Είναι μια έκθεση σαν παράσταση, ένα παραμύθι κλεισμένο σε τοίχους, ο μεγαλύτερος φόρος τιμής στους συγκινητικούς καλλιτέχνες του τσίρκου, στην τέχνη του δρόμου, στους ακροβάτες της παιδικής μας ηλικίας.
Η έκθεση «In the ring: Clowns, Pierrots, and acrobats» θα παραμείνει στο στο μουσείο Mucem της Μασσαλίας έως τις 15 Μαΐου και το παρακάτω ρεπορτάζ επιχειρεί να μεταφέρει έστω και λίγο την ατμόσφαιρα και την αύρα της.
Περιπλανιόμαστε σε μια γιγαντιαία «εγκατάσταση» απλωμένη σε περισσότερα από 1.000 m2 στο Mucem.«Όποιος πέφτει έχει φτερά». Αυτή η έκθεση δεν βρίσκεται τυχαία εδώ. Το μουσείο το ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού κάλλους, στην άκρη του λιμανιού της Μασσαλίας, έχει δημιουργήσει πρωτοπορία στη συντήρηση αντικειμένων από τον κόσμο του τσίρκου.
Η φράση της ποιήτριας Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν, είναι μία από αυτές που βλέπει ο επισκέπτης στην έκθεση γραμμένες ανεπιτήδευτα σε κάποιον τοίχο.
Η επιμελήτρια Macha Makeïeff που είχε σαν γνώμονα το πιο βλέμμα του πιο απαιτητικού παιδιού μέσα μας, όταν έστηνε την έκθεση, ζήτησε από τον γιο της τον ζωγράφο Félix Deschamps Mak να φιλοτεχνήσει κι άλλες τέτοιες φράσεις όπως αυτή του βαν Ζενέ «Δεν είναι κανείς καλλιτέχνης χωρίς να εμπλέκεται σε μια μεγάλη ατυχία».
Οι επιτηδευμένες «ατυχίες» των κλόουν, τα γεμάτα χαρμολύπη βλέμματα τους, τα εκκεντρικά κοστούμια των χορευτών είναι παντού στον χώρο.
Ξαφνικά βρισκόμαστε μπροστά από ένα αυθεντικό μίνι θέατρο, ένα σκηνικό που ο σκηνοθέτης έχει τοποθετήσει τον Αρλεκίνο του Πάμπλο Πικάσο (1923). Δίπλα το καμαρίνι των ηθοποιών, ένα τροχόσπιτο που είναι σταθμευμένο, ένα βάθρο στο οποίο παρελαύνουν υπέροχα σκηνικά κοστούμια…
Οι συλλογές των φτωχών πραγμάτων
Διάσπαρτα παντού υπάρχουν μικρά έπιπλα που δεν έχουν καμία αξία δημιουργούν μια οικειότητα και κάνουν τον θεατή να αισθάνεται πως έχει μπει για τα καλά στον κόσμο του τσίρκου
Αυτές οι συλλογές «φτωχών πραγμάτων», όπως το θέτει η επιμελήτρια Macha Makeïeff, είναι επίσης συγκινητικές. Παπούτσια κλόουν, σγουρές περούκες φαγωμένες από τον χρόνο, κεφάλια μαριονετών, το πάτωμα ενός καρουζέλ, το επιβλητικό μπαούλο ενός κλόουν.
Μόλις πέσει η αυλαία, θα γίνουν και πάλι άχρηστα αντικείμενα. Αναλώσιμα αντικείμενα και επισφαλής καλλιτέχνες.
«Ακόμα κι αν ήσουν διάσημος και πλούσιος, δεν μπορούσες ποτέ να είσαι σίγουρος ότι θα παραμείνεις έτσι καθώς τα χρόνια περνούσαν και ξόδευες όλο και περισσότερα χρήματα» είχε πει στον γαλλικό τύπο ο συν-επιμελητής της έκθεσης, Vincent Giovannoni, ο οποίος αφηγείται πώς οι αμοιβές μπορούσαν να εξαφανιστούν σε περιοδείες με σαμπάνια, αφήνοντας τους πιο διάσημους κλόουν (η αύρα των οποίων σήμερα θα ήταν ισοδύναμη με εκείνη ενός κινηματογραφικού σταρ!) σε πλήρη ένδεια.
Ανάμεσα σε άλλα και αφίσες αλλά και αποσπάσματα από τον τύπο που περιγράφει τη σύλληψη από την αστυνομία σαλτιμπάγκων.
Κάθε γωνιά και μια φαντασμαγορική εικόνα, από τις παρελάσεις των κλόουν με τα θηρία τους έως τις καλύβες, τα παραπήγματα των καλλιτεχνών μιας άλλης εποχής, φωτισμένα καμαρίνια, πάγκοι ταχυδακτυλουργών, παράτολμα εγχειρήματα, πάθος και τρέλα, πολυχρωμία παντού, μια τέχνη που σπαρταράει και ταυτόχρονα σε παρασύρει σε ένα βαλς του δρόμου.
Πιο πέρα, οι ασπρόμαυρες, βουβές εικόνες του κινηματογράφου, οι πολύχρωμες του λούνα παρκ.
Εδώ θα δείτε έργα σπουδαίων καλλιτεχνών. Από τα Μπαλέτα Ρους έως τον Γκαρούστ, την Κλοντ Καύν, τη Νίκι ντε Σεν-Φαλ, τον Πιερρίκ Σορέν, τον Μπαρτσελό, την Ανιές Βαρντά, τον Λωτρέκ, τον Σαγκάλ, τον Πικάσο, τον Γκυστάβ Ντορέ, και νέους καλλιτέχνες, ανάμεσα στα ίχνη των παλιών.
Οι μισάνοιχτες κουρτίνες μας δίνουν την αίσθηση ότι ρίχνουμε κλεφτές ματιές στον ονειρικό κόσμο των μπουλουκιών μιας άλλης εποχής, στα απομεινάρια θεαμάτων που τα πήρε ο αέρας του χρόνου μακριά.
Κάτω από το εντυπωσιακό έργο La Duègne et le pénitent του Gérard Garouste, μια δασκάλα βάζει τους μαθητές στην παραμυθία του τσίρκου.
To συγκινητικό «κινούμενο» έργο του Pierrick Sorin «Hommage à Tati» είναι ένας φόρος τιμής στον περίφημο Jacques Tati, μίμο, ηθοποιό και συγγραφέα.
Τι συμβαίνει όταν τελειώσει η παράσταση; Τι κάνουν οι κλόουν και οι ακροβάτες όταν το κοινό έχει φύγει από τη μεγάλη σκηνή, αφήνοντας πίσω του την ηχώ του γέλιου τους; Η έκθεση δεν απαντά στο ερώτημα, αφήνει όμως τον θεατή να αισθανθεί μέσα από την παιδική και την ενήλικη καρδιά του.
