Ένα ευρέως χρησιμοποιούμενο γλυκαντικό, που συναντάται σε προϊόντα όπως οι τσίχλες, οι οδοντόκρεμες, οι μαρμελάδες, τα γιαούρτια και τα παγωτά, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη.

Πρόκειται για την ξυλιτόλη, μια σακχαροαλκοόλη που υπάρχει φυσικά σε ορισμένα τρόφιμα σε πολύ μικρές ποσότητες, αλλά χρησιμοποιείται επίσης εκτεταμένα ως γλυκαντικό σε τρόφιμα, ποτά και προϊόντα στοματικής υγιεινής.

Στα βιομηχανικά προϊόντα, οι ποσότητες που προστίθενται μπορεί να είναι ακόμη και 1.000 φορές υψηλότερες από εκείνες που απαντώνται φυσικά.

Παρά τη συνεχώς αυξανόμενη χρήση της, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της ξυλιτόλης στην υγεία δεν έχουν μελετηθεί σε μεγάλη έκταση.

Η νέα έρευνα, η μεγαλύτερη του είδους της μέχρι σήμερα, παρουσιάστηκε στο Μόναχο, στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC), τη μεγαλύτερη διεθνή επιστημονική συνάντηση στον χώρο της καρδιολογίας.

57% υψηλότερος κίνδυνος μέσα σε έξι χρόνια

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 17.710 ανθρώπους και συνέκριναν το 25% των συμμετεχόντων με τα υψηλότερα επίπεδα ξυλιτόλης στο αίμα με το 25% που είχε τα χαμηλότερα.

Όσοι είχαν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις εμφάνιζαν 57% μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν ή να υποστούν έμφραγμα ή εγκεφαλικό μέσα στα επόμενα έξι χρόνια σε σύγκριση με όσους είχαν τα χαμηλότερα επίπεδα.

Η διαφορά παρέμενε ορατή ακόμη και σε βάθος τριών δεκαετιών: μετά από 30 χρόνια, η ομάδα με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις ξυλιτόλης εξακολουθούσε να έχει 18% μεγαλύτερη πιθανότητα να έχει υποστεί ένα από αυτά τα σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάντα.

Όταν οι επιστήμονες συνυπολόγισαν και τις ενδιάμεσες ομάδες των συμμετεχόντων, τα αποτελέσματα έδειξαν μια σαφή τάση – όσο υψηλότερα ήταν τα επίπεδα ξυλιτόλης στο αίμα, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η συχνότητα των καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Η ίδια σχέση παρατηρήθηκε ανεξάρτητα από βασικά χαρακτηριστικά, όπως η ηλικία και το φύλο.

Η συσχέτιση παρέμενε ακόμη και μετά την προσαρμογή για άλλους παράγοντες

Οι ερευνητές επισημαίνουν ακόμη ότι η σύνδεση ανάμεσα στην ξυλιτόλη και στα καρδιαγγειακά συμβάντα παρέμενε ακόμη και όταν συνυπολογίστηκαν άλλοι παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα, όπως ο δείκτης μάζας σώματος, η υπέρταση, ο διαβήτης και τα επίπεδα λιπιδίων στο αίμα.

Πρόκειται για παραμέτρους που έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς άνθρωποι με τέτοιους παράγοντες κινδύνου μπορεί να επιλέγουν συχνότερα προϊόντα χαμηλών θερμίδων ή χωρίς ζάχαρη.

Ο επικεφαλής της μελέτης, δρ Μάρκο Βιτκόφσκι από το πανεπιστημιακό νοσοκομείο Charité του Βερολίνου, δήλωσε ότι τα νέα ευρήματα ενισχύουν προηγούμενες έρευνες που είχαν ήδη δημιουργήσει ερωτήματα γύρω από την ασφάλεια της ξυλιτόλης.

«Σε προηγούμενες μελέτες δείξαμε ότι η ξυλιτόλη μπορεί να ενισχύσει την ικανότητα των αιμοπεταλίων να σχηματίζουν θρόμβους», ανέφερε.

