Η έκθεση «Α. Τάσσος. Η Τέχνη και η Ιστορία, ο Λαός και το Βίωμα» που περιλαμβάνει το μεγαλύτερο έργο του χαράκτη που εκτίθεται για πρώτη φορά, έρχεται να τιμήσει την επέτειο των 82 χρόνων από το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων.

Τα έργα του χαράκτη εξακολουθούν να επιβάλλονται και στη σημερινή εποχή με τον επίκαιρο χαρακτήρα, την εκφραστική πληρότητα, τη συγκίνηση, την αλήθεια και τη δύναμη των μηνυμάτων τους, διαχρονικών και πανανθρώπινων.

Η έκθεση οργανώνεται από τον Δήμο Καλαβρύτων σε συνεργασία με την Εταιρεία Εικαστικών Τεχνών Α. Τάσσος σε έναν τόπο με έντονα φορτισμένη ιστορία, όπου η μνήμη τoυ Δεκέμβρη του 1943 παραμένει παρούσα και καθοριστική για την ταυτότητα της πόλης.

Την έκθεση συνοδεύει έκδοση με τα έργα του χαράκτη και κείμενα του ιστορικού της τέχνης Γιάννη Μπόλη, της προέδρου της Εταιρείας Εικαστικών Τεχνών Α. Τάσσος Ειρήνης Οράτη και της αρχαιολόγου και ιστορικού της τέχνης Ευγενίας Ίσκου.

O Α. Τάσσος (Λευκοχώρα Μεσσηνίας, 1914-Αθήνα, 1985) ήδη από τη δεκαετία του 1940, κυριάρχησε στον χώρο της χαρακτικής, ξεκινώντας μια πορεία που τον ανέδειξε σε μια από τις πιο σημαντικές μορφές της νεοελληνικής τέχνης. Υπηρέτησε  την τέχνη του με εξαντλητική έρευνα και συνέπεια, τιμιότητα και πίστη – παρακαταθήκη και σημείο αναφοράς για τους νεότερους χαράκτες. Η καλλιτεχνική του διαδρομή επηρεάστηκε άμεσα από τη ρευστή και θυελλώδη ελληνική πραγματικότητα: δικτατορία της 4ης Αυγούστου, Κατοχή, Αντίσταση, Εμφύλιος, δικτατορία των συνταγματαρχών.

Από τα πρώτα σπουδαστικά του έργα έως τις εμβληματικές συνθέσεις των χρόνων 1967-1974, ο άνθρωπος και η μοίρα του ήταν η μόνιμη θεματική επιλογή του. Οι μορφές του, μνημειακές και επιβλητικές, μέσα από την εκρηκτική αντίθεση του μαύρου-άσπρου δεν εκκινούσαν μόνο από ένα βαθύ αίσθημα, μια ειλικρινή κοινωνική ευαισθησία ή μια στέρεη και αταλάντευτη ιδεολογική τοποθέτηση αλλά και από τη δυναμική προσωπικότητα ενός ατόμου που προέτασσε και υπερασπιζόταν την ανθρώπινη ελευθερία και αξιοπρέπεια. Οι χαράξεις του στο ξύλο αποτυπώνουν το δράμα και το μεγαλείο της ζωής, εξάρουν την εργασία και τον αγώνα.

Με εκκίνηση την τέμπερα 13 Δεκέμβρη 1943. Η σφαγή των Καλαβρύτων (1985), η έκθεση παρουσιάζει μια αναδρομή στο έργο του Α. Τάσσου από τη δεκαετία του 1930 έως και τη δεκαετία του 1980. Η πρωτοτυπία της είναι ότι για πρώτη φορά σε μια έκθεση παρουσιάζεται ένας μεγάλος αριθμός από ξύλινες μήτρες των πιο αντιπροσωπευτικών έργων του.

Ταυτόχρονα, ωστόσο, οι αξίες, τα σύμβολα, οι μορφές και τα θέματα των συνθέσεων του Α. Τάσσου αντικατοπτρίζουν στον μέγιστο βαθμό το ολοκαύτωμα της πόλης των Καλαβρύτων από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής. Οι συνθέσεις του μιλάνε για τον άνθρωπο στις συμπληγάδες της ιστορίας, υπερασπίζονται τη ζωή σ’ έναν βίαιο και απάνθρωπο κόσμο, διατηρούν και μεταφέρουν τη μνήμη, ακέραιη και ζωντανή, στις επόμενες γενιές, μιλούν για την αντίσταση και τη θυσία.

Συν-επιμέλεια, Συντονισμός: Ευγενία Ίσκου

Εγκαίνια έκθεσης:

Σάββατο 13 Δεκεμβρίου, ώρα 12:30

Διάρκεια έκθεσης:

13 Δεκεμβρίου 2025 – 31 Μαρτίου 2026

Ώρες λειτουργίας:

Καθημερινές 09:00 – 13:30

Σάββατο- Κυριακή 10:00 – 14:00

Έργα πρωτόλεια, σχέδια και πλάκες, άγνωστα έως τώρα στο κοινό

Την άνοιξη του 1985 ο Α. Τάσσος ολοκλήρωσε μια σειρά από σαράντα τέμπερες με γενικό τίτλο Εθνική Αντίσταση. Μνήμες της Κατοχής, με αφορμή τη συμπλήρωση σαράντα ετών από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Η σειρά αυτή έγινε με τη συνεργασία της εταιρείας τσιμέντων Ηρακλής για την παραγωγή του ομότιτλου ημερολογίου της για το 1986.

Μια από τις τέμπερες είναι και η σύνθεση 13 Δεκέμβρη 1943. Η σφαγή των Καλαβρύτων η οποία βασίστηκε στη γνωστή ασπρόμαυρη φωτογραφία, ίσως του 1958, χρονιά που τοποθετήθηκε ο σταυρός στον λόφο του Καππή όπου έγινε η εκτέλεση. Οι περισσότερες από αυτές τις τέμπερες έχουν βασιστεί σε φωτογραφίες-ντοκουμέντα της περιόδου: από τις μάχες στην Αλβανία έως την Απελευθέρωση της Αθήνας. Είναι εμφανές ότι ο Α. Τάσσος θέλησε να διατηρήσει εικαστικά την αμεσότητα της πληροφορίας της φωτογραφικής μαρτυρίας. Η τέμπερα αυτή ανοίγει την έκθεση στα Καλάβρυτα, συνδέοντας το έργο με τη σημερινή επέτειο.

Η έκθεση περιλαμβάνει έργα χαρακτικής, αλλά και πλάκες ξυλογραφίας του χαράκτη, από όλες τις δημιουργικές του περιόδους, από τη δεκαετία του 1930 έως τον θάνατό του το 1985. Όλα τα έργα της έκθεσης ανήκουν στην Εταιρεία Εικαστικών Τεχνών Α. Τάσσος.

Η Εταιρεία Εικαστικών Τεχνών Α. Τάσσος είναι ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο που δημιουργήθηκε το 1986, με έδρα στο Μετς, στο ισόγειο του σπιτιού που έζησε ο καλλιτέχνης. Εκεί στεγάζεται όλο το αρχείο του, τεκμήρια, έγγραφα, φωτογραφίες, τα εργαλεία και τα τραπέζια πάνω στα οποία χάραζε και μελάνωνε τις ξυλογραφίες του. Επιπλέον εκεί είναι αποθηκευμένες οι ξύλινες πλάκες των ξυλογραφιών του, δωρεά της συζύγου του, ζωγράφου Λουκίας Μαγγιώρου προς την Εταιρεία. Στα 39 χρόνια λειτουργίας της, η Εταιρεία πορεύτηκε βαδίζοντας πάνω στους δύο βασικούς σκοπούς που ορίζει το καταστατικό της: τη διαφύλαξη και προβολή του έργου του χαράκτη και την υποστήριξη των νέων Ελλήνων χαρακτών.

Ο πρώτος και βασικός σκοπός της Εταιρείας αφορά στο έργο του χαράκτη και κυρίως στην προβολή του μέσα από εκθέσεις, μονογραφικές και τιμητικές αλλά και θεματικές ομαδικές. Από τις πρόσφατες συνδιοργανώσεις της Εταιρείας, αναφέρω τη μεγάλη αναδρομική του έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη το 2015. Επίσης οργανώνονται εκθέσεις για επιμέρους θέματα, όπως αυτές που αφορούν τη συμβολή του στην εικονογράφηση βιβλίων (Αθήνα 2002 και Λάρισα 2021) και γραμματοσήμων (Λευκωσία 2023). Επιπλέον, κάθε χρόνο μικρές αναδρομικές εκθέσεις του διοργανώνονται σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, όπως πρόσφατα στην Κέρκυρα (2023) και στην Καλαμάτα (2024).

Σε πολλές από τις εκθέσεις αυτές, η συμβολή του ιστορικού τέχνης και επιμελητή, Γιάννη Μπόλη ήταν και είναι καθοριστική, αφού σήμερα θεωρείται από τους βασικούς μελετητές και γνώστες του έργου του χαράκτη. Στον ίδιο ανήκει και η πρόταση για τη διοργάνωση της έκθεσης αυτής. Τον ευχαριστούμε θερμά.

Εκθέσεις όπως αυτή του Δήμου Καλαβρύτων, συνεχίζουν την παράδοση της Εταιρείας για συνεργασίες με μουσεία και πινακοθήκες στην Ελλάδα, καθώς και την προσπάθεια, μέσα από κάθε νέα προσέγγιση του έργου του Α.Τάσσου, να είναι διπλό το όφελος: πρώτον, να γίνεται γνωστό και πάλι το έργο του σε κάθε νέο χώρο που εκτίθεται και δεύτερον να υπάρχει η δυνατότητα να εκτεθούν νέα έργα, πρωτόλεια, σχέδια και πλάκες, που υπάρχουν στο αρχείο και είναι άγνωστα ως σήμερα στο κοινό.

Ειρήνη Οράτη, Ιστορικός της Τέχνης, Πρόεδρος Δ.Σ. Εταιρείας Εικαστικών Τεχνών Α. Τάσσος