυρίαρχο συναίσθημα. Ωστόσο, προς το τέλος, η δραστηριοποίηση– συμπεριλαμβανομένου του θάρρους, της αισιοδοξίας και της αποφασιστικότητας – απέκτησε κυρίαρχο ρόλο στο 44% των ιστοριών. Η αίσθηση της κατάπληξης αυξήθηκε επίσης, από 7% στην αρχή σε 26% στο τέλος, ενώ η απειλή μειώθηκε στο 25%.
«Διαπιστώσαμε ότι σχεδόν τρεις στις τέσσερις ιστορίες απεικόνιζαν ή ανέφεραν καταστροφές, αλλά κατά τη διάρκεια αυτών των ιστοριών, ο κυρίαρχος τόνος μετατοπίστηκε από την απειλή προς την ανθρώπινη πρωτοβουλία», δήλωσε η Έρικα Ρόζενθαλ, διευθύντρια έρευνας στο Κέντρο Νόρμαν Λιρ του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας (USC).
Μεταξύ του 2021 και του 2024, οι ταινίες με θεματολογία σχετικά με το κλίμα απέφεραν 2,26 δισ. δολάρια σε έσοδα από τα αμερικανικά ταμεία, ενώ τα σχετικά τηλεοπτικά επεισόδια που ανέφεραν λέξεις-κλειδιά σχετικές με το κλίμα συγκέντρωσαν 12,4 δισ. ώρες παρακολούθησης στο Netflix. Η γλώσσα που σχετίζεται με το κλίμα εμφανίστηκε συχνότερα στις ταινίες (19%) παρά στα τηλεοπτικά επεισόδια (12,2%), με το Apple TV να ηγείται των πλατφορμών streaming με ποσοστό 19,5%, ακολουθούμενο από το Prime Video με 15,4%, το Netflix με 12,6%, το Hulu με 12,3% και το Paramount+ με 12%.
Μεταξύ των τηλεοπτικών σταθμών, το Fox κατείχε το υψηλότερο μερίδιο σεναρίων σχετικών με το κλίμα με 16,7%, ακολουθούμενο στενά από το ABC με 16,6%, το The CW με 13,5%, το NBC με 11,1% και το CBS με 10,6%.
Η Joyner τόνισε επίσης τη σημασία της απεικόνισης συστημικών λύσεων, αναφέροντας ότι αυτές είναι «εκείνες που φέρνουν πραγματική αλλαγή». Ενδιαφέρεται επίσης ιδιαίτερα για τον συναισθηματικό αντίκτυπο του κινηματογράφου και της τηλεόρασης και για τον τρόπο με τον οποίο οι ιστορίες μπορούν να συγκινήσουν το κοινό σε προσωπικό επίπεδο.
«Υπάρχουν πολλές έρευνες στον τομέα της νευροεπιστήμης που δείχνουν ότι δεν λαμβάνουμε αποφάσεις με βάση τα γεγονότα… Ως επί το πλείστον, λαμβάνουμε αποφάσεις με βάση τα συναισθήματα, και γι’ αυτό με ενδιαφέρει πραγματικά το συναισθηματικό ταξίδι στο οποίο οι ιστορίες οδηγούν τους χαρακτήρες τους, και κατά συνέπεια το κοινό τους», δήλωσε η Joyner.
Στην Ελλάδα τα ΜΜΕ που στηρίζουν τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, χρημαδοτούνται από το ... κράτος. Tο tvxs.gr στηρίζεται στους αναγνώστες του και αποτελεί μια από τις ελάχιστες ανεξάρτητες φωνές στη χώρα. Mε μια συνδρομή, από 2.9 €/μήνα,ενισχύετε την αυτονομία του tvxs.gr και των δημοσιογραφικών του ερευνών. Συγχρόνως αποκτάτε πρόσβαση στα ντοκιμαντέρ και το περιεχόμενο του 24ores.gr.
Δες τα πακέτα συνδρομών >