Ο ίδιος και οι συνεργάτες του είχαν επίσης διαπιστώσει ότι υψηλά επίπεδα ξυλιτόλης στο αίμα συνδέονταν με δυσμενή καρδιαγγειακά συμβάντα σε άτομα υψηλού κινδύνου μέσα σε περίοδο τριών ετών.

«Οι άνθρωποι θεωρούν ότι είναι πιο υγιεινά από τη ζάχαρη»

Ο Βιτκόφσκι σημείωσε ότι πολλοί καταναλωτές στρέφονται στα τεχνητά γλυκαντικά επειδή θεωρούν ότι αποτελούν πιο υγιεινή επιλογή από τη ζάχαρη, ενώ παράλληλα οι ρυθμιστικές αρχές τα αντιμετωπίζουν γενικά ως ασφαλή.

«Τα μακροπρόθεσμα ευρήματά μας στον γενικό πληθυσμό υπογραμμίζουν πόσο λίγα γνωρίζουμε για την καρδιαγγειακή ασφάλεια της ξυλιτόλης και δείχνουν ότι απαιτούνται περαιτέρω μελέτες, ιδίως καθώς η ποσότητα της ξυλιτόλης στα προϊόντα συνεχίζει να αυξάνεται», δήλωσε.

Ο καθηγητής Νταν Άταρ, μέλος της επιτροπής επικοινωνίας της ESC, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, επισήμανε επίσης ότι τα τεχνητά γλυκαντικά έχουν ενσωματωθεί ευρέως στη σύγχρονη διατροφή και μέχρι σήμερα έχουν λάβει θετικές αξιολογήσεις ασφάλειας από τις αρμόδιες αρχές.

Ωστόσο, όπως ανέφερε, η συγκεκριμένη παρατηρητική έρευνα δείχνει ότι η ξυλιτόλη ενδέχεται να έχει αρνητική μακροπρόθεσμη σχέση με τα καρδιαγγειακά συμβάντα στον γενικό πληθυσμό.

Τόνισε πάντως ότι, όπως συμβαίνει με όλες τις παρατηρητικές μελέτες, δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα ότι η ξυλιτόλη είναι εκείνη που προκαλεί άμεσα τα εμφράγματα ή τα εγκεφαλικά.

Δεν σημαίνει ότι η ζάχαρη είναι καλύτερη επιλογή

Ανάλογη ήταν και η επισήμανση της Ντελ Στάνφορντ, ανώτερης διαιτολόγου στο British Heart Foundation.

Όπως είπε, τα τεχνητά γλυκαντικά βρίσκονται πλέον σε πολλά τρόφιμα και ποτά και αρκετοί καταναλωτές μπορεί να τα θεωρούν αυτομάτως πιο υγιεινά, με αποτέλεσμα να καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες απ’ όσες αντιλαμβάνονται.

«Η μελέτη αυτή προστίθεται σε ένα αυξανόμενο σώμα στοιχείων που δείχνει ότι τα τεχνητά γλυκαντικά ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις στην υγεία μας», σημείωσε.

Υπογράμμισε όμως ότι η έρευνα είναι παρατηρητική και συνεπώς μπορεί να καταγράψει μόνο μια συσχέτιση μεταξύ υψηλότερων επιπέδων ξυλιτόλης και καρδιαγγειακών συμβάντων, όχι να αποδείξει ότι η ξυλιτόλη τα προκάλεσε.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι τα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο για επιστροφή σε μεγαλύτερη κατανάλωση ζάχαρης, καθώς εξακολουθεί να είναι αναγκαίος ο περιορισμός των ελεύθερων σακχάρων στη διατροφή.

Το βασικό μήνυμα, σύμφωνα με την ίδια, είναι ευρύτερο: χρειάζεται να περιοριστεί συνολικά η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και ποτών που συχνά περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, αλατιού ή γλυκαντικών και να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε μια ισορροπημένη διατροφή που προστατεύει την καρδιαγγειακή υγεία.