Τα νέα προϊόντα νικοτίνης δεν είναι ακίνδυνα, αλλά οι κίνδυνοι δεν είναι ίδιοι με εκείνους του συμβατικού τσιγάρου. Τι γνωρίζουμε για το άτμισμα, τον θερμαινόμενο καπνό και τα σακουλάκια νικοτίνης και γιατί οι ειδικοί διακρίνουν τη μείωση της βλάβης από τη διακοπή του καπνίσματος.

«Καπνίζετε;» ρώτησε ένας γιατρός έναν ασθενή του κατά τη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψης. «Όχι πια, τώρα χρησιμοποιώ σακουλάκια νικοτίνης», απάντησε εκείνος. Όταν ο γιατρός του πρότεινε θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης, ο ασθενής απόρησε: δεν χρησιμοποιούσε ήδη ένα προϊόν που του παρείχε νικοτίνη; Υποκατάστατο δεν είναι κι αυτό;

Η συζήτηση ανέδειξε μια συνηθισμένη παρανόηση: τα εμπορικά σακουλάκια νικοτίνης δεν είναι το ίδιο με τα εγκεκριμένα φαρμακευτικά προϊόντα που βοηθούν στη διακοπή του καπνίσματος. Παρότι και τα δύο παρέχουν νικοτίνη, διαφέρουν ως προς τον σκοπό, τη ρύθμιση και τα επιστημονικά δεδομένα που υποστηρίζουν τη χρήση τους.

Όπως εξηγεί στο The Conversation γιατρός με ειδίκευση στην ιατρική των εξαρτήσεων, η σύγκριση των προϊόντων νικοτίνης δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια απλή διάκριση ανάμεσα σε «καλά» και «κακά». Χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη ο τρόπος με τον οποίο χορηγείται η νικοτίνη, οι ουσίες στις οποίες εκτίθεται ο χρήστης, το ιστορικό καπνίσματος και, κυρίως, το αν το νέο προϊόν αντικαθιστά το τσιγάρο ή προστίθεται σε αυτό.

Η καύση είναι το μεγάλο πρόβλημα

Η νικοτίνη είναι η ουσία που προκαλεί εξάρτηση, αλλά οι σοβαρότερες βλάβες από το συμβατικό τσιγάρο συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την καύση του καπνού. Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει χιλιάδες χημικές ουσίες, πολλές από τις οποίες είναι τοξικές και καρκινογόνες. Η μακροχρόνια έκθεση συνδέεται με καρκίνους, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και καρδιαγγειακά νοσήματα.

Η απουσία καύσης μπορεί να περιορίσει την έκθεση σε πολλές από αυτές τις ουσίες. Αυτό, ωστόσο, δεν καθιστά αυτομάτως ασφαλή τα νεότερα προϊόντα. Η νικοτίνη παραμένει εθιστική, ενώ έχουν διατυπωθεί ανησυχίες για τις επιδράσεις της στο καρδιαγγειακό σύστημα, όπως η αύξηση του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης. Για αρκετά νέα προϊόντα, ιδίως για τα σακουλάκια νικοτίνης, οι μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί επαρκώς.

Η διάκριση έχει σημασία: άλλο είναι η μείωση της έκθεσης σε ορισμένες τοξικές ουσίες για έναν άνθρωπο που ήδη καπνίζει και άλλο η έναρξη χρήσης νικοτίνης από κάποιον που δεν κάπνιζε ποτέ. Στη δεύτερη περίπτωση, δεν υπάρχει όφελος από τη μετάβαση σε ένα λιγότερο επιβλαβές προϊόν, αφού δεν προϋπάρχει η βλάβη του καπνίσματος που θα μπορούσε να περιοριστεί.

Τι διαφέρει από προϊόν σε προϊόν

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα θερμαίνουν ένα υγρό και παράγουν αερόλυμα που εισπνέεται από τον χρήστη. Συνήθως εκθέτουν τον οργανισμό σε χαμηλότερα επίπεδα πολλών τοξικών ουσιών σε σύγκριση με τον καπνό του συμβατικού τσιγάρου. Ωστόσο, το αερόλυμα μπορεί να περιέχει ουσίες που προκαλούν βλάβες, ενώ οι επιπτώσεις της μακροχρόνιας εισπνοής τους εξακολουθούν να ερευνώνται. Το γεγονός ότι ένα συστατικό θεωρείται ασφαλές για χρήση σε τρόφιμα δεν σημαίνει ότι είναι εξίσου ασφαλές όταν εισπνέεται.

Τα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού, από την άλλη, θερμαίνουν τον καπνό σε χαμηλότερες θερμοκρασίες από εκείνες της καύσης. Αυτό μπορεί να μειώνει την έκθεση σε ορισμένες επιβλαβείς ουσίες, χωρίς να εξαλείφει τους κινδύνους. Εξακολουθούν να παρέχουν νικοτίνη και να εκθέτουν τον χρήστη σε τοξικές ουσίες.

Τα σακουλάκια νικοτίνης, δεν περιέχουν φύλλα καπνού. Τοποθετούνται ανάμεσα στο άνω χείλος και τα ούλα, από όπου η νικοτίνη απορροφάται μέσω του βλεννογόνου του στόματος. Επειδή δεν υπάρχει καύση ούτε εισπνοή αερολύματος, η έκθεση σε πολλές τοξικές ουσίες είναι συνήθως μικρότερη από ό,τι στο συμβατικό τσιγάρο. Ωστόσο, ορισμένα σακουλάκια περιέχουν σημαντικές ποσότητες νικοτίνης, ικανές να συντηρήσουν ή να ενισχύσουν την εξάρτηση.

• Διαβάστε: Άτμισμα / Με τους επιστήμονες διχασμένους, ο μεγάλος κερδισμένος είναι οι καπνοβιομηχανίες

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόση νικοτίνη περιέχει κάθε προϊόν, αλλά και ποιες άλλες ουσίες μεταφέρει στον οργανισμό και με ποιον τρόπο.

Η θεραπεία υποκατάστασης νικοτίνης αποτελεί διαφορετική κατηγορία. Περιλαμβάνει επιθέματα, τσίχλες, παστίλιες και άλλα φαρμακευτικά σκευάσματα που χορηγούν ελεγχόμενες ποσότητες νικοτίνης, με στόχο να περιορίσουν την επιθυμία για κάπνισμα και τα συμπτώματα στέρησης.

Τα προϊόντα αυτά έχουν μελετηθεί εκτενώς και διαθέτουν ισχυρή τεκμηρίωση ως προς την αποτελεσματικότητά τους στη διακοπή του καπνίσματος. Αντίθετα, τα σακουλάκια νικοτίνης δεν έχουν εγκριθεί ως φαρμακευτική αγωγή διακοπής του καπνίσματος και τα στοιχεία για την αποτελεσματικότητά τους σε αυτόν τον ρόλο παραμένουν περιορισμένα. Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα επίσης δεν είναι εγκεκριμένα από την αμερικανική FDA ως φάρμακα διακοπής του καπνίσματος, παρότι υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορούν να βοηθήσουν ορισμένους καπνιστές να διακόψουν το συμβατικό τσιγάρο.

• Διαβάστε: Υγεία / Είναι αλήθεια ότι οι πνεύμονες αναγεννώνται όταν κόβουμε το κάπνισμα;

Η καλύτερη επιλογή παραμένει η διακοπή

Η μείωση της βλάβης αποτελεί σημαντική παράμετρο στη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα για ανθρώπους που δεν καταφέρνουν να σταματήσουν άμεσα το κάπνισμα. Η πλήρης μετάβαση από τα συμβατικά τσιγάρα σε προϊόν χωρίς καύση μπορεί να μειώσει την έκθεση σε πολλές τοξικές ουσίες. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η παράλληλη χρήση πολλών προϊόντων ή η συνέχιση του καπνίσματος μαζί με το άτμισμα εξασφαλίζει αντίστοιχο όφελος.

Για όσους δεν χρησιμοποιούν νικοτίνη, η σύσταση είναι να μην αρχίσουν. Για τους καπνιστές, η διακοπή παραμένει η καλύτερη επιλογή για την υγεία. Όταν αυτή δεν είναι άμεσα εφικτή, η ενημέρωση για τους σχετικούς κινδύνους και η υποστήριξη από επαγγελματίες υγείας μπορούν να βοηθήσουν στην επιλογή μιας λιγότερο επιβλαβούς διαδρομής.

Το ζητούμενο δεν είναι να χαρακτηριστεί κάθε προϊόν ασφαλές ή επικίνδυνο με τον ίδιο τρόπο. Είναι να γίνει κατανοητό ότι η μείωση ορισμένων κινδύνων δεν ισοδυναμεί με την εξάλειψή τους και ότι ο τελικός στόχος πρέπει να παραμένει η απεξάρτηση από τη νικοτίνη.