Τα βαθιά κοινωνικά ζητήματα, βρίσκονται στον πυρήνα των ταινιών της και δεν σχολιάζουν απλά την εποχή, αλλά προκαλούν συναίσθημα, παράγουν σκέψη, προκαλούν συζητήσεις.

Η Helena Taberna (Έλενα Ταμπέρνα) είναι Ισπανίδα σεναριογράφος, σκηνοθέτρια και παραγωγός κινηματογράφου θα βρεθεί στη χώρα μας, καλεσμένη φέτος του Φεστιβάλ Ισπανόφωνου Κινηματογράφου.

Την Παρασκευή (22/5) προβάλλεται η ταινία της «Nosotros», («Εγώ κι εσύ») στον κινηματογράφο Ελληνίς και με αυτή την αφορμή μιλάει στο tvxs.

Η πρώτη της ταινία (ντεμπούτο), «Yoyes» (2000), ένα φιλμ για τη βασκική σύγκρουση με πρωταγωνίστρια την Ana Torrent, είχε σημαντική απήχηση στους κριτικούς, απέσπασε βραβεία και σημείωσε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία.

Κυκλοφόρησε στη συνέχεια τις μεγάλου μήκους ταινίες «Extranjeras» (2003), με φόντο το φαινόμενο της μετανάστευσης «La buena nueva» (2008), σχετικά με την ιστορική μνήμη και τον εμφύλιο πόλεμο «Nagore» (2010), που προτείνει έναν προβληματισμό γύρω από την έμφυλη βία «Acantilado» (2016), που εμβαθύνει στο σύμπαν των αιρέσεων και «Varados» (2019), για τη σημερινή κατάσταση των προσφύγων. Η φιλμογραφία της έχει λάβει την υποστήριξη του κοινού και των κριτικών, και έχει αποσπάσει πολυάριθμα βραβεία σε διεθνή φεστιβάλ.

Σε όλη τη διάρκεια της κινηματογραφικής σας καριέρας, από το «Yoyes» μέχρι το «Varados», έχετε ασχοληθεί με θέματα βαθιά πολιτικά και κοινωνικά. Πού τοποθετείται η ταινία «Nosotros» σε αυτή την πορεία;

Νομίζω ότι το «Nosotros» είναι μια ταινία που προέκυψε με φυσικό τρόπο από την ανάγκη μου να ενώσω το κοινωνικό στοιχείο ή τον πολιτικό λόγο με έναν στοχασμό που να περιλαμβάνει –ή να πραγματοποιείται έχοντας πάντα παρόν– το συναίσθημα. Κάτι που φαίνεται να είναι σύμφυτο με τη φιλμογραφία μου.

Πιστεύω ότι ο χορός ανάμεσα στην καρδιά και το μυαλό είναι πολύ ενδιαφέρων, γιατί προκαλεί έναν βαθύτερο αναστοχασμό. Και γι’ αυτό αγαπώ τόσο πολύ τον κινηματογράφο: για αυτή την τεράστια ικανότητά του να γεννά σκέψη· παλαιότερα συλλογική, ενώ σήμερα, με την απώλεια της κοινωνικής συνήθειας να πηγαίνουμε σινεμά, πολύ περισσότερο ατομική.

Στο κινηματογραφικό σας έργο έχετε εξερευνήσει ζητήματα όπως η ιστορική μνήμη, η μετανάστευση ή η έμφυλη βία. Γιατί ασχολείστε με τα ρήγματα, είτε ατομικά είτε συλλογικά;

Δεν το γνωρίζω με βεβαιότητα, αλλά πιστεύω ότι έχει να κάνει με την ευθύνη του καλλιτέχνη να δίνει φωνή στους ξεχασμένους. Και στη δική μου περίπτωση, ο κινηματογράφος γίνεται κυρίως φορέας μνήμης των γυναικών — κάτι στο οποίο πιστεύω βαθιά και που το πέρασμα του χρόνου το επιβεβαιώνει.

Για παράδειγμα, αν δεν υπήρχε η ταινία «Nagore», που αφηγείται όσα συνέβησαν στις γιορτές του Σαν Φερμίν, πολύ πιθανόν η απήχηση της δίκης της «La Manada» χρόνια αργότερα να μην είχε προκαλέσει ένα τόσο διαγενεακό και παγκόσμιο φεμινιστικό κίνημα υποστήριξης προς το θύμα.

Στην ταινία Yoyes ασχοληθήκατε με μια πολύ συγκεκριμένη πολιτική σύγκρουση, ενώ στο Nosotros η σύγκρουση είναι συναισθηματική. Ήταν μια συνειδητή μετατόπιση ή μια φυσική εξέλιξη;

Νομίζω πως πρόκειται για μια φυσική εξέλιξη. Από την άλλη, αν παρατηρήσεις καλά το «Yoyes», επικέντρωσα την ταινία μου στον χαρακτήρα μιας σύγχρονης, διανοούμενης και φεμινίστριας γυναίκας. Η Άνα Τόρεντ έχει πει ότι ήταν ο πιο δύσκολος ρόλος της καριέρας της και έχει μιλήσει για το πώς δουλέψαμε ώστε να δημιουργήσουμε έναν αληθινό και σύνθετο χαρακτήρα.

Η σχέση της Yoyes με τον σύζυγό της αντανακλά ξεκάθαρα μια «νέα πατρότητα». Αν παρατηρήσει κανείς προσεκτικά τον χαρακτήρα του Ερνέστο Αλτέριο και τον Αντόνιο του «Nosotros», μοιάζουν πολύ. Το συνειδητοποίησα τις προάλλες στη Ταινιοθήκη της Ναβάρα, όπου προβλήθηκαν οι δύο ταινίες σε διαδοχικές ημέρες.

Η ταινία βασίζεται στο μυθιστόρημα «Ευτυχισμένο τέλος». Τι σας τράβηξε σε αυτή την ιστορία και τι αποφασίσατε να αλλάξετε κατά τη μεταφορά της στον κινηματογράφο;

Με τράβηξε επειδή είναι ένα σπουδαίο μυθιστόρημα και, παρότι αρκετά δύσκολο να διασκευαστεί, άγγιζε όλες τις πτυχές, τα στάδια και τα στοιχεία που συμβάλλουν ώστε η φθορά να γίνεται πιο εμφανής και κατανοητή. Αν θυμηθούμε τις ταινίες του Μπέργκμαν, του Αντονιόνι ή ακόμη και το υπέροχο «Ταξίδι στην Ιταλία» του Ροσελίνι, το πρωταγωνιστικό ζευγάρι ανήκει στην ανώτερη τάξη. Κανείς δεν χρειάζεται να πλύνει πιάτα, να πάει το παιδί στο σχολείο ή να κάνει τα ψώνια — πράγματα που, χωρίς αμφιβολία, συνδέονται πολύ με την ειλικρίνεια και την αλήθεια με την οποία προσπαθώ να κάνω τις ταινίες μου.

Το μυθιστόρημα υπήρξε πηγή έμπνευσης ώστε να αξιοποιήσω τα εκφραστικά μου μέσα ως σκηνοθέτρια και να δημιουργήσω μια ταινία απλή και όμορφη, αλλά που να μας αναγκάζει να μπούμε μέσα στη δική μας βιογραφία και να αναρωτηθούμε τι μας συμβαίνει και αν ο άγριος καπιταλισμός επηρεάζει, μετατρέποντας τις ερωτικές ή φιλικές σχέσεις σε κάτι ολοένα πιο πραγματιστικό και απομακρυσμένο από τη γενναιοδωρία, η οποία μαζί με τον θαυμασμό αποτελεί τον ορισμό κάθε ερωτικής κατάστασης για την οποία μπορούμε να μιλήσουμε.

Στις ταινίες σας υπάρχει συνήθως μια ισχυρή σύνδεση με την κοινωνική πραγματικότητα. Πώς επιτυγχάνετε αυτή την ισορροπία μεταξύ μυθοπλασίας και συναισθηματικής αλήθειας;

Δεν το ξέρω ακριβώς, αλλά όπως σου απάντησα και πριν, τόσο ως κινηματογραφίστρια όσο και ως άνθρωπο, η κοινωνία με ενδιαφέρει πολύ. Πάντα με ενδιέφερε.

Η ταινία σας «Varados» πραγματευόταν την εμπειρία των προσφύγων στην Ευρώπη. Σήμερα, σε ένα ακόμη πιο τεταμένο κλίμα με την άνοδο της ακροδεξιάς, πιστεύετε ότι ο κινηματογράφος εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να ευαισθητοποιεί ή να προκαλεί ενσυναίσθηση;

Η αλήθεια είναι ότι ενεργοποιεί ελάχιστα, γιατί η μείωση των προβολών στις κινηματογραφικές αίθουσες και το γεγονός ότι δεν καταφέραμε να εντάξουμε τον κινηματογράφο —τουλάχιστον όπως τη λογοτεχνία— μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία, εμποδίζουν τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τον κινηματογράφο και τη λογοτεχνία ως εργαλεία προσωπικής ανάπτυξης και μάθησης πέρα από το στενά εκπαιδευτικό πλαίσιο.

Εισιτήρια μπορείτε να προμηθευτείτε εδώ: https://www.more.com/gr-el/tickets/cinema/festival/10o-fecha-festibal-ispanofonou-kinimatografou/

Το πρόγραμμα:  https://fecha.gr/