Το φως της δημοσιότητας βλέπουν μοναδικά ηχητικά ντοκουμέντα από το προσωπικό αρχείο του Σταύρου Ξαρχάκου τα οποία δείχνουν πως συνέλαβε και αποτύπωσε τον κόσμο του εμβληματικού «Ρεμπέτικου».

Ο Σταύρος Ξαρχάκος ηχογραφεί τον οδηγό απευθυνόμενος στον Νίκο Γκάτσο και υποδεικνύει στον σπουδαίο στιχουργό τα πατήματα για να γεννήσει το ποιητικό έργο πάνω στη μουσική.

Στα συγκλονιστικά ηχητικά αυτά ντοκουμέντα, που έφερε στο φως το News 247, ακούγεται η παλιά τηλεφωνική γραμμή, ο ήχος του αναπτήρα, οι ανάσες του Ξαρχάκου, η ροή της σκέψης του καθώς σκύβει στο πιάνο,  η ατμόσφαιρα μιας συζήτησης που δεν είχε καταγραφεί για να γίνει δημόσια αλλά σήμερα ως μέρος του αρχείου Ξαρχάκου την ακούμε στον διαδικτυακό αέρα όπου ανέβηκε αργά το βράδυ της Τετάρτης 2/9.

Στις κασέτες αυτές ο Σταύρος Ξαρχάκος δεν παρουσιάζει απλώς ολοκληρωμένες μελωδίες στο πιάνο όπως σωστά επισημαίνει η δημοσιογράφος Γεωργία Οικονόμου. «Περιγράφει με αξιοσημείωτη σαφήνεια τη δραματουργική λειτουργία κάθε τραγουδιού, την ατμόσφαιρα που επιδιώκει, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο φαντάζεται να υπηρετεί την αφήγηση της ταινίας».

Για το τραγούδι που αργότερα θα γίνει το «Μάνα μου Ελλάς», ο Σταύρος Ξαρχάκος υπαγορεύει ποιο θέλει να είναι το περιεχόμενο του λόγου «Ένα τραγούδι που να λέει την κατάντια αυτού του τόπου και τη μοίρα του τόπου και να είναι ένα διαχρονικό τραγούδι».

Ο σπουδαίος συνθέτης και μαέστρος δίνει συγκεκριμένες οδηγίες για τη δομή του τραγουδιού, τη σχέση ανάμεσα στο κουπλέ και το ρεφρέν, την ένταση που πρέπει να δημιουργηθεί: «Το ρεφρέν (…) επαναλαμβάνεται σαν κάτι το μοιραίο». 

Μέσα από τις παρατηρήσεις και τις οδηγίες του Ξαρχάκου νιώθει ο ακροατής την ανάγκη που τον οδήγησε να φτιάξει αυτόν τον κόσμο και τι ήθελε συγκεκριμένα να πει για τη χώρα και το υπαρξιακό ατομικό και συλλογικό δράμα.

Ως ιστορικό ντοκουμέντο έχει αξία όχι μόνο γιατί μας μεταφέρει την ατμόσφαιρα της εποχής και το παρασκήνιο ενός ιστορικού δίσκου, αλλά δείχνει και τον τρόπο που συνεργάστηκαν οι δυο σπουδαίοι δημιουργοί για να παράξουν ένα έργο διαχρονικό και αξεπέραστο.

Oι συγκεκριμένες κασέτες αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος του υλικού που αναδύεται μέσα από την ψηφιοποίηση του αρχείου του Σταύρου Ξαρχάκου. Η συστηματική μελέτη του αναμένεται να αποκαλύψει και άλλα πολύτιμα τεκμήρια, ικανά να εμπλουτίσουν τη γνώση μας για τη γέννηση ορισμένων από τα σημαντικότερα έργα της σύγχρονης ελληνικής μουσικής.