Ονειροπολείτε πολύ; Είστε συχνά υποτονικοί και τείνετε να αποσυντονίζεστε εύκολα όταν κάνετε μια εργασία; Μπορεί να πάσχετε από το σύνδρομο γνωστικής αποδέσμευσης (CDS).

Η πρώτη αναφορά στο σύνδρομο αυτό έγινε από ψυχολόγους στις δεκαετίες του 1960 και 1970, όταν παρατήρησαν ότι ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν αυτά τα χαρακτηριστικά πιο συχνά από άλλους. Γιατί όμως θεωρείται σύνδρομο και όχι απλώς ένα ιδιόμορφο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας;

Έχει να κάνει με το αποτέλεσμα. Οι επιπτώσεις αυτής της συμπεριφοράς στα άτομα με CDS δυσκολεύουν την καθημερινότητα, τις ακαδημαϊκές επιδόσεις και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις.

Ενώ όλοι ονειροπολούν περιστασιακά, τα άτομα με CDS δυσκολεύονται να παραμείνουν συγκεντρωμένα σε εργασίες για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Δεν πρόκειται απλώς για απροσεξία ή τεμπελιά. Το CDS είναι ένα επίμονο μοτίβο που μπορεί να αλλάξει την ικανότητα ενός ατόμου να επιτύχει σε διάφορους τομείς της ζωής.

Σε αντίθεση με τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), η οποία περιλαμβάνει υπερκινητικότητα και παρορμητικότητα, η CDS χαρακτηρίζεται από τον « βραδύ γνωστικό ρυθμό» – μια παλαιότερη ονομασία για την κατάσταση.

Η κατάσταση δεν αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή «διαταραχή προσοχής» στο Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών, την τυπική ταξινόμηση των ψυχικών διαταραχών που χρησιμοποιείται από τους επαγγελματίες στις ΗΠΑ. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι αξίζει μεγαλύτερη προσοχή και θα πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά από τη ΔΕΠΥ.

Ποια είναι όμως η διαφορά; Αν ένα άτομο έχει ΔΕΠΥ, είναι σε θέση να εστιάσει σε κάτι, αλλά πιθανότατα θα αποσπαστεί η προσοχή του και θα αλλάξει την εστίασή του σε κάτι άλλο. Εάν ένα άτομο έχει CDS, δεν είναι σε θέση να συγκεντρωθεί εξαρχής σύμφωνα με άρθρο της Sofia Barbosa Boucas, ερευνήτριας Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου, που δημοσιεύθηκε στο The Conversation.

Πώς αναγνωρίζουμε το Σύνδρομο Γνωστικής Αποδέσμευσης;

Η διάγνωση είναι δύσκολη επειδή δεν υπάρχουν επίσημα κριτήρια. Ωστόσο, ορισμένοι ψυχολόγοι χρησιμοποιούν έναν συνδυασμό ερωτήσεων και παρατηρήσεων συμπεριφοράς για να αξιολογήσουν συμπτώματα όπως η συχνή ονειροπόληση, η διανοητική ομίχλη και η αργή ταχύτητα επεξεργασίας.

Οι γονείς και οι δάσκαλοι συχνά αναφέρουν αυτή τη συμπεριφορά σε παιδιά που φαίνονται «αλλού» ή που χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να απαντήσουν σε ερωτήσεις και να ολοκληρώσουν εργασίες.

Η αργή ταχύτητα επεξεργασίας σημαίνει ότι οι άνθρωποι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να προσλάβουν πληροφορίες, να τις κατανοήσουν και να ανταποκριθούν. Για παράδειγμα, στο σχολείο ένας μαθητής με αργή ταχύτητα επεξεργασίας μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να απαντήσει σε μια ερώτηση ή να ολοκληρώσει μια εργασία, επειδή χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να κατανοήσει το υλικό και να σκεφτεί την απάντησή του. Αυτό δεν οφείλεται σε έλλειψη ευφυΐας ή προσπάθειας – ο εγκέφαλός τους απλώς επεξεργάζεται τις πληροφορίες με πιο αργό ρυθμό.

Η υποστήριξη και η θεραπεία για το CDS εξακολουθούν να εξελίσσονται. Η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT) χρησιμοποιείται συνήθως για να βοηθήσει τους ανθρώπους να αναπτύξουν καλύτερους τρόπους αντιμετώπισης και να βελτιώσουν την εστίασή τους. Κάποιοι επιστήμονες ερευνούν τη χρήση διεγερτικών φαρμάκων, παρόμοιων με αυτά που χρησιμοποιούνται για τη ΔΕΠΥ, αλλά τα στοιχεία είναι ακόμη ασαφή.

Συνιστώνται επίσης αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η ύπαρξη μιας πιο σταθερής ρουτίνας ύπνου και η ενσωμάτωση τακτικής άσκησης, για να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων.

Έλλειψη ευαισθητοποίησης

Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες είναι η έλλειψη ευαισθητοποίησης. Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων επαγγελματιών υγείας, δεν δέχονται την ύπαρξη του συνδρόμου θεωρώντας τα συμπτώματα ως απλή τεμπελιά ή έλλειψη προσπάθειας. Αυτό το στίγμα μπορεί να αποτρέψει τους ανθρώπους από το να αναζητήσουν βοήθεια και να λάβουν την υποστήριξη που χρειάζονται.

Παρά την έλλειψη επίσημης αναγνώρισης, εκτιμάται ότι το Σύνδρομο Γνωστικής Αποδέσμευσης μπορεί να επηρεάζει ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού. Μελέτες δείχνουν ότι θα μπορούσε να είναι τόσο συχνή όσο η ΔΕΠΥ, η οποία επηρεάζει περίπου το 5%-7% των παιδιών. Αυτό υποδηλώνει ότι ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων μπορεί να παλεύει με τα συμπτώματα του CDS χωρίς καν να το γνωρίζει.

Η κατανόηση του Συνδρόμου Γνωστικής Αποδέσμευσης είναι ζωτικής σημασίας, διότι μπορεί να βοηθήσει για τη λήψη της απαραίτητης υποστήριξης. Αναγνωρίζοντας ότι η συμπεριφορά του CDS δεν είναι απλώς ιδιοτροπίες – ή μια προσπάθεια να δείξεις ότι είσαι πολύ cool για να νοιάζεσαι – αλλά πιθανοί δείκτες ενός ευρύτερου προβλήματος, μπορούμε να υποστηρίξουμε καλύτερα τους ανθρώπους στη διαχείριση των συμπτωμάτων τους και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους.